Hulpbronnen voor GenAI
Hulpbronnen om je te helpen met het effectief en verantwoord werken met GenAI.
De volgende bronnen zijn afkomstig van de faculteiten van de Universiteit Leiden of andere wetenschappelijke instellingen. Bij iedere hulpbron staat een korte beschrijving.
🔵 = Gemaakt door de Universiteit Leiden ╠= Externe bron
Let op: de Universitaire Bibliotheken Leiden bevelen geen van de externe AI-tools die in onderstaande hulpbronnen genoemd worden aan, behalve wanneer expliciet wordt aangegeven dat gebruik wordt goedgekeurd voor de Universiteit Leiden. Gebruik de AI-tools alleen als ze volledig voldoen aan de relevante (beleids)regels die zijn opgesteld door je docent, faculteit en de Universiteit Leiden. Dit omvat onder meer beleid en wetgeving op het gebied van auteursrecht, privacy en wetenschappelijke integriteit.
Overzichten van GenAI
Onderstaande bronnen bieden algemene informatie over GenAI voor studenten – van wat GenAI precies is, tot de toepassingen en risico’s ervan, en het correct vermelden van AI-bronnen. Deze bronnen bevatten ook informatie die voorkomt in andere categorieën.
🔵 GenAI en LLM’s in de academische gemeenschap
Deze interactieve tutorial is ontwikkeld door de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden. De tutorial behandelt een aantal belangrijke aspecten van GenAI. Wat is het? Wat zijn de haken en ogen? En welke ethische vragen roept het op? In deze tutorial leer je om LLM's en GenAI te begrijpen en te reflecteren op wat veilig en verantwoord gebruik is.
🔵 GAI gebruik in het onderwijs @FSW
Deze pagina biedt algemene informatie voor studenten over GenAI en richtlijnen voor verantwoord gebruik hiervan. De pagina is specifiek gericht op studenten van de Faculteit der Sociale Wetenschappen, maar de informatie is ook breder relevant.
â• Guidebook on AI Usage
Een handboek opgesteld door Korea University, met aanbevelingen over het gebruik van AI voor studenten en docenten. Het handboek bevat ook praktische voorbeelden van AI-toepassingen voor studenten en onderwijs.
AI en academische en bibliotheekvaardigheden
GenAI heeft impact op de academische en bibliotheekvaardigheden die je tijdens je studie ontwikkelt, zoals schrijven, informatie zoeken en bronnen beoordelen. De onderstaande bronnen kunnen je ondersteunen bij het ontwikkelen van deze vaardigheden en hun toepassing in de context van GenAI.
🔵 Writing Lab Humanities: Academisch schrijven en GenAI [workshop]Tijdens deze workshop, georganiseerd door het Writing Lab Humanities, denk je na over hoe en wanneer je GenAI zou kunnen gebruiken in je schrijfproces. Ook andere onderwerpen, zoals GenAI in het algemeen, de mogelijkheden en beperkingen ervan, en plagiaat komen aan bod.
â• AI-wijs: verantwoord informatie zoeken en beoordelen
Interactieve tutorial, opgesteld door de UKB/SHB-werkgroep, over zoeken en beoordelen van informatie.
â• Evaluation of your (AI-assisted) literature search [handout]
Een handout, gemaakt door Maastricht University, ter ondersteuning van het beoordelen van GenAI output tijdens je literatuuronderzoek. De focus wordt gelegd op transparantie, betrouwbaarheid, relevantie, dekking en accuraatheid.
â• Evaluating AI Tools for Research
Een tool om te beoordelen hoe nuttig en betrouwbaar een AI-tool voor jouw doeleinden is. Beantwoord de vragen en bekijk hoe goed de tool scoort.
â• AI Literacy
Webpagina's gemaakt door Penn State University, met informatie en kaders ter ondersteuning van AI-geletterdheid: de kennis en praktische vaardigheden om AI effectief en verantwoord te gebruiken.
AI en ethiek
Deze bronnen gaan dieper in op de vele ethische overwegingen rond het gebruik van GenAI, zoals vragen over bias, privacy, milieu-impact en wetenschappelijke integriteit.
🔵 Getting started with AI at Leiden University
Een blogpost waarin een aantal beperkingen en risico's van GenAI-tools besproken worden.
🔵 Leiden Declaration on Artificial Intelligence and Mathematics
Verklaring waarin wordt opgeroepen tot het aanpakken van uitdagingen die ontstaan bij het gebruik van AI binnen de wiskunde.
â• Guidance on safe and responsible use of GenAI
Gemaakt door de Universiteit van Oxford, deze pagina helpt je om GenAI-tools veilig en verantwoord te gebruiken, met het doel om verschillende manieren te kunnen verkennen om deze technologie in te zetten ter ondersteuning van je leerproces.
â• Some Harm Considerations of LLMs
Dit is een overzicht van de nadelige gevolgen van LLM’s, opgesteld door Rebecca Sweetman van Queen’s University. De nadelige gevolgen zijn ingedeeld in verschillende fasen (Design + Development, Operationalization, Future Legacy), thema’s (ableist harm, gendered harm, ecocidal harm, enz.) en effecten (Environment, Economy, Social Norm + Knowledge Reproduction).
AI en auteursrechten en bronvermelding
Auteursrecht is van toepassing op zowel het materiaal dat je uploadt naar een AI-tool als op het materiaal dat je ermee produceert: wat mag je uploaden en hoe zit het met het auteursrecht op AI-output? Als je AI-output gebruikt, moet je dit op de juiste manier vermelden in je werk. De onderstaande bronnen helpen je bij het navigeren door auteursrecht en bronvermelding.
Deel geen vertrouwelijke informatie, persoonlijke of gevoelige data, en auteursrechterlijkbeschermde materialen – inclusief boeken, artikelen, syllabi en presentaties – met een AI-tool, omdat deze informatie opgeslagen en hergebruikt kan worden.
â• Generative AI and copyright
Deze pagina is gemaakt door de Technische Universiteit van Denemarken. Het beschrijft belangrijke informatie met betrekking tot rechten bij het gebruik van GenAI om tekst en afbeeldingen te creëren. Er wordt ook aandacht besteed aan wat je wel/niet mag uploaden in een AI-tool.
â• Auteursrechten en AI
Gemaakt door Universiteit Utrecht, bevat veelgestelde vragen over auteursrechten en AI voor studenten, met de focus op eigenaarschap van AI-gegenereerde content.
â• APA-richtlijnen uitgelegd: Generatieve AI
Informatie over correct verwijzen van generatieve AI in APA-stijl, gemaakt door het Netwerk Auteursrechten Informatiepunt.
â• Referencing AI in assessments
Deze pagina bevat voorbeelden van hoe je correct verwijst naar AI in meerdere citatiestijlen. Gemaakt door de University of New South Wales.
AI-tools
Er zijn veel GenAI tools, elke met hun eigen sterke en zwakke punten. De bronnen hieronder kunnen je helpen de juiste tool te kiezen voor de taak waar je ondersteuning bij zoekt.
🔵 AI in wetenschappelijke databases
Een overzicht van de grote wetenschappelijke databases waartoe de Universiteit Leiden toegang biedt, die AI-assistenten op hun platforms hebben geïntegreerd. De pagina bevat ook voorgestelde gebruiken voor iedere database.
🔵 Universiteit Leiden Toolpicker
De toolpicker gemaakt door de Universiteit Leiden, inclusief een categorie AI-tools.
â•A Snapshot of GenAI Tools for Research
Gemaakt door Aster Zhao van de HKUST Library. Een overzicht van AI-gedreven en traditionele tools voor wetenschappelijk onderzoeken. De pagina maakt het makkelijk functionaliteiten, dekking, toegang, en privacy van deze tools te vergelijken.
â• Overview of AI tools for literature searching
Gemaakt voor de University of Queensland, deze pagina beschrijft een aantal populaire tools die oriëntatie en zoeken kunnen ondersteunen.
â• Generative AI Product Tracker
Uitgebreide lijst van generatieve AI-producten, die zijn gecreëerd voor en/of actief gebruikt worden in onderwijs en onderzoek. Ieder product heeft een tag met één of meer gebruiken: Seach & Discovery, Research Workflow, Teaching & Learning and Writing.
Prompt libraries
Prompt libraries kunnen je helpen met het maken van duidelijke, effectieve prompts om de juiste ondersteuning te krijgen van AI-tools.
â• AI Prompt Library
Gemaakt door de universiteitsbibliotheek van Maastricht University, dit is een collectie van prompt templates, gemaakt voor docenten en studenten.
â• The Prompt Library for Higher Education
Van de Erasmus Universiteit Rotterdam, dit is een collectie van kant-en-klare prompts voor studie, ondwijs en ondersteuning.
â• Dutch Prompt Library
Dit is een gezamelijke promptbibliotheek voor Nederlands Hoger Onderwijs, een initiatief van Npuls AI & Data. Om de bibliotheek te zien, moet je bij SURF inloggen met je ULCN-account.
Mis je een bron?
Laat het onze informatiespecialisten onderwijs weten!
Heb je vragen over het gebruik van AI in je opleiding of vak, neem dan contact op met je faculteit en/of docent.
