De Leidse onderzoekers Arko Ghosh en Enea Ceolini analyseerden de gebruiksgegevens van honderden mobiele telefoons en ontdekten dat ons lichaam cycli kent van 7 tot 52 dagen. Deze cycly beïnvloeden hoe we ons gedragen. Hun onderzoek leidde tot een artikel in npj Digital Medicine journal, een publicatie…

Hans Slabbekoorn is gespecialiseerd in dierengeluiden. Per 1 juli is hij benoemd tot hoogleraar Akoestische ecologie en gedrag. Een enorme waardering, meent de kersverse professor. ‘Deze baan gaat nooit vervelen, of ik nu de urban jungle bestudeer, of marien lawaai.’

Een nieuwe Leidse studie toont aan dat de koolstofuitstoot van bouwmaterialen zal toenemen als we niet snel ingrijpen. Zelfs met alle bestaande interventies zijn deze emissies veel groter dan het resterende budget voor bouwmaterialen, bij een maximale opwarming van de aarde van 1,5 graad. Dat stellen…

Hoe kan de Nederlandse Zandmotor helpen om onze kust op een natuurlijke manier te beschermen? En hoe kan deze kennis en ervaring helpen om kusterosie in Jamaica tegen te gaan? Onderzoekers Alexander van Oudenhoven (Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden) en Arjen Luijendijk (TU Delft) bundelden de…

Een groep biologiestudenten werkt aan een oplossing voor het wereldwijde plasticprobleem door bacteriën een biologisch afbreekbaar plastic te laten maken.

Een internationaal onderzoeksteam heeft voor het eerst het moment vastgesteld waarop zich planeten begonnen te vormen rond een andere ster dan onze zon. Met behulp van de ALMA-telescoop, waarin de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) partner is, en de James Webb ruimtetelescoop (JWST), hebben ze het…

De bevordering van een speciale samenwerking tussen planten en schimmels, die een belangrijke rol speelt bij het vastleggen van koolstof in de bodem, kan klimaatverandering vertragen. Nu neemt de opname van koolstof in de bodem door menselijk handelen juist af. Dat stellen onderzoekers in een publicatie…

De Leidse astronoom Rychard Bouwens heeft met de Hubble-ruimtetelescoop verder het heelal ingekeken dan ooit tevoren. Een opname van maar liefst 87 uur lang laat het heelal zien op de leeftijd van slechts 480 miljoen jaar. Tot zijn verbazing vond Bouwens maar één kandidaat sterrenstelsel op deze recordafstand.…

Leidse natuurkundigen hebben een nieuwe techniek ontwikkeld om elektrische geleiding te visualiseren in materiaal van gestapelde individuele atoomlagen. Jaap Kautz en Johannes Jobst, die dit jaar de NeVacprijs ontvingen voor hun onderzoek, publiceerden in Nature’s Scientic Reports.

Een internationaal team van sterrenkundigen onder wie de Leidse hoogleraar Ewine van Dishoeck heeft voor het eerst het gas benzeen (C6H6) waargenomen in een planeetvormende schijf rond een jonge ster. De waarnemingen vertellen ons meer over het ontstaan van planeten in deze schijf, zoals ook onze aarde.…

Een team van onderzoekers, onder wie chemicus Mario van der Stelt, heeft een nieuwe manier ontdekt om een van de menselijke kernreceptoren te blokkeren. De onderzoekers verwachten dat hun vinding een flinke impact heeft in de wereld van medicijnonderzoek. Publicatie in Nature Communications.

Tijdens de zwangerschap verandert de structuur van de hersenen, vooral in gebieden met sociale functies, stelt hersenwetenschapper Elseline Hoekzema. Die veranderingen blijven bestaan tot ten minste twee jaar na de geboorte. Publicatie in Nature Neuroscience op 19 december.

Een groep internationale astronomen heeft het toonaangevende tijdschrift Astronomy & Astrophysics ervan overtuigd om een naamswijzigingsbeleid voor transgender personen en anderen in te voeren. ‘Het is echt frustrerend dat zo'n grote organisatie een initiatief van buitenaf nodig had om haar beleid inclusiever…

Een vasthoudende postdoc-onderzoeker haalde hoogleraar Marc Koper over om onderzoek te doen naar de zuurstofreductie-reactie. In Kopers ogen was daar weinig interessants te halen. Maar prompt ontdekten ze een heel nieuwe manier om brandstofcellen op waterstof en zuurstof te verbeteren. Hun artikel verscheen…

Wetenschappers braken zich al lang het hoofd waarom het makkelijker is waterstof uit water te maken in een zuur dan in een basisch milieu. Marc Koper komt nu met een verklaring: de oorzaak is het elektrische veld aan het katalysatoroppervlak dat groter is in een basisch milieu, schrijft hij in een artikel…

Op 18 mei 2018 hield Rudy Andeweg, hoogleraar empirische politicologie aan de Universiteit Leiden, zijn afscheidsrede. Daarmee kwam er, formeel, een einde aan een lange loopbaan als onderzoeker, docent en bestuurder. Tijd voor een momentopname en een vooruitblik.

De Leidse promovenda Jo-Anne Verschoor ontdekte dat bijna twintig procent van de bacteriële stammen die ze onderzocht, plastic kon afbreken. Al hadden ze daar wel wat aanmoediging voor nodig. ‘Want bacteriën zijn net als mensen’, zegt Verschoor. Haar onderzoek verscheen in het tijdschrift Communications…

Dankzij snelle ontwikkelingen in de DNA-techniek komen wetenschappers steeds meer te weten over de menselijke genetica. Om dit DNA-onderzoek enigszins te reguleren, komt een internationale groep wetenschappers nu met vijf ethische richtlijnen. De Leidse archeoloog Marie Soressi – een van de ondertekenaars…

Verreweg de meeste jongeren zijn veerkrachtig blijkt uit onderzoek naar stress, depressie en angst onder jongeren en het effect van de coronamaatregelen tijdens de pandemie. Daarover publiceren de Leidse onderzoekers Anne Miers en Michiel Westenberg (Ontwikkelingspsychologie), Nadira Saab (ICLON) en…

Voor het eerst is in levende cellen aangetoond hoe de bacterie E. coli genen reguleert die haar helpen te overleven in een nieuwe omgeving. Dat lukte biochemicus Fatema Zahra Rashid met een door haar gefinetunede techniek. Haar onderzoek naar veranderingen in de driedimensionale chromosoomstructuur…

Sommige jongeren hebben tijdens de adolescentie stabiele beste vriendschappen, anderen wisselen juist vaak van beste vriend. Psycholoog Lisa Schreuders onderzocht hun hersenen, en publiceert erover met Berna Güroğlu en collega’s in Nature Communications. ‘Het lijkt erop dat vriendschappen in je jongere…

De farmaceut Janssen maakt naar alle waarschijnlijkheid deze maand de resultaten bekend van de laatste testfase van hun veelbelovende coronavaccin. De Nederlandse faciliteit voor electronenmicroscopie NeCEN hielp het bedrijf bij de ontwikkeling van het vaccin. Ze hebben nu hun wetenschappelijke bevindingen…

Gladde platina-elektrodes worden ruwer en slijten door herhaalde oxidatie-reductiecycli, waardoor op nanometer-schaal heuveltjes ontstaan. Leidse chemici Leon Jacobse en Marc Koper, en natuurkundige Marcel Rost ontdekten met een unieke tunneling microscoop hoe dat in zijn werk gaat.

Bij 'gewone' digitale foto’s is het niet erg dat er fouten in zitten door kapotte pixels, bij röntgen- en wetenschappelijke foto's wel. De Leidse hoogleraar Marin van Heel presenteert op de site van Nature een nieuwe ‘kinderlijk eenvoudige’ methode om specialistische foto's te optimaliseren.

Meer bouwen in stedelijk gebied is op de meeste plekken in Nederland de slimste manier om de huizencrisis aan te pakken. Dat blijkt uit onderzoek van Janneke van Oorschot, dat in een partnerblad van Nature werd gepubliceerd. En opvallend: dat hoeft niet ten koste te gaan van groen in de stad. Het kan…

Voor het eerst heeft een internationale groep astronomen de hittegloed van een botsing van twee ijzige reuzenplaneten kunnen waarnemen. Ook zagen ze hoe de door de botsing ontstane stofwolk enkele jaren later voor de moederster langs trok. Onder leiding van de Leidse astronoom Matthew Kenworthy hielden…

Joseph Callingham van de Leidse Sterrewacht ontvangt de Louise Webster Prijs voor uitmuntend post-doc onderzoek. Calligham krijgt de prijs van de Astronomical Society of Australia voor zijn geslaagde zoektocht naar het meest extreme object in het heelal.

Een team van Europese astronomen heeft met behulp van ESO’s Very Large Telescope en tal van andere telescopen de tot nu toe verste quasar ontdekt en onderzocht. Dit heldere baken, dat van energie wordt voorzien door een zwart gat dat twee miljard keer zo zwaar is als de zon, is verreweg het helderste…

Onlangs is een nieuwe ronde van de NWO XS beurzen toegekend. Deze beurs wordt uitgereikt aan onderzoekers met kleine, risicovolle, vernieuwende of veelbelovende onderzoeksprojecten door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). In deze ronde van de zogenoemde Open Competitie…

Vergeten en vergissen zijn kenmerken van de ziekte van Alzheimer. Natuurkundigen Serge Rombouts en Martina Huber ontwikkelen nieuwe technieken die de medische wetenschap helpen deze sluipende aandoening beter te doorgronden.

De beschrijving van een schilderij beïnvloedt direct hoe kinderen kijken naar het kunstwerk kijken. Dat ontdekte psycholoog Francesco Walker in het Rijksmuseum. Uit zijn publicatie in Nature Scientific Reports blijkt ook: als kinderen informatie voor volwassenen krijgen, heeft dat hetzelfde effect als…

Astronomen hebben, pas voor de tweede keer ooit, een neutrino gekoppeld aan een object buiten onze Melkweg. Deze waarnemingen zijn gedaan met behulp van telescopen op zowel de aarde als in de ruimte. De onderzoekers, onder wie de Leidse astronoom Sjoert van Velzen, konden het neutrino traceren naar…

De elektrochemische reductie van een groep organische verbindingen aan platina is sterk afhankelijk van de ordening van de atomen in het platina-oppervlak. Dat publiceert Christoph Bondue, postdoc in de groep van Marc Koper, in Nature Catalysis op 4 maart. De reductie van zulke verbindingen is een belangrijk…

Synthetische brandstof is schoner dan natuurlijke olie, maar het productieproces is nog niet efficiënt genoeg. Nu hebben wetenschappers voor het eerst direct de moleculen waargenomen die uit het chemische proces ontstaan. Het opent de deur richting efficiënte ‘designer’ katalysatoren. Publicatie op…

Het DESHIMA-instrument van Nederlands-Japanse makelij heeft de eerste praktijktests doorstaan bij het meten van de afstanden en leeftijden van verre sterrenstelsels. De kern van het instrument is een chip ter grootte van twee euromunten die 49 tinten ver-infraroodlicht meet. De ontwikkelaars van de…

Een internationale samenwerking, waaronder Leidse natuurkundige en computerwetenschapper Vedran Dunjko, heeft aangetoond dat quantumtechnologie het leerproces van kunstmatige intelligentie (AI) kan versnellen. Om dit te bewijzen gebruikten de wetenschappers een quantumprocessor met afzonderlijke fotonen.…

Astronomen hebben met de Hubble Ruimtetelescoop voor het eerst de vroege fase van stervorming gezien van de kern van een ellipsvormig sterrenstelsel, 3 miljard jaar na de oerknal. De groeiende kern vlamt op door het licht van miljoenen pasgeboren sterren die in razend tempo worden gevormd. Het team,…

Een internationaal team van sterrenkundigen onder leiding van de Nederlander Martijn Oei heeft het grootste paar straalstromen bij een zwart gat ooit ontdekt. De 'jumbojets' zijn samen 140 Melkwegen lang. De Leidse Sterrewacht speelt een prominente rol in het onderzoek. De publicatie siert op 19 september…

Wat begon als een idee tijdens een borrel, leidde tot een onverwachte doorbraak in het onderzoek naar resistente bacteriën. Leidse biologen en chemici ontwikkelden een nieuwe stof die goed blijkt te werken tegen bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica. Ze publiceerden hun vinding in Nature Ch…

Het is voor het eerst gelukt om een brief uit de zeventiende eeuw te lezen zónder het zegel te verbreken en zo het waardevolle fysieke bewijsmateriaal te behouden. Met geavanceerde technologie wist een internationaal onderzoeksteam de brief digitaal te openen. Nadine Akkerman, universitair hoofddocent…

De James Webb Space Telescope heeft bewijs gevonden voor de aanwezigheid van kooldioxide (CO₂) in de atmosfeer van een reuzenplaneet op 700 lichtjaar van ons vandaan. Dit resultaat geeft inzicht in de samenstelling en vorming van deze gasreus en laat zien waar James Webb toe in staat is. Het onderzoek…

Of een bacterie nuttig of schadelijk is voor een plant is nu eenvoudig en goed te voorspellen met de nieuwe software bacLIFE. Door de intuïtieve interface maakt het de geheimen van bacterie-genen veel toegankelijker. Een groep Leidse biologen presenteerde dit staaltje bioinformatica in Nature Commun…

Een ster staat niet zomaar van de ene op de andere dag aan de hemel. Het ontstaan duurt enkele tienduizenden jaren. Twintig jaar geleden maakten astronomen een plaatje van een ster in zijn geboortefase. De James Webb Space Telescoop (JWST) kon diezelfde ster nu veel gedetailleerder vastleggen. Dat levert…

Voordat Maria Gabriela Palacio Ludeña docent International Studies aan Universiteit Leiden werd, was zij ambtenaar in Ecuador. Haar hele leven had ze de wens om les te geven en uiteindelijk belandde ze bij Universiteit Leiden.

De leefgebieden van zoetwatervissen worden bedreigd door het opwarmen van de aarde, met name door de stijgende watertemperatuur. Dit is aangetoond in een studie van de Radboud Universiteit, in samenwerking met onder andere de Universiteit Utrecht, Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en Universiteit…

De Nacht van Ontdekkingen vindt plaats op 20 september in het gebied rondom de Hortus botanicus Leiden, de Oude Sterrewacht, de Pieterskerk, het Academiegebouw, Old School, de Faculty Club en het PJ Veth gebouw.

De nachtkant van exoplaneet WASP-43b blijkt, tot verrassing van sterrenkundigen, geen methaan te bevatten. Waarschijnlijk zorgt extreme wind ervoor dat er te weinig tijd is om methaan te vormen. Dat stelt een internationaal team wetenschappers, met Leidse en Amsterdamse inbreng, in Nature Astronomy.…

Sterrenkundigen van de Universiteit Leiden hebben - voor het eerst - zeldzame isotopen van koolstof en zuurstof gemeten in onze buur-sterren. Het is een nieuwe manier om de chemische evolutie van ons heelal beter te begrijpen. Het resultaat is vandaag gepubliceerd in het vakblad Nature Astronomy.

Met nieuwe algoritmen en supercomputers is het gelukt om een haarscherpe radiokaart van het heelal te maken. Nu kunnen sterrenkundigen radiostralen van sterrenstelsels veel preciezer bekijken. Dat publiceerden de Leidse promovendus Frits Sweijen en collega's in Nature Astronomy.

Claartje Levelt is hoogleraar eerste taalverwerving. Ze onderzoekt hoe baby's en peuters hun moedertaal leren. Naast haar werk is ze graag muzikaal bezig.