Bliksem slaat vaak meerdere keren via dezelfde route in. De reden hierachter bleef lange tijd een raadsel. Recentelijk bracht een internationaal onderzoeksteam, waarbij ook de Leidse Sterrewacht aangesloten was, hier verandering in. Met de LOFAR radiotelescoop bestudeerden onderzoekers de bliksemflitsen…

Een internationaal team van astronomen, met onder anderen de Leidse promovendus Elia Pizzati, heeft een aantal oude quasars waargenomen die verrassend genoeg in hun eentje lijken te zweven in het vroege heelal (minder dan een miljard jaar na de oerknal). Tot nu toe gingen astronomen er op basis van…

Met een nieuw soort detector is de resolutie van de elektronenmicroscoop sterk verbeterd. De ‘lage-energie-elektronenmicroscoop’ (LEEM) kan hiermee worden ingezet voor onderzoek aan de dunst mogelijke materialen. De tests met de detector vormen het eerste resultaat van het project ESCHER.

De geschiedenis van de sterrenkunde valt volgens Harm Habing in twee delen uiteen. Het eerste deel loopt van het prille begin tot de Tweede Wereldoorlog en het tweede deel bestrijkt de geschiedenis vanaf de oorlog tot heden. Ieder deel krijgt zijn eigen band. Het onderhavige boek is het eerste deel.

De veranderingen die de mens aanbrengt aan het landschap blijken gunstig voor muggen die ziektes als Zika, chikungunya en knokkelkoorts verspreiden. Dat schrijven bioloog Maarten Schrama en zijn collega’s in vakblad Nature Scientific Reports. ‘Als we weten in welke leefomgevingen muggen het best gedijen,…

Tijdens de zwangerschap verandert de structuur van de hersenen, vooral in gebieden met sociale functies, stelt hersenwetenschapper Elseline Hoekzema. Die veranderingen blijven bestaan tot ten minste twee jaar na de geboorte. Publicatie in Nature Neuroscience op 19 december.

Het drugsgerelateerde geweld in Mexico heeft een vergelijkbare dynamiek en strategieën als de hybride oorlog van IS tegen het Westen. Dat stelt Teun Voeten. Promotie op 20 september.

Ieder jaar zetten zo’n 3.900 masterstudenten na het afstuderen hun handtekening in het Zweetkamertje. Wat doen ze daarna? Vijf jonge alumni vertellen over hun baan.

Hoge-temperatuur-supergeleiding is een van de grootse raadsels in de natuurkunde. Milan Allans onderzoeksgroep gebruikte een Josephson Scanning Tunneling Microscope om voor het eerst beelden te maken van de ruimtelijke variatie van supergeleidende deeltjes. Het leverde ze een Nature-publicatie op.

In de allereerste groep van docent Koreaans Eun-ju Kim zaten meteen studenten met dyslexie. Op basis van haar achtergrond in het speciaal onderwijs en de klinische ontwikkelingspsychologie ontwikkelde ze een nieuwe methode om hen te helpen, deels gebaseerd op ondersteuningsmethoden uit het Nederlandse…

Alessandra Silvestri, een kosmoloog bij het Leids Instituut voor Onderzoek in de Natuurkunde (LION), krijgt een NWO Vidi-beurs voor onderzoek naar het uitdijen van het heelal. Een groeiend aantal theorieën verklaart waarom het uitdijen van het heelal versnelt, en tegelijkertijd komen er ook steeds meer…

Een internationaal team van onderzoekers, met onder hen Matthieu Schaller van de Sterrewacht Leiden en het Leids Instituut voor Onderzoek in de Natuurkunde, heeft de grootste en nauwkeurigste virtuele weergave van ons heelal tot nu toe geproduceerd. De onderzoekers hebben supercomputersimulaties gebruikt…

De voedselproductie in Nederland is een economisch succes, maar heeft geleid tot veel milieuproblemen, waaronder stikstofvervuiling. Onlangs keurde de hoogste rechter het beleid af dat economische groei en vermindering van de stikstofverliezen combineerde. Hierdoor belandde het land in een stikstofcrisis.In…

Natuurkundige Marileen Dogterom is een van de winnaars van de Spinozapremie 2018. Ze is hoogleraar aan de TU Delft, waar ook haar lab staat, en is daarnaast verbonden aan de Universiteit Leiden als Medical Delta Professor. Ze verdient de prijs voor haar onderzoek naar het geraamte van de cel.

De Leidse politicoloog Tom Louwerse onderzoekt het ­ontwerp van stemhulpen. Alumnimagazine Leidraad legde Louwerse, die ook Peilingwijzer ontwikkelde, in aanloop naar de verkiezingen in ons land nu zelf eens een aantal stellingen voor.

Ook een griepvirus kan een pandemie veroorzaken. En dan zijn we niet zo goed bewapend, want voor griepmedicijnen zoals Tamiflu beginnen griepvirussen resistent te worden. Chemicus Merijn Vriends werkte met succes aan een verbeterde versie van zulke medicijnen. Hij promoveert op 12 september.

Op wetenschapfestival Over de kop wisselen verrassende breinfeitjes zich af met confronterende verhalen uit de operatiekamer. Onderzoekers vertellen waarom onze hersenen blij worden van bonen, en je nooit meer zonder helm de racefiets op moet stappen.

In de rubriek ‘Onderwijsheden’ delen Psychologiedocenten hun belangrijkste inzichten over college geven. Deze maand: Franz Wurm ontwikkelt in samenwerking met PLNT workshops ondernemerschap voor masterstudenten Klinische Psychologie. ‘We willen studenten leren van passieve consument naar actieve bijdrager…

Vanaf 2 juli 2022 is een nieuwe tentoonstelling te zien in de Oude Sterrewacht: More-than-Planet. In deze tentoonstelling staat de volgende vraag centraal: hoe verbeelden we onze planeet?

De ERC Council heeft aan vijf veelbelovende Leidse wetenschappers een Starting Grant toegekend. Twee gaan er naar Sociale Wetenschappen, een naar Geesteswetenschappen/Governance and Global Affairs, een naar het LUMC en een naar Wiskunde en Natuurwetenschappen.

Bruine dwergen zijn kleiner dan een ster, maar groter dan een planeet. En ze blijken omringd te kunnen zijn door wolkenbanden. Dat ontdekte een internationaal team onderzoekers, onder wie Leidse astronomen Frans Snik, Rob van Holstein en Jos de Boer. 'Het laat zien dat deze bruine dwergen geen saaie…

Universitair docent Lucien van Beek heeft een LUF Praesidium Libertatis Subsidie gekregen. Hij gaat het bedrag van 75.000 euro gebruiken om de denkwijze van mensen in de oudheid en prehistorie te onderzoeken. Daarvoor kijkt hij naar bijzondere of opvallende metaforen in de vroegste Indo-Europese tal…

Archeologie alumnus Chris Muysson won de W.A. van Es-prijs tijdens de Reuvensdagen van 2023. Hij ontving deze prijs voor zijn uitvoerige masterscriptie-onderzoek naar de geschiedenis van de visconsumptie in Nederland.

Luning en Hein ontvangen een LUF-beurs voor onderzoek naar de ingewikkelde relatie tussen infrastructuurprojecten en hun invloed op geopolitiek, economie, politiek en cultuur in Afrika.

Langetermijnvisie en een dialoog tussen boeren en politiek. Dat is de aanpak die Jan Willem Erisman bepleit. In verschillende media licht hij de stikstofcrisis toe.

Veel biologen en medici gebruiken suikers in hun onderzoek, maar de synthese ervan is nog grotendeels onbegrepen. Jeroen Codée heeft een Vici-beurs van 1,5 miljoen euro gekregen om de productie van suikers op een systematische manier te onderzoeken. ‘Ik wil de reacties echt gaan begrijpen.’

Offshore-windmolenparken leveren schone en groene energie. Helaas leren wetenschappers steeds meer over de schadelijke impact die ze kunnen hebben op het leven in de zee. Om die impact beter in beeld te kunnen brengen, en toekomstige windmolenparken zo gunstig mogelijk de positioneren, maakte milieuwetenschapper…

Het centrum van ons Melkwegstelsel is zo donker en opeengepakt dat het bijna onmogelijk is om te zien wat erin zit. Door de zeldzame hogesnelheidssterren te vangen die uit het centrum schieten, wil astronoom Elena Rossi de mysterieuze omgeving rond het superzware zwarte gat binnenin onthullen. Maar…

Een mix van dataonderzoek, kunstmatige intelligentie en archeologie zorgde op 31 januari voor levendige discussies. Op die dag vond het seminar ‘AI & Data Science @ Archaeology’ plaats, waar het Data Science Onderzoeksprogramma (DSO), SAILS en de Faculteit Archeologie hun krachten bundelen.

Minder vlees en zuivel betekent meer ruimte voor natuur, ontspanning, klimaat, biodiversiteit, en rechtvaardigheid én is goed nieuws voor de economie. Dat blijkt uit het gedachtenexperiment van Strootman Landschaparchitecten en Leidse milieuwetenschappers. Op 11 april presenteerden zij hun resultate…

Xander Tielens, hoogleraar fysica en chemie van de interstellaire ruimte, krijgt een ERC Advanced Grant voor de studie van polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) in de ruimte. De combinatie van astronomische observaties, computermodellen en labonderzoek maakt het onderzoek zeer interdisc…

Structuur vinden in ongestructureerde eiwitten en medicijnen ontwikkelen voor ongeneesbare ziektes: het klinkt misschien als een onmogelijk missie, maar toch is het precies waar farmacoloog Alireza Mashaghi en zijn team mee bezig zijn. NWO honoreerde onlangs hun onderzoeksproject via de Open Competitie…

Minder sporten, feestjes overslaan en worstelen op werk: de verwachting van chronische pijn-, en jeukklachten kan leiden tot vermijdingsgedrag. Maar bij lang niet iedereen met chronische pijn werkt dat zo, ontdekte promovendus Gita Nadinda. Wat betekent dit voor de gezondheidszorg?

Van de 86 Vidi-onderzoekssubsidies die NWO heeft toegekend, gaan er dertien naar Leiden. Dat is circa 15%, een zeer hoge score. Vijf van de dertien laureaten zijn vrouw. Van de dertien Leidse laureaten gaan er vier naar de faculteit.

Zeven jaar brachten onderzoekers van het International Brain Laboratory 279 hersengebieden op celniveau in kaart. Hun bevindingen verschijnen in Nature, data en software worden openbaar gedeeld. Cognitief neurowetenschapper Anne Urai: ‘Elke wetenschapper met een goede onderzoeksvraag kan de data geb…

Een e-coachprogramma helpt mensen met chronische nierziekten, vooral op gebieden waar patiënten zelf graag mee aan de slag willen. ‘Een gezonde leefstijl is belangrijk voor nierpatiënten: dan gaat de nierfunctie minder snel achteruit en komen er minder complicaties’, vertelt Katja Cardol over haar onderzoek…

Een delegatie van de Universiteit Leiden, aangevoerd door vicerector Hester Bijl, was van 9 tot 11 oktober in China. Tijdens het bezoek aan verschillende universiteiten en partnerorganisaties werden bestaande banden aangehaald en nieuwe banden gesmeed. Hiermee wordt de uitwisseling van studenten en…

De Griekse queer diasporadichter Konstantínos P. Kaváfis (1863-1933) wordt erkend als een centrale figuur in de wereldliteratuur en het literaire modernisme. Op maandag 9 december organiseert de Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL) een symposium rond zijn werk. Dit wordt gecombineerd met de lancering…

Tegenstanders van ingrijpende stikstofmaatregelen stellen dat het stikstofrekenmodel niet betrouwbaar genoeg is. Stikstofhoogleraar Jan Willem Erisman: ‘Het is nu veel belangrijker om te discussiëren over de keuzes die we maken op basis van de uitkomst. Dat levert namelijk veel grotere verschillen op…

De nieuwste opleiding van Universiteit Leiden heet Urban Studies. Hoe gaat dat, het opzetten van een compleet nieuwe studie? De bedenkers aan het woord.

Overheden hebben steeds grotere hoeveelheden data tot hun beschikking. Hoe kan big data worden gebruikt bij het ontwikkelen van beleid? En zijn overheden klaar om met al die data om te gaan? Dat is wat Sarah Giest, universitair docent bij het Instituut voor Openbaar Bestuur, graag wil weten.

De Dick Stufkens Prijs 2020 voor het beste proefschrift van de Holland Research School of Molecular Chemistry (HRSMC) is toegekend aan dr. Mark Koenis. Koenis promoveerde op 21 februari cum laude op zijn proefschrift 'Advanced Spectra Analysis to Determine Complex Structure and Chirality'. Hij onderzocht…

Vanaf 1960 hielp de Nederlander Albert Winsemius de stadstaat Singapore om versneld uit de economische misère te komen. Dat deed hij onder meer door Singapore voor te houden hoe Nederland zich na de oorlog, gesteund door de Amerikaanse Marshallhulp, snel zich weer oprichtte. Promotie op 19 november.

Stoor jij je weleens aan de geluiden om je heen, als je door de stad fietst? Niet getreurd, want we kunnen daar actief verandering in brengen, stelt geluidsexpert Edwin van der Heide. In zijn honoursclass scheppen studenten het geluid van de stad.

Ter gelegenheid van het 450-jarig bestaan van de Universiteit Leiden brengt deze tentoonstelling historische foto’s samen met hedendaags onderzoek. Zeven ‘Toen & Nu’-tweeluiken laten zien hoe het Instituut voor Natuurkunde een rijke geschiedenis combineert met baanbrekende wetenschap.

Lezing, Natuurwetenschappelijk Gezelschap Leiden

Dit was het programma van De Kennisboomgaard 2025:

Pedagogische Wetenschappen in Leiden houden zich bezig met hoe individuele verschillen in ontwikkeling van het kind samenhangen met omgevingsfactoren.