Verwerken en verwijzen

Tijdens het doen van onderzoek en schrijven bouw je altijd voort op de ideeën en het werk van anderen. Lees hier meer over hoe je het werk van anderen op de juiste manier kunt verwerken in je onderzoek, zonder plagiaat te plegen.

Tijdens je onderzoek zul je bronnen lezen en je verdiepen in de argumenten en werken van andere onderzoekers. Het is belangrijk om te verwijzen naar de bronnen die je hebt gebruikt, om verschillende redenen:

Je geeft andere auteurs erkenning voor hun werk.
Je laat zien dat je de wetenschappelijke literatuur rondom je onderwerp begrijpt, evenals jouw relatie tot deze literatuur.
Je laat zien dat jouw ideeën en argumenten gebaseerd zijn op betrouwbare bronnen.
Je zorgt ervoor dat je werk verifieerbaar en reproduceerbaar is.

Bovendien voorkom je dat je plagiaat pleegt. Dit betekent dat je – opzettelijk of onopzettelijk – het werk van iemand anders als je eigen werk presenteert. Dit vormt een schending van de principes van wetenschappelijke integriteit.

Leer meer over plagiaat en wetenschappelijke integriteit aan de Universiteit Leiden, en hoe je correct verwijst naar bronnen in de tutorial Plagiaatpreventie.

Tutorial Plagiaatpreventie

Bronnen verwerken

Je kunt bronnen op twee manieren in je werk verwerken: door te citeren en parafraseren. Je moet altijd een bronvermelding opnemen wanneer je andermans werk gebruikt, anders pleeg je plagiaat.

Plagiaat

In de basis betekent plagiaat het overnemen van andermans werk, woorden of ideeën en deze presenteren als je eigen – of dit nu opzettelijk of onopzettelijk gebeurt. Door je bronnen correct te vermelden, laat je je lezer zien waar de informatie vandaan komt en onderscheid je duidelijk je eigen gedachten van die van anderen. Wanneer iets als algemene kennis wordt beschouwd, hoef je geen bron te vermelden.

Parafraseren

De meest gebruikelijke manier om de ideeën van anderen in je eigen tekst te verwerken, is door te parafraseren. Dit betekent dat je andermans ideeën en tekst in je eigen woorden weergeeft, terwijl je de oorspronkelijke betekenis en intentie behoudt. Door te parafraseren laat je zien dat je de bron goed hebt begrepen en deze kunt relateren aan je eigen onderzoek. Wanneer je parafraseert, moet je altijd een verwijzing naar de oorspronkelijke bedenker van het idee opnemen.

Een voorbeeld van een parafrase (in APA-stijl):
De digitalisering van archieven (over de wetenschap) heeft ervoor gezorgd dat voorheen onzichtbare materialen nu breder zichtbaar, vindbaar en toegankelijk zijn geworden (Volynskaya, 2025).

Citeren

Wanneer je citeert, neem je een tekst woord voor woord over uit een bron. Citeren is nuttig wanneer de precieze bewoording van belang is. Gebruik citaten echter spaarzaam. Zorg er bij het opnemen van citaten voor dat je de intentie van de oorspronkelijke bron weergeeft en duidelijk maakt hoe het citaat zich verhoudt tot je eigen werk. Een citaat begint en eindigt met aanhalingstekens, of het kan worden gepresenteerd als een blokcitaat. Je moet altijd de oorspronkelijke bron vermelden.

Een voorbeeld van een citaat (in APA-stijl):
"Within the digital archive, the vestiges of science – along with many other forgotten fragments – are brought into view, made visible as never before" (Volynskaya, 2025, p. 10).

Bronverwijzingen

Er gelden bepaalde regels voor het correct vermelden van bronnen, zoals wat deze verwijzen moeten bevatten en waar ze geplaatst moeten worden. Deze regels zijn afhankelijk van de citatiestijl die je faculteit en/of vakgebied hanteert.

Citatiestijlen

Er zijn veel verschillende citatiestijlen. Welke citatiestijl je gebruikt, hangt af van het vakgebied waarin je werkt en of je schrijft voor een specifieke publicatie (bijvoorbeeld Nature). Veelgebruikte stijlen zijn APA, Chicago en MLA. Sommige van deze stijlen maken gebruik van verwijzingen in de tekst, terwijl andere voet- of eindnoten gebruiken om bronnen te vermelden.

Dit is een verwijzing in de tekst (Johnson et al., 2014).
Dit is een verwijzing met voetnoot.¹
—
¹ Voorbeeld Johnson, Reference Examples (Leiden University Press, 2020), 35.

Online bronnen zoals Cite Them Right bieden ondersteuning bij het correct vermelden van verschillende bronnen in de citatiestijl die jij gekozen hebt.

Hoe lees je een bronverwijzing?

Het is niet alleen noodzakelijk om te weten hoe je duidelijk naar het werk van anderen kunt verwijzen; het is ook nuttig om de basiselementen van citaties te kunnen herkennen. Zo kun je snel de belangrijkste details over een bron identificeren en een eerste inschatting maken over de bruikbaarheid van de bron voor je onderzoek.

Bekijk onderstaande video om te zien uit welke elementen een bronvermelding is opgebouwd en hoe je deze informatie kunt gebruiken.

Vanwege de gekozen cookie-instellingen kunnen we deze video hier niet tonen.

Bekijk de video op de oorspronkelijke website of

Referenties beheren

Hoe meer bronnen je gebruikt, hoe meer werk het wordt om deze bronnen te ordenen en verwijzingen handmatig in je werk in te voegen. Gelukkig helpen referentiebeheersoftware je bij het opslaan, organiseren en genereren van referenties.

Wil je meer weten? Bekijk dan de webpagina over Referentiebeheer.

Vragen?

Heb je vragen over verwijzen, plagiaat of informatievaardigheid in het algemeen? Neem dan contact op met de onderwijs-informatiespecialisten!