Universiteit Leiden

nl en

Subject guide

Handschriften, archieven en brieven buiten Leiden

In de Handbibliotheek Bijzondere Collecties: Tekst (tweede verdieping, ingang 4, rechts) vindt u:

  • tijdschriften, naslagwerken, bibliografieën;
  • reeksen handschriftencatalogi geklasseerd naar taal of volk (Z6605), naar onderwerp (Z6611), naar regio of land (Z6620) en naar bibliotheek (Z6621);
  • literatuur op het gebied van codicologie en paleografie (Z105-115.5) en handschriftenverluchting (ND2289-2416).

De banden zijn geordend volgens de Library of Congress Classification. De LCC-plaatsingscodes in de catalogus en op de bandetiketten onderscheiden zich van die van de Studiezalen op de eerste verdieping doordat ze beginnen met “II-4”.  Voor een overzicht van de inhoud van deze handbibliotheek zie de subject guide Handschriften, archieven en brieven: nadere informatie.

In de Leeszaal Bijzondere Collecties (tweede verdieping, ingang 4, links) vindt u:

  • paleografische atlassen en plaatwerken van de Griekse, Cyrillische en Latijnse traditie, geordend naar bewaarplaats en naar cultuurgebied (DOUSA 86);
  • paleografische atlassen op het gebied van de diplomatiek en van de nieuwe tijd (DOUSA 86).
  • Ongeveer 500 gedrukte facsimile’s van handschriften geklasseerd naar de aard van de inhoud, naar cultuurgebied (DOUSA 87), en naar de herkomst en aard van de verluchting (DOUSA 88). Zie ook Reference Works Leiden Manuscripts, Archives and Letters.

In kamer 211 (tweede verdieping, ingang 5, rechts) vindt u een kaartsysteem voor microfilms en microfiches van circa 1700 handschriften bewaard in andere instellingen: alfabetische ingangen op bewaarplaats en signatuur. Na aanvraag van de microvormen in de Leeszaal Bijzondere Collecties kunt u ze hier raadplegen met een leesapparaat.

In kamer 211 (tweede verdieping, ingang 5, rechts) bevindt zich de Bibliotheca Neerlandica Manuscripta, een documentatieapparaat over Middelnederlandse handschriften waar ook ter wereld bewaard. De BNM verzamelt en beheert gegevens over de Middelnederlandse teksten in deze handschriften en hun auteurs, over de personen die bij de productie van de handschriften waren betrokken en over de bezitters vanaf de Middeleeuwen tot op heden. De complete documentatie bevindt zich in twee kasten met handschriftbeschrijvingen, geordend op bewaarplaats en signatuur. De tekstuele en codicologische gegevens van deze beschrijvingen zijn genoteerd op fiches en geordend in diverse kaartsystemen (o.a. auteurs en trefwoorden, kopiisten en bezitters, scriptoria en librijen).

De BNM is voor een groot deel ook digitaal te raadplegen. Alle handschriftbeschrijvingen zijn gedigitaliseerd; de inventaris van de collection guide Bibliotheca Neerlandica Manuscripta bevat links naar de scans in Digital Special Collections. Tweederde van de gegevens uit de fichiers, aangevuld met materiaal uit recente publicaties, is sinds 1991 ingevoerd in een database . Een uitvoerige gebruikershandleiding is beschikbaar via de Helpfunctie van de database.  De informatie uit deze database is ook beschikbaar in een testversie die met subsidie van CLARIN is ontwikkeld door Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis in samenwerking met de universiteiten van Leiden en Utrecht: Bibliotheca Neerlandica Manuscripta & Impressa (BNM-I).

In kamer 211 (tweede verdieping, ingang 5, rechts) bevindt zich een kaartsysteem voor de alba amicorum in de Nederlanden tot 1800. Met ingangen op inscriptor en albumhouder.

  • Archieven.nl — archievenoverzichten en inventarissen; doorzoekt alle personen, kranten, beeldbanken, archiefvormers en  de erfgoedgids (archiefdiensten, historische verenigingen en musea)
  • Nationaal archief — Het Nationaal archief beheert overheidsdocumenten, archieven van de provincie Zuid-Holland en particuliere archieven
  • Alba amicorum in Nederland — beschrijvingen van alle alba amicorum van vóór 1800 in openbaar of particulier bezit, die van belang zijn voor de Nederlanden.
  • Archives Portal Europe — archiefoverzichten en inventarissen van Europese archiefdiensten en instellingen
  • Agrippa — inventaris AMVC Letterenhuis, Vlaanderen
  • Kalliope Verbundkatalog — ontsluit nalatenschappen, autografen en uitgeversarchieven in meer dan 450 Duitse instellingen
  • Zentrale Datenbank Nachlässe — ontsluit vooral nalatenschappen in Duitse archiefinstellingen
  • Archives Hub — nalatenschappen en archieven berustend in universiteiten van het Verenigd Koninkrijk
  • Wetten en regelgeving —  van toepassing op overheidarchieven (informatie via Nationaal Archief)

In kamer 211 (tweede verdieping, ingang 5, rechts) bevindt zich het 'apparaat-Molhuysen', een kaartindex op gepubliceerde brieven van en aan Nederlandse geleerden, vanaf 1902 door P.C. Molhuysen samengesteld in opdracht van de Commissie van geschiedenis en oudheidkunde van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Bijgehouden tot 1911. Opgenomen onder de handschriften van de Maatschappij (LTK 1643).