Het bestuur van de Stichting Pastoor Schmeitsprijs voor de Sterrenkunde heeft de Pastoor Schmeitsprijs 2025 toegekend aan twee personen: Yamila Miguel, verbonden aan de Sterrewacht Leiden, Leiden Universiteit en SRON, en aan Else Starkenburg, verbonden aan het Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen.…

Toen biologiestudent Mike Groenhof een biologische stamboom van vijftig garnalensoorten maakte voor zijn stage, bleek één exemplaar nog niet eerder beschreven te zijn. Het beestje was achttien jaar geleden verzameld door wetenschappers van Naturalis en was sindsdien onder de radar gebleven.

Moleculen zijn uiterst moeilijk om te zien in zichtbaar licht, vooral zonder gebruik van fluorescentie. Leidse natuurkundigen hebben nu hun optische techniek gevoelig genoeg gemaakt om de moleculen van hun interesse in alle maten in beeld te brengen. Publicatie in Nanoletters.

Amerikanen doneren vaker geld aan een presidentskandidaat als ze geldschieters kennen uit verschillende sociale groepen. Dat concludeert de Leidse onderzoeker Vincent Traag in een artikel in Plos One. Publicatie op 14 april.

Kleinere computerchips, smallere cameraatjes; ze worden steeds moeilijker om te maken. Maar wat als de bouwstenen zichzelf opbouwen? Natuurkundige Daniela Kraft bedacht een methode om deeltjes aan te sturen in samenklonteren. Publicatie in ACS Nano.

Heel wat medewerkers zetten afgelopen kalenderjaar een bijzondere prestatie neer. In dit overzicht zien je wie welke beurzen, prijzen en onderscheidingen kreeg.

Aan de Academie der Kunsten van de Universiteit Leiden promoveren kunstenaars, zoals een componist, een beeldend kunstenaar en een barokfluitist. Henk Borgdorff heeft het fenomeen van promoties in de Kunsten bestudeerd. Borgdorff: ‘Artistiek onderzoek in alle kunstdisciplines is wereldwijd booming business’.…

Met grote droefenis heeft Universiteit Leiden kennisgenomen van het overlijden van prof. dr. Henk Versnel (1936-2025).

Kleine boerenbedrijven in tropische gebieden kunnen hun productie tegen 2030 verdubbelen ten opzichte van 2015, blijkt uit onderzoek waaraan José Mogollón (Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden) heeft bijgedragen. Maar daarvoor moeten de boeren de fosforbemesting meer verhogen dan voorzien. Het onderzoek…

Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) zijn erin geslaagd om een minihartje te kweken met volwassen kloppende hartcellen. Ze laten met dit model zien dat een genetische fout in de bindweefselcellen medeverantwoordelijk is voor de hartspierziekte aritmogene cardiomyopathie (ACM).…

In de serie tafelgesprekken ‘Van kluis naar kussen’ krijgt de kijker een blik achter de schermen van de Bijzondere Collecties. In deze speciale uitzending staat uitgeverij Brill, de oudste uitgeverij van Nederland, centraal. Van deze Leidse uitgever zijn momenteel diverse boeken in de zomertentoonstelling…

Universitaire Bibliotheken Leiden en uitgeverij Brill hebben een van de topcollecties van de Universiteit Leiden gedigitaliseerd en beschikbaar gesteld als online publicatie: Codices Vossiani Latini Online.

In Nederland is nooit veel ruimte geweest voor de verhalen en emoties van mensen uit het voormalig Nederlands-Indië. De soms traumatische ervaringen van leden van de Indische Nederlandse, Indo-Europese, Chinese, Molukse en andere groeperingen uit de kolonie werden veelal opgekropt en doodgezwegen.

Macrofagen – de frontlinie van ons afweersysteem – beschermen ons tegen infecties. Maar bij de tuberculosebacterie gaat dat vaak mis. De groep van Annemarie Meijer van het Instituut Biologie Leiden heeft nu ontdekt dat macrofagen in zebravissen beter in staat zijn tuberculose uit te schakelen als ze…

Het Grotius Centre in Den Haag ligt dichtbij de internationale strafhoven en tribunalen. Dat is van grote waarde voor ons onderwijs en onderzoek. Professionals delen hun kennis met onze studenten en gaan met hen in dialoog. Dit resulteert in een waardevol platform met directe aansluiting op ontwikkelingen…

Een internationaal team van onder meer Leidse onderzoekers heeft aangetoond dat er een verfijndere methode is om oude microbiomen te bestuderen. Dat helpt archeologisch onderzoek naar de effecten van Europese kolonisatie in de Caraïben. Publicatie in Nature Scientific Reports op 13 november.

Een internationaal team van sterrenkundigen onder leiding van de Leidse onderzoeker Matus Rybak heeft, dankzij toevallig dubbel inzoomen, bewezen dat dicht op de kern van een superzwaar zwart gat millimeterstraling ontstaat. Hun bevindingen zijn geaccepteerd voor publicatie in het vakblad Astronomy…

'Hoe kan publiek leiderschap duurzaam bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke problemen?'

In de Times Higher Education Ranking gepubliceerd op 30 september, staat de Universiteit Leiden als vijfde Nederlandse Universiteit op plaats 67. Vorig jaar op 64, daarmee is de universiteit licht gedaald. Vanwege veranderingen in de systematiek zegt dat echter niet zoveel.

Het idee dat moderne mensen Neanderthalers verdrongen doordat ze beter beschermd waren tegen gifstoffen uit rook, ligt onder vuur. Een eerdere studie die dit suggereerde, wordt nu weerlegd door genetisch onderzoek van wetenschappers uit Leiden en Wageningen. Het is op 24 november gepubliceerd in Molecular…

Wat hebben een nieuw ingrediënt in anti-rimpelcrème en een nieuw soort kippenvoer met elkaar gemeen? Ze zijn beiden geproduceerd met behulp van een nieuw oplosmiddel dat Leidse biologen in 2011 hebben ontwikkeld. Het medium is vast noch vloeibaar en de industrie begint hier nu de vele mogelijkheden…

Sterrenkundigen hebben uit het gerimpelde radiosignaal van een ontplofte ster afgeleid hoe de supernova-in-wording en zijn begeleidende ster om elkaar heen bewogen. Dat schrijven de Leidse astronoom Simon Portegies Zwart en de Canadese astronoom Almog Yalinewich in een artikel dat is geaccepteerd voor…

Een depressie wordt traditioneel in verband gebracht met verhoogde ontstekingswaarden in het lichaam. Nieuw onderzoek toont aan dat specifieke depressiesymptomen zoals slaapproblemen deze relatie verklaren. In zijn innovatieve onderzoek weerlegt psycholoog Eiko Fried een populaire aanname. Publicatie…

Het is nog nooit gelukt om een enkel elektron te detecteren met zichtbaar licht via slechts één molecuul. Leids natuurkundige Michel Orrit en zijn onderzoeksgroep hebben nu een molecuul geïdentificeerd dat gevoelig genoeg is om een elektron te detecteren op een afstand van honderden nanometers. De resultaten…

Een Amerikaans-Nederlands team van sterrenkundigen en chemici heeft keukenzout waargenomen in een planeetvormende schijf rond een jonge zware ster in de Orionnevel. Er was al wel zout gevonden rond stervende sterren, maar nu is er voor het eerst zout rond een jonge schijf ontdekt. De onderzoekers publiceren…

De manier waarop DNA zich opvouwt, bepaalt in grote mate welke genen uitgelezen worden. John van Noort en zijn groep hebben gekwantificeerd hoe gemakkelijk opgerolde stukjes DNA op elkaar stapelen. Dat kost minder energie dan eerder werd aangenomen. Publicatie in Biophysical Journal.

Twee teams met sterrenkundigen van onder andere de universiteiten van Amsterdam en Leiden hebben ontdekt hoe hete gasreusplaneten zijn gehuld in grote halo’s van ijl heliumgas, een teken dat ze langzaam hun atmosfeer verliezen. Het helium, dat onlangs voor het eerst door de Hubble-ruimtetelescoop is…

Nierfalen is een serieus probleem omdat nieren zichzelf niet kunnen regenereren na ernstige beschadiging. Een mogelijke oplossing bestaat uit het kunstmatig laten groeien van gezond nierweefsel. Daarvoor moeten wetenschappers eerst de ontwikkeling begrijpen tijdens de allereerste fase, in de foetus.…

Waterdruppels zweven in een hete pan vanwege het zogenoemde Leidenfrost-effect. Nu hebben natuurkundigen een variatie ontdekt: het Elastische Leidenfrost-effect. Het verklaart waarom hydrogel balletjes op een hete plaat rondspringen en hoge piepgeluidjes maken. Publicatie in Nature Physics op 24 jul…

Wat is de relatie tussen democratie en vrede? Gaan die twee hand in hand, zodat minder democratie minder vrede betekent? Of kan democratie vrede juist tegenwerken, bijvoorbeeld door protectionistische en militaristische regeringen te produceren? Of is er iets fundamenteel mis met de democratie zoals…

Leidse fysici en chemici zijn erin geslaagd om twee grafeenlagen zo dicht bij elkaar te brengen dat een elektrische stroom spontaan overspringt. In de toekomst stelt dit wetenschappers mogelijk in staat om de randen van grafeen te bestuderen en ze te gebruiken voor het uitlezen van DNA met een hogere…

Topologie is in opkomst binnen veel wetenschappelijke disciplines. Het stond zelfs aan de basis van de Nobelprijs voor de Natuurkunde in 2016. Leids fysicus Marcello Caio en zijn collega's hebben nu het bestaan ontdekt van topologische stroom, naar analogie met elektrische stroom. Publicatie op 14 januari…

Oogst na oogst binnenhalen van rijstveld, zonder nieuwe rijstplanten te zetten? Door een ontdekking komt dit scenario misschien wel dichterbij. Leidse wetenschappers hebben een gen ontdekt waarmee ze eenjarige planten na het bloeien opnieuw laten groeien, in plaats van dat de planten sterven. Publicatie…

Voor het eerst is onderzocht hoe het gesteld is met kennis van diersoorten in Nederland. Kinderen op de basisschool kennen ongeveer 1 op de 3 inheemse diersoorten. Publicatie in Biological Conservation.

Zoé is een tweedejaars bachelorstudent bij LUC, waar ze de richting culture, history & society volgt. Afgelopen zomer heeft ze stage gelopen bij de krant Le Parisien in Parijs.

Ter gelegenheid van de workshop die afgelopen juli werd georganiseerd om de Leiden Chinese Queer Collection (LCQC) officieel te lanceren, heeft het Nationaal Museum voor Taiwanese Literatuur (NMTL) dertig werken uit de Taiwanese LGBTQ+-literatuur geschonken ter ondersteuning van dit initiatief. De boeken,…

Hoe creëer je een onvergetelijk astronomie-uitje voor toeristen? En hoe zorg je voor leuke activiteiten die ook nog eens educatieve waarde hebben? De Astronomy & Society groep van de Leidse Sterrewacht heeft een handleiding vertaald die deze vragen beantwoordt. Het team hoopt op deze manier het grote…

Tussen 7 en 9 juni vindt in Den Haag de jaarlijkse conferentie plaats van het interdisciplinaire onderzoeksprogramma Global Transformations and Governance Challenges (GTGC). Waarom je moet komen? ‘De problemen in de wereld raken ons allemaal. Deze conferentie kijkt naar planetair beleid’, zegt programmatrekker…

Wat is donkere materie? Hoe ontstaan superzware zwarte gaten? ‘Oer’-zwarte gaten bevatten wellicht het antwoord op deze langlopende vragen. Leidse en Chinese kosmologen hebben nu een nieuwe manier gevonden waarop deze hypothetische hemellichamen kunnen ontstaan vlak na de oerknal. Publicatie in Physical…

Tijdens de Nederlandse Astronomen Conferentie te Lommel, België (15 tot 17 mei 2013), zal de Pastoor Schmeitsprijs voor de Sterrenkunde worden uitgereikt aan Dr. Rychard J. Bouwens, verbonden aan de Sterrewacht van de Universiteit Leiden.

Eveline Crone, hoogleraar Neurocognitieve ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit Leiden, is benoemd tot de nieuwe vicepresident van de European Research Council (ERC). Ze wordt verantwoordelijk voor de ERC-activiteiten in het domein van de Sociale Wetenschappen en Humaniora.

Jonge baby's lachen net als volwassen mensapen: hardop uit- én inademend. Volwassen mensen ademen alleen hardop uit bij het lachen. Cognitief psycholoog Mariska Kret en collega's publiceerden over het ontstaan van de menselijke lach in het tijdschrift Biology Letters.

Bacteriën leven tijdelijk zonder hun celwand als er voor hen gevaarlijke virussen in de buurt zijn. Opmerkelijk, want de celwand vormt een stevige barrière tegen dreigingen van buitenaf. Toch is de vondst goed te verklaren én kan het een gevolg hebben voor het bestrijden van ziekteverwekkende bacteriën,…

Meer risico’s nemen hoort bij het puberbrein. Wat precies het verband is tussen risicogedrag en hersenactiviteit maakt psycholoog Barbara Braams zichtbaar in haar promotieonderzoek. Jongeren rapporteren harder te werken voor een beloning, wanneer het beloningsgebied in de hersenen meer geactiveerd is.…

Een Indiase getrapte waterput op nanoschaal. Zo noemt postdoc Nakkiran Arulmozhi het patroon dat hij zag ontstaan toen hij een speciaal soort platinum-kristal liet corroderen. De unieke beelden tonen de destructiviteit van het proces aan, maar laten ook zien hoe voorspelbaar het is.

Het superzware zwarte gat in het centrum van het Circinusstelsel slokt gas op via twee spiraalarmen. Dat ontdekte promovendus Wout Goesaert. Maar slechts een klein deel van het gas verdwijnt uiteindelijk in het zwarte gat, de rest wordt uitgespuugd.

Postdoc en taalwetenschapper Evelyn Bosma ontvangt voor haar proefschrift de Keetje Hodshonprijs. Voor haar onderzoek over meertaligheid van Friese kinderen won Bosma eerder al de Klokhuis Wetenschapsprijs en de Wetenschapsprijs Campus Fryslân.

In 'De postkoloniale podcast' gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden in gesprek met prominente onderzoekers en schrijvers over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. Centraal staat de vraag in hoeverre het onderzoek naar (post)koloniale…

Een international team van wetenschappers op het gebied van ‘Evolutionary Computation’, met onder anderen de Leidse hoogleraar Jaap van den Herik, heeft de Humies Award 2014 gewonnen. Het team ontwikkelde een algoritme dat een schaakprogramma, dat alleen de loop der stukken kent, automatisch laat leren…

Wetenschappers van het LUMC en het Leids Instituut voor Chemisch Onderzoek hebben een belangrijke ontdekking gedaan over het veelgebruikte antikankermedicijn doxorubicine. Ze vonden een manier om de bijwerkingen te verminderen, zonder de effectiviteit van het medicijn te verliezen. Dat is hoopvol, want…