Universiteit Leiden

nl en

Subject guide

Filosofie

Overzicht van databases, naslagwerken en websites voor filosofisch onderzoek.

Geschiedenis van de filosofie
Met name antieke filosofie (Aristoteles en Neo-Platonische tradities, receptiegeschiedenis van de antieke filosofie in de middeleeuwen en renaissance) en filosofie vanaf de negentiende eeuw. Daarnaast (kritische) verzamelde werken van belangrijke filosofen.
Ethiek en politieke filosofie
Nadruk op globalisering, wereldburgerschap, conflicten, economische ontwikkelingen en rechtvaardigheid. Daarnaast nadruk op morele psychologie, o.a. vrije wil problematiek, praktische rationaliteit en handelingstheorie.
Vergelijkende wijsbegeerte
Met name gericht op Azië
Andere
Wetenschapsfilosofie in al haar aspecten en cultuurfilosofie (met name de invloed van nieuwe technologie (o.a. media) op het menselijk leven)

De papieren collectie Filosofie staat grotendeels in het magazijn van de centrale Universiteitsbibliotheek. Deze titels zijn op te vragen via de catalogus.

Op de eerste verdieping van de Universiteitsbibliotheek staat een vrij toegankelijke naslagcollectie met encyclopedieën, bibliografieën, woordenboeken en primaire en secundaire literatuur. Studiezaalmateriaal wordt niet uitgeleend, maar je kunt hier wel uit kopieren en scannen.

De naslagcollectie is geordend via de Library of Congress Classification (LCC). Titels op het gebied van de filosofie staan doorgaans in de rubriek B:

B Philosophy General
BC Logic
BD Speculative Philosophy
BF Psychology
BH Aesthetics

BL

Ethics

J-JC Political Philosophy

Papieren tijdschriften

Lopende jaargangen van tijdschriften waarvan geen digitale versie beschikbaar is zijn geplaatst in de ronde tijdschriftenkasten bij de entree van studiezaal 1. Oudere jaargangen van tijdschriften staan in het gesloten magazijn en zijn op te vragen via de Catalogus.

Artikelen vinden

Philosophers Index is een bibliografische database met abstracts uit tijdschriften en boeken vanaf 1940 binnen alle velden van de filosofie. 

International Philosophical Bibliography is een algemene bibliografie op het gebied van de filosofie, uitgegeven door het Institut Supérieur de Philosophie (Université Catholique de Louvain) en het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte (Katholieke Universiteit Leuven). De IPB bestaat uit twee databases: een voor de periode 1997 tot heden (Full edition) en een retrospectief deel (tot 1996).

PhilPapers: internationaal Open Access platform met wetenschappelijke artikelen (veelal pre-prints) van filosofen.

Philosophy : a guide to the reference literature (Hans E. Bynagle 2006): beschrijft bijna 450 algemene en gespecialiseerde naslagwerken (woordenboeken, encyclopedieën, bibliografieën, digitale bronnen) mbt Oosterse en Westerse filosofie. Ook geschikt voor het zoeken van literatuur over bekende filosofen. Te vinden op studiezaal 8 onder nummer Z7125 .B97 2006.  

Over bijna elke grote filosoof zijn wel bibliografieën, al dan niet met samenvattingen en/of recensies te vinden. Zoek op naam  + bibliography / bibliographie.

 

 

Bronteksten

Filosofiebank: Nederlandse vertalingen van bronteksten en monografieën van Nederlandse filosofen. Titels staan niet in de catalogus.

Intelex Past masters: gedigitaliseerde uitgaven van eerder gepubliceerde edities van onder meer Aristoteles, Hume, Kant en Hegel

Nietzsche Online Database: toegang tot onder meer de Kritische Gesamtausgabe, het Nietzsche-Worterbuch en meer dan 80 monografieen met betrekking tot Friedrich Nietzsche. Titels staan niet in de Catalogus.

Naslagwerken

Cambridge Companions: met essays over historische onderwerpen en personen. Het bestand bevat een groot aantal titels op het gebied van de wijsbegeerte.

Cambridge Dictionary of Philosophy, 3rd ed. (Robert Audi, Cambridge UP 2015) Online. Let op: de zoekbalk levert geen resultaten op. Lemma's kunnen worden opgezocht door de eerste letter op te zoeken en daarna op View HTML te klikken. Scroll daarna door de tekst tot het juiste lemma is gevonden.

Dictionary of untranslatables: a philosophical lexicon: woordenboek met vertalingen en historische context van meer dan 400 moeilijk vertaalbare filosofische termen en concepten.

Oxford Reference Online Philosophy bevat woordenboeken, encyclopedieen en andere naslagwerken, onder meer op het gebied van de filosofie (onder meer Companion to Philosophy en Dictionary of Philosophy).

Routledge Guidebooks: elk deel uit deze serie richt zich op een belangrijke tekst van een invloedrijke filosoof.

Stanford Encyclopedia of Philosophy: kwalitatieve encyclopedie die Open Access wordt gepubliceerd en continu wordt bijgewerkt.

Boeken om mee te beginnen

Cambridge History of Philosophy: bestrijkt vele landen en perioden

Geschiedenis van de filosofie (Hans Joachim Störig, Het Spectrum 2000)

Wijsbegeerte: een historische inleiding (Gerd van Riel, Universitaire Pers Leuven 2011)

Artikelen vinden

L'Annee Philologique: bibliografie met citaties van wetenschappelijke publicaties (vanaf 1969) over de Griekse en Romeinse geschiedenis, taal en cultuur (200 voor Christus tot ca. 800 na Christus). Zie voor oudere literatuur: L'Annee Philologique (1928-...)

Gnonom Online: internationale bibliografie op het gebied van de oude geschiedenis, archeologie en klassieke talen. Indexeert artikelen vanaf 1998. Het bestand is ontsloten d.m.v. een uitgebreide hiërarchische thesaurus, maar het is ook mogelijk op vrijwel alle woorden en namen in het bestand zoeken. Bij sommige verwijzingen zijn ook samenvattingen aanwezig.

Zie ook de Subject Guide Griekse en Latijnse taal en cultuur.

Voor een uitgebreid overzicht van naslagwerken, monografieën, bronteksten en artikelen over allerlei aspecten van Griekse en Romeinse filosofie zie Oxford Bibliographies Classics.

Bronteksten

Loeb Classical Library: edities en vertalingen van klassieke teksten

Perseus Digital Library: Griekse en Latijnse teksten en vertalingen, commentaren, monografieen en naslagwerken

Thesaurus Linguae Graecae: bevat de volledige teksten, voor zover overgeleverd, van nagenoeg alle Griekse schrijvers vanaf Homerus (8e eeuw v.Chr.) t/m de 6e eeuw n.Chr., alsmede een zeer aanzienlijk aantal teksten uit het Byzantijnse tijdperk, tot 1453 n.Chr. De database geeft ook toegang tot de aangevulde en doorzoekbare 3e editie van de TLG Canon of Greek authors and works.

Patrologia Latina: volledige teksten van de belangrijkste werken op het gebied van de theologie, filosofie, geschiedenis en literatuur (in het Latijn) uit de periode van de laatste eeuwen van de klassieke oudheid tot en met de vroege middeleeuwen.

Naslagwerken

Greek philosophical terms: a historical lexicon (F.E. Peters, University of London Press 1967). Print

Historical dictionary of ancient Greek philosophy (Anthony Preus, Rowman & Littlefield 2015). Online

Dictionnaire des philosophes antiques (Richard Goulet, ECNRS 1989-). Staat op de studiezaal: B172 .D53 1989   

A guide to Greek thought: major figures and trends (Jacques Brunschwig, Harvard UP 2000). Staat op de studiezaal: DF78 .S23213 2003 

Encyclopedia of classical philosophy (Donald J. Zeyl, Greenwood 1997). Staat op de studiezaal: B163 .E53 1997

Boeken om mee te beginnen

 

Artikelen vinden

Voor middeleeuwse wijsbegeerte is de International Medieval Bibliography een goede bron.

Bibliographie annuelle du moyen-age tardif: auteurs et textes Latins: vers 1250-1500 (Jean-Pierre Rothschild, 1991-...). Staat op de studiezaal van Bijzondere Collecties (2e verdieping): Z5579.5 .B5

Die Philosophie im lateinischen Mittelalter: eind handbuch mit einem bio-bibliographischen Repertorium (Peter Schulthess, Artemis & Winkler 1996): het eerste deel van deze serie bestaat uit een historisch overzicht van Latijnse middeleeuwse filosofie van Alcuin tot Nicolas van Cusa (ca. 800-1450), met een speciale focus op de receptie van klassieke teksten in de middeleeuwen. Het tweede deel geeft biografische details van een groot aantal, ook kleinere, filosofische auteurs, aangevuld met een bibliografie (primaire en secundaire literatuur). Staat op de studiezaal: B721 .S295 1996

Repertorium edierter Texte des Mittelalters aus dem Bereich der Philosophie und angrenzender Gebiete (Rolf Schönberger. Akademie Verlag 1994): met meerdere indices (auteurs/ uitgevers en vertalers, manuscripten enz.). Tijdelijk online is de herziene editie uit 2011.

International bibliography of humanism and the Renaissance (Brepols 2013): wordt gepubliceerd vanaf 1965, loopt wat achter.

Iter Gateway to the Middle Ages & Renaissance: website met onder meer de Iter Bibliography (meer dan 1.3 miljoen citaties van secondaire literatuur), Iter Italicum (lijst van ongecatalogiseerde manuscripten) en links naar websites.

Renaissance humanism 1300-1550: a bibliography of materials in English (Benjamin Kohl, Garland 1985). Staat op de studiezaal: Z7128.H9 K64 1985   

The recovery of ancient philosophy in the Renaissance: a brief guide (James Hankins, Olschiki 2008). Opvraagbaar

Medieval Studies en Renaissance and Reformation van Oxford Bibliographies Online geven een uitgebreid overzicht van bruikbare boeken, artikelen, tekstbronnen en naslagwerken voor een groot aantal onderwerpen. 

Bronteksten

Translated texts for historians

I Tatti Renaissance Libary (Harvard UP): meer dan 70 gepubliceerde vertalingen met de originele tekst ernaast.

Kraye, J. (1997) Cambridge Translations of Renaissance Philosophical Texts. Vol.I. Moral Philosophy. Vol.II. Political Philosophy, Cambridge: Cambridge University Press.

The Renaissance Philosophy of Man: Selections in Translation (Ernst Cassirer, University of Chicago Press)

Naslagwerken

The Cambridge companion to medieval philosophy (A.S. McGrade, Cambridge UP 2006): essays over verschillende aspecten van middeleeuwse filosofie, aangevuld met een tijdlijn, biografieën en een bibliografie. Online en op papier

Oxford Handbook of medieval philosophy (John Marenbon, Oxford UP 2012). Print

Cambridge histories:

Encyclopedia of the Renaissance, (P.F. Grendler, Scribner’s 1999): bijna 1200 artikelen aangevuld met kaarten en chronologische tabellen over alle aspecten van de renaissance.

Contemporaries of Erasmus: A Biographical Register of the Renaissance and Reformation. 3 vols. (Peter G. Bietenholz, University of Toronto Press 1985–1987). Staat op de studiezaal: PA8500 .C66 1974

Boeken om mee te beginnen

Marenbon, J. (1983) Early Medieval Philosophy (480–1150): An Introduction, London: Routledge, 2nd edn, 1988.

Marenbon, J. (1987) Later Medieval Philosophy (1150–1350): An Introduction, London: Routledge & Kegan Paul.

Renaissance thought (Paul Kristeller, Harper and Row 1961-1965), deel 1: The classic, scholastic, and humanist strains & deel 2: Papers on humanism and the arts. Opvraagbaar

Naslagwerken

Encyclopedia of the Enlightenment (Alan Charles Kors, Oxford UP 2005):  in 700 artikelen geven vooraanstaande wetenschappers een overzicht van de lange Verlichting, vanaf de opkomst van de leerlingen van Descartes in 1670 tot de restauratie van de Bourbon-monarchie in 1815. Online en op de studiezaal: B802 .E53 2003

Dictionary of seventeenth and eighteenth-century Dutch philosophers (Wiep van Bunge, Thoemmes Press 2003): rond de 365 biografieën van Nederlandse filosofen en bekende filosofen die in Nederland hebben verbleven, maar ook lemma's over Nederlandse universiteiten, uitgeverijen en tijdschriften. Staat op de studiezaal: B3871 .D53 2003

Cambridge companion to early modern philosophy (Donald Rutherford, Cambridge UP 2007). Online

Oxford handbook of philosophy in early modern Europe (Desmond M. Clarke, Oxford UP 2011). Opvraagbaar

Oxford handbook of British philosophy (opvraagbaar):

Tekstbronnen

Early English Books Online: werken van onder meer Malory, Bacon, More, Erasmus, Boyle, Newton en Galileo

Eighteenth Century Collections Online: bevat meer dan 135.000 publicaties tussen 1701-1800 in Groot-Britannië gepubliceerd in allerlei disciplines

Boeken om mee te beginnen

Radical Enlightenment: Philosophy and the Making of Modernity 1650–1750 (Jonathan Israel, Oxford University Press 2001). Opvraagbaar

The Fate of Reason: German Philosophy from Kant to Fichte (Frederich C. Beiser, Harvard University Press 1987). Opvraagbaar

History, Man, and Reason: A Study of Nineteenth Century Thought (Mandelbaum, John Hopkins University Press 1971). Opvraagbaar

Artikelen zoeken

Zie de onder Algemeen genoemde databases.

Naslagwerken

Encyclopedia of postmodernism (Victor Taylor & Charles Winquist, Routledge 2001): bevat uitleg van terminologie, biografieën en essays. Print

American philosophy: an encyclopedia (John Lachs & Robert Talisse, Routledge 2008). Staat op de studiezaal: B850 .A43 2008

The Columbia History of Twentieth-Century French Thought (Lawrence Kritzman, Columbia UP 2006): covers and critiques the intellectual figures, movements, and publications that helped shape and define French thought. Staat op de studiezaal: DC33.7 .C575 2006

Edinburgh companion to twentieth-century philosophies (Constantin Boundas, Edinburgh UP 2007): introducties op alle grote filosofische stromingen binnen de continentale en analytische filosofie, aangevuld met enkele bijdragen over niet-westerse filosofie. Online

Edinburgh dictionary of continental philosophy (John Protevi, Edinburgh UP 2005. Online

Companion to analytic philosophy (A.P. Martinich & David Sosa, Blackwell 2001). Staat op de studiezaal: B808.5 .C555 2001   

Cambridge companion to pragmatism (Alan Malachowski, Cambridge UP 2013): thematic essays and an extended bibliography . Online

Boeken om mee te beginnen

Artikelen vinden

Naslagwerken

Boeken om mee te beginnen

Handschriften, archieven en brieven

Middeleeuwse handschriften: filosofische teksten van onder meer Socrates, Plato, Aristoteles, Lucretius, Cicero, Seneca, Augustinus, Boethius, Thomas van Aquino.

Na-middeleeuwse handschriften en particuliere archieven:
-Collegedictaten van Leidse hoogleraren
-Archieven van Leidse filosofen: G.J.P.J. Bolland (incl. papieren P.C.E. Meerum Terwogt), D.G. Jelgersma, W.B. Kristensen, J.H.J. van der Pot, D.A. Wyttenbach.
-Archieven van instellingen: Legatum Stolpianum. Zie ook webpagina Overzicht.

Universiteitsarchieven : onder meer Senaat en Faculteiten, 1575-1877 (afd. II D), Faculteiten, 1815-1984 (afd. CA, DA)

Brieven: van en aan filosofen (zoek op naam in de brievencatalogus).

Bibliotheekcollectie G.J.P.J. Bolland