Het DESHIMA-instrument van Nederlands-Japanse makelij heeft de eerste praktijktests doorstaan bij het meten van de afstanden en leeftijden van verre sterrenstelsels. De kern van het instrument is een chip ter grootte van twee euromunten die 49 tinten ver-infraroodlicht meet. De ontwikkelaars van de…

Een internationale samenwerking, waaronder Leidse natuurkundige en computerwetenschapper Vedran Dunjko, heeft aangetoond dat quantumtechnologie het leerproces van kunstmatige intelligentie (AI) kan versnellen. Om dit te bewijzen gebruikten de wetenschappers een quantumprocessor met afzonderlijke fotonen.…

Astronomen hebben met de Hubble Ruimtetelescoop voor het eerst de vroege fase van stervorming gezien van de kern van een ellipsvormig sterrenstelsel, 3 miljard jaar na de oerknal. De groeiende kern vlamt op door het licht van miljoenen pasgeboren sterren die in razend tempo worden gevormd. Het team,…

Een internationaal team van sterrenkundigen onder leiding van de Nederlander Martijn Oei heeft het grootste paar straalstromen bij een zwart gat ooit ontdekt. De 'jumbojets' zijn samen 140 Melkwegen lang. De Leidse Sterrewacht speelt een prominente rol in het onderzoek. De publicatie siert op 19 september…

Wat begon als een idee tijdens een borrel, leidde tot een onverwachte doorbraak in het onderzoek naar resistente bacteriën. Leidse biologen en chemici ontwikkelden een nieuwe stof die goed blijkt te werken tegen bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica. Ze publiceerden hun vinding in Nature Ch…

Het is voor het eerst gelukt om een brief uit de zeventiende eeuw te lezen zónder het zegel te verbreken en zo het waardevolle fysieke bewijsmateriaal te behouden. Met geavanceerde technologie wist een internationaal onderzoeksteam de brief digitaal te openen. Nadine Akkerman, universitair hoofddocent…

De James Webb Space Telescope heeft bewijs gevonden voor de aanwezigheid van kooldioxide (CO₂) in de atmosfeer van een reuzenplaneet op 700 lichtjaar van ons vandaan. Dit resultaat geeft inzicht in de samenstelling en vorming van deze gasreus en laat zien waar James Webb toe in staat is. Het onderzoek…

Of een bacterie nuttig of schadelijk is voor een plant is nu eenvoudig en goed te voorspellen met de nieuwe software bacLIFE. Door de intuïtieve interface maakt het de geheimen van bacterie-genen veel toegankelijker. Een groep Leidse biologen presenteerde dit staaltje bioinformatica in Nature Commun…

Een ster staat niet zomaar van de ene op de andere dag aan de hemel. Het ontstaan duurt enkele tienduizenden jaren. Twintig jaar geleden maakten astronomen een plaatje van een ster in zijn geboortefase. De James Webb Space Telescoop (JWST) kon diezelfde ster nu veel gedetailleerder vastleggen. Dat levert…

Voordat Maria Gabriela Palacio Ludeña docent International Studies aan Universiteit Leiden werd, was zij ambtenaar in Ecuador. Haar hele leven had ze de wens om les te geven en uiteindelijk belandde ze bij Universiteit Leiden.

De leefgebieden van zoetwatervissen worden bedreigd door het opwarmen van de aarde, met name door de stijgende watertemperatuur. Dit is aangetoond in een studie van de Radboud Universiteit, in samenwerking met onder andere de Universiteit Utrecht, Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en Universiteit…

De Nacht van Ontdekkingen vindt plaats op 20 september in het gebied rondom de Hortus botanicus Leiden, de Oude Sterrewacht, de Pieterskerk, het Academiegebouw, Old School, de Faculty Club en het PJ Veth gebouw.

De nachtkant van exoplaneet WASP-43b blijkt, tot verrassing van sterrenkundigen, geen methaan te bevatten. Waarschijnlijk zorgt extreme wind ervoor dat er te weinig tijd is om methaan te vormen. Dat stelt een internationaal team wetenschappers, met Leidse en Amsterdamse inbreng, in Nature Astronomy.…

Sterrenkundigen van de Universiteit Leiden hebben - voor het eerst - zeldzame isotopen van koolstof en zuurstof gemeten in onze buur-sterren. Het is een nieuwe manier om de chemische evolutie van ons heelal beter te begrijpen. Het resultaat is vandaag gepubliceerd in het vakblad Nature Astronomy.

Met nieuwe algoritmen en supercomputers is het gelukt om een haarscherpe radiokaart van het heelal te maken. Nu kunnen sterrenkundigen radiostralen van sterrenstelsels veel preciezer bekijken. Dat publiceerden de Leidse promovendus Frits Sweijen en collega's in Nature Astronomy.

Claartje Levelt is hoogleraar eerste taalverwerving. Ze onderzoekt hoe baby's en peuters hun moedertaal leren. Naast haar werk is ze graag muzikaal bezig.

Meer dan 80 procent van de landbouwsubsidies van de EU gaat naar de productie van dieren en hun voer. Deze producten zijn verantwoordelijk voor 84% van de voedsel-gerelateerde broeikas-uitstoot in de EU. Dat blijkt uit een nieuwe studie van drie Leidse onderzoekers, gepubliceerd in Nature Food. ‘Als…

Zwangerschap veroorzaakt sterke veranderingen in hersenfuncties en die veranderingen beïnvloeden de band tussen moeder en kind. Dat ontdekten onderzoekers van Amsterdam UMC en de Universiteit Leiden. Met hun onderzoek, gepubliceerd in Nature Communications, schijnen ze licht op dit lang onontgonnen…

LUMC-onderzoekers hebben een doorbraak bereikt in het begrijpen van PALB2‑mutaties, een belangrijke oorzaak van erfelijke borstkanker.

Een internationaal team van onderzoekers, onder leiding van de Leidse hoogleraar archeologie Marie Soressi en senior geneticus Matthias Meyer uit Leipzig, is erin geslaagd om het DNA van een vrouw uit een oude Noord-Euraziatische populatie te halen uit een 20.000 jaar oude hanger. Dit is de eerste keer…

Luca Giomi heeft de eerste resultaten van zijn ERC-consolidatorbeurs. Hij ontdekte dat epitheelcellen collectief bewegen, maar op verschillende manieren, afhankelijk van de schaal waarnaar je kijkt. Het is hexatisch op kleine schalen en wordt nematisch op grotere schalen: het is een multischaal orde.…

De snaartheorie ligt de laatste jaren onder vuur. De grote beloftes werden nog niet waargemaakt. Leidse theoretische fysici hebben nu voor het eerst de snaartheorie gebruikt om een natuurkundig fenomeen te beschrijven. Ze deden een vondst waarmee ze deze week in ‘Science’ staan.

Nieuw LUMC-onderzoek verandert ons begrip van de werking van cellen. Wetenschappers ontdekten dat het eiwit CFAP20 een soort ‘verkeersregelaar’ op DNA is. Zonder dit eiwit ontstaat er chaos, mogelijk met kanker tot gevolg. De onderzoeksresultaten zijn gepubliceerd in het prestigieuze tijdschrift Nat…

Het in Leiden ontwikkelde antibioticum EVG7 slaagt erin om met een minimale dosis de gevaarlijke darmbacterie C. difficile te bestrijden. Bovendien komt de bacterie minder gemakkelijk terug, wat bij bestaande antibiotica een probleem is. Het onderzoek verscheen in Nature Communications.

Engels in perspectief

Onze samenwerkingsovereenkomsten bieden zowel studenten als medewerkers de kans om een periode in het buitenland te verblijven en zo hun horizon te verbreden. Ook fungeren de overeenkomsten regelmatig als basis voor onderzoeksprojecten of andere samenwerkingsvormen.

Een overzicht van awards en prijzen die in 2021 zijn toegekend aan onze medewerkers en studenten, maar ook bijzondere benoemingen aan de Universiteit Leiden en andere instellingen.

Overzicht van de voornaamste onderzoeksprojecten van het Leids Papyrologisch Instituut.

Lezing

Het fundamentele recht op ‘vrijheid van de kunsten en het wetenschappelijk onderzoek’ in de EU: een verkenning van de grenzen van de commercialisering van de academie (AFITE).

Dankzij een Rubiconbeurs van NWO kunnen scheikundige Liubov Belyaeva, psycholoog Janna Marie Bas-Hoogendam en LUMC-onderzoeker Elisa Giacomelli onderzoek doen aan een topinstituut in het buitenland.

Grote dubbele planeten die om elkaar zouden draaien zonder ster, blijken toch niet te bestaan. Dat stellen Leidse onderzoekers na uitgebreide computerberekeningen en simulaties. Wat de dubbele stipjes dan wel zijn die de James Webb-ruimtetelescoop zag, blijft onbekend.

Dat sommige cobra’s gif spugen is mogelijk ontstaan om zich te verdedigen tegen de verre voorouders van de mens. RTL Nieuws, KIJK Magazine en het NRC spraken met Leidse biologiestudenten Jory van Thiel en Roel Wouters die meewerkten aan de in Science gepubliceerde studie. De studenten waren zelfs te…

De interactie van water met platina oppervlakken is van groot belang voor de vele chemische reacties die gekatalyseerd worden door platina en waarbij een water cruciale rol speelt. Dit geldt met name voor elektrochemische reacties die plaatsvinden aan het grensvlak tussen een platina elektrode en een…

Zijn koolmezen in de stad banger of minder bang van nieuwe voorwerpen dan hun soortgenoten buiten de stad? Wetenschappers vragen het zich af, en roepen uw hulp in bij het beantwoorden van deze vraag.

Mario van der Stelt is met ingang van 1 november 2017 benoemd tot hoogleraar Moleculaire Fysiologie aan het Leids Instituut voor Chemisch Onderzoek van de Universiteit Leiden.

Een elastische doek over een kom die de ruimte voorstelt, een knikker die op het oppervlak een kuiltje veroorzaakt en zo de ruimte vervormt. Eenvoudige klasexperimenten zoals deze zijn te zien in nieuwe educatieve video's van AstroEDU. In de video's leggen de Leidse astronomen Maria Cristina Fortuna…

Het Leidse iGEM-team heeft hoge ogen gegooid tijdens de Grand Jamboree in Parijs. De biologiestudenten werden met hun project PHAse Out tweede in de categorie Overgraduate. Ook namen ze awards voor Best Biomanufacturing Project, Best Wiki en Best Entrepreneurship én een Gouden Medaille mee naar huis.…

Vrijdag 19 januari stond in het teken van wilde haren, T-Cellen en tennisballen. Hoewel deze niets met elkaar te maken lijken te hebben, zijn ze toch verbonden door één factor: de carrière van Immunopatholoog Professor Dr. Peter van den Elsen. Ter ere van zijn emeritaat werd in het LUMC een afscheidssymposium…

Op zaterdag 31 augustus opent een vernieuwd Naturalis haar deuren voor het publiek. In het onderzoekscentrum van Naturalis werken veel onderzoekers die ook verbonden zijn aan de Universiteit Leiden. Hun werkplek is ook grondig verbouwd, en het museumpubliek kan hen nu letterlijk op de vingers kijken…

Onderzoekers van de Universiteit Leiden hebben aangetoond dat tumoren op een mechanische manier bloedvaten kunnen aantrekken, waardoor ze kunnen groeien. Het team publiceerde deze ontdekking op 2 maart in Nature Scientific Reports.

Biologiestudent Jannica Swieringa (masterspecialisatie Animal Sciences and Health) heeft de Unilever Research Prijs 2016 gewonnen voor haar onderzoek om de effectiviteit van kankergeneesmiddelen te verbeteren. Op 1 december ontving ze de prijs ter waarde van 2500 euro.

Als je van China naar Siberië migreert, zijn een paar tussenstops geen overbodige luxe. Voor trekvogels zijn ze zelfs cruciaal om te overleven. Maar door klimaatverandering verandert de seizoensgebonden beschikbaarheid van voedsel op deze stops. Milieuwetenschapper Yali Si heeft ontdekt dat vogels daardoor…

Chronische pijn, misselijkheid of braken door chemotherapie. Als je er last van hebt, kan medicinale cannabis een uitkomst zijn. Het nadeel is alleen wel dat patiënten er high van kunnen worden. Leidse onderzoekers van het Oncode Instituut doen daarom onderzoek naar alternatieven waar je dat niet van…

Hoogleraar Ontwikkelingsbiologie Christine Mummery en chemicus dr. Dennis Hetterscheid hebben een Proof of Concept-subsidie gekregen van de ERC. Deze subsidies zijn bedoeld om de resultaten van hun eerdere ERC-projecten toe te snijden op vernieuwende maatschappelijke toepassing.

Het boek ‘Darwin in de stad’ van Menno Schilthuizen is verkozen tot beste natuurboek van Nederland. De Leidse bioloog ontving hiervoor de Jan Wolkersprijs, jaarlijks uitgereikt door het natuurprogramma ‘Vroege Vogels’. In zijn boek beschrijft Schilthuizen de evolutie in één van de nieuwste en extreemste…

Een studie van de International Union for Conservation of Nature heeft boomsoorten geïdentificeerd die bestand zijn tegen klimaatverandering. De bomen zijn inheemse soorten die voorkomen in het Indonesische Kutai National Park. Omdat de soorten bedreigde Oost-Borneaanse orang-oetanpopulaties ondersteunen,…

Afgelopen donderdag was het zover: ouders konden foto’s laten maken van hun baby op het blad van de reuzenwaterlelie Victoria amazonica in de Leidse Hortus botanicus. De fotoshoot was ook dit jaar een groot succes. Veel ouders vonden het bijzonder om hun kroost op de reuzenwaterlelie te laten fotogr…

De manier waarop genen zijn opgevouwen bepaalt hoe vaak ze tot uiting komen in ons lichaam. Leidse biofysici hebben nu als eerste deze structuur molecuul-voor-molecuul ontrafeld. Publicatie op 1 december in Nature’s Scientific Reports.

Leeuwen beperken hun prooidieren, zoals zebra’s en gnoes, in hun mogelijkheden zich aan te passen aan een opwarmende aarde. Dat ontdekte Leidse onderzoeker Michiel Veldhuis van het Centrum voor Milieuwetenschappen in Leiden samen met internationale collega’s. Het onderzoek is op 1 juni in Nature Ecology…