Bij zebravinken kunnen alleen de mannetjes zingen. Toch zijn het de vrouwtjes die de geluiden het snelst leren onderscheiden. Dat schrijven Leidse onderzoekers in het wetenschappelijk tijdschrift Animal Behaviour.

E. coli-bacteriën gebruiken om een giftige verbinding in de bodem van Mars om te zetten naar zuurstof, zodat leven hier mogelijk wordt. Met dit idee doet een team van dertien Leidse studenten mee aan de jaarlijkse iGEM-competitie. Een internationale wedstrijd waarin studenten maatschappelijke problemen…

Canal Cups, het project van Auke-Florian Hiemstra en Liselotte Rambonnet om de wegwerpbekertjes uit te bannen in Leiden en de grachten te ontdoen van zwerfvuil, staat op de 59e plaats in de Top 100 van duurzame initiatieven van Trouw.

Zelfs embryo’s kunnen verzeild raken in een evolutionaire wapenwedloop met een andere soort. Dat laten Leidse biologen zien bij larven van de roze bittervoorn die als koekoeksjongen parasiteren op de kieuwen van zoetwatermosselen. Ze publiceerden hun onderzoek 19 februari in PNAS.

Maar liefst vier Leidse jonge excellente onderzoekers, dr. Martina Huber, dr. Mario van der Stelt, dr. Roxanne Kieltyka en dr. Dennis Hetterscheid hebben een ECHO subsidie van € 260.000 euro toegekend gekregen. Hiermee kunnen hun onderzoeksprojecten van start gaan.

Twee Leidse onderzoeksprojecten die zich focussen op het vergroten van de biodiversiteit van het Nederlandse productiesysteem voor voedsel en sierteelt, kunnen van start dankzij financiering binnen de KIC-call van NWO.

De lezing “Virussen zonder grenzen” trok meer dan 60 enthousiaste jonge en oude NGL leden en gasten. Dr.Ir. Marjolein Kikkert gaf de lezing in plaats van prof.dr. Eric Snijder, die in verband met onvoorziene omstandigheden niet aanwezig kon zijn.

Onderzoekers van het Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden (CML) hebben zes topprioriteiten vastgesteld waarvoor milieu-interventies de meeste impact kunnen hebben. Ze hopen hiermee onderzoekers en beleidsmakers te helpen om het beste te halen uit de beperkte middelen en daarmee mens en planeet te…

Vier jonge Leidse onderzoekers kunnen met een Rubiconsubsidie van NWO naar het buitenland. En net als voorgaande jaren komt tegen de bedoeling van de Rubicon een Nederlandse onderzoeker van een andere universiteit naar Leiden.

Welke twee bètawetenschappers presenteren hun onderzoek het aanstekelijkst in drie minuten? Misschien wel degenen met de meeste supporters.

Wetenschap en maatschappij ontmoeten elkaar in de Leidse Nacht van Kunst & Kennis op 20 september. Maatschappelijke organisaties stellen alvast prikkelende vragen aan onze topsprekers. Een bezoeker van Naturalis heeft een vraag voor Menno Schilthuizen, hoogleraar Evolutiebiologie.

Bevolkingsgroei, economische expansie en het hieraan gerelateerd landgebruik leidt er aantoonbaar toe dat een toenemend aantal vogelsoorten uitsterft en dat de koolstofopslag in de natuur afneemt. Dit schrijft een internationaal team van wetenschappers van onder meer het Centrum voor Milieuwetenschappen…

Van nepnieuws via Whatsapp tot minihartjes uit de 3D-printer: vier Leidse wetenschappers krijgen een Consolidator Grant van de European Research Council. Deze beurzen, met een waarde tot 2 miljoen euro, stellen ervaren onderzoekers in staat hun onderzoeksgroep en -lijn voort te zetten en uit te brei…

Kunstmatige bladeren, goedkope fotobiologische cellen. Dat zijn producten waarop BioSolar Cells zich met € 42 miljoen subsidie vijf jaar gaat richten. In BioSolar Cells werken 34 partijen, waaronder de Universiteit Leiden, samen in een klopjacht op de duurzame productie van bio-energie en voedsel door…

Tijdens de nieuwjaarsreceptie van de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen op 10 januari is bekend gemaakt wie de Ontdekker van het jaar 2010 is geworden, wie de C.J. Kokprijs heeft gewonnen voor het beste proefschrift van het jaar en wie de Onderwijsprijs en Juryprijs heeft gewonnen.

Eten of gegeten worden. Het beschrijft de evolutionaire strijd tussen slangen versus zoogdieren en vogels die slangen eten. Muzaffar Ali Khan wijdde zijn promotieonderzoek aan de onderliggende mechanismen van deze wapenwedloop, en heeft zijn promotie 16 februari. Wat maakt zoogdieren en vogels succesvol…

Surinaamse moeders behandelen cultuurgebonden kinderziektes op ongeveer dezelfde manier als de Afrikaanse slaven in Suriname destijds deden. De behandelingen worden ook in Afrika nog toegepast. Dat concluderen etnobotanici van de Universiteit Leiden en Naturalis in PlosOne.

Dankzij bepaalde vet-suikermoleculen kunnen onder meer leprabacteriën zich verstoppen voor ons immuunsysteem. Hoe precies, is niet helemaal duidelijk. Hessel van Dijk, die op 13 oktober promoveerde, maakte de moleculen na en hielp daarmee een stukje van de puzzel op te lossen. Van Dijks proefschrift…

Op 30 September 2022 is onze gewaardeerde oud-collega Gerrit Lodder overleden aan de gevolgen van de ziekte van Parkinson. Hij laat zijn echtgenote Adry, zijn zonen Gert-Jan en Michiel, zijn schoondochters Annerieke en Manyana en kleinkinderen Annelot en Gijs in verslagenheid, maar ook in de wetenschap…

Volgens mij moeten we hierheen. Hierheen! HIER! HEEN!! Je verstaanbaar maken in een stad is soms lastig. Dat geldt niet alleen voor mensen: ook vogels blijken last te hebben van het omgevingsgeluid. Eerder bewees onderzoeker Hans Slabbekoorn al dat Leidse mezen anders communiceren in de stad. Nu blijkt…

In museum Naturalis kun je sinds kort tot 500.000 keer inzoomen op de larve van een zebravisje. Het visje is een populair onderzoeksobject omdat het wijzer maakt over de processen van ziekte en gezondheid in de mens.

Bestrijdingsmiddelen kunnen een giftige cocktail vormen als ze in combinatie voorkomen in het oppervlaktewater. Dat blijkt uit onderzoek dat de Universiteit Leiden en het RIVM maandag 14 oktober presenteerden. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vroeg het Leidse Centrum voor Milieuwetenschappen…

Waarschuwingskleuren zorgen ervoor dat roofdieren onthouden dat bepaalde prooien giftig zijn. Maar nu blijkt dat de kleuren van Panamese gifkikkers ook door kieskeurige vrouwtjes worden beïnvloed: partnerkeuze kan ook bij deze dieren tot kleurverandering leiden, schrijft Leids promovendus Martine Maan…

Vier wetenschappers van de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen ontvangen een subsidie van maximaal 50.000 euro in de Open Competitie ENW – XS van wetenschapsfinancier NWO. Het gaat hierbij om nieuwsgierigheidsgedreven, avontuurlijk onderzoek en het snel kunnen exploreren van een veelbelovend…

Alleen wat kleine, subtiele veranderingen merkt Sander van Kasteren sinds hij per 1 mei werd benoemd tot hoogleraar. Toch moet hij een beetje wennen aan het idee, ook al werkte hij al een paar jaar naar het hoogleraarschap toe. ‘Ik zie mezelf nog niet helemaal als prof.’

Chemicus Roxanne Kieltyka heeft een ERC Starting Grant van 2 miljoen euro ontvangen. In haar lab maakt ze gels die het materiaal nabootsen dat cellen in ons lichaam ondersteunt. Met de subsidie wil ze deze gels stijf en taai maken – net zoals in het lichaam – en een bio-geprinte miniatuurhartkamer p…

Hoe tel je de nanoplastics in je lichaam? Leidse onderzoekers publiceren vandaag in Nature Protocols over een methode die dit makkelijker moet maken. Belangrijk voor milieu- en medicijnonderzoek.

Het Horizon 2020 project ImageInLife is op 1 januari van start gegaan, met eind deze maand een kick-off meeting bij de coördinerende Universiteit van Montpellier. Dit Marie Skłodowska-Curie trainingsnetwerk brengt Europese groepen bij elkaar die werken aan imaging van gewervelde organismen en biedt…

Het is tegenwoordig essentieel dat een bioloog om kan gaan met big data. Daarom moeten data-analysevaardigheden vanaf het begin van de studie, of liever zelfs vanaf de middelbare school, worden aangeleerd. Dat stelt Vera van Noort, de nieuwe hoogleraar Computationele Biologie. Oratie op 22 januari.

‘Het werd niet altijd geaccepteerd, maar ik wilde gewoon onderzoeker zijn. Nu ben zo blij als ik maar kan zijn.’ Het is een van de citaten van de Internationale Vrouwendag-presentatie voor biologiestudenten. Zeven vrouwen, elk werkend als onderzoeker of docent bij het CML, IBL en Naturalis, deelden…

Prof. Herman P. Spaink heeft een subsidie gekregen om te screenen voor nieuwe geneesmiddelen tegen tuberculose. Deze subsidie voor de verdere ontwikkeling van robottechnologie voor grootschalige geneesmiddelenscreening was mogelijk dankzij donaties van Leidse alumni.

Bij 71% van alle onderzochte vogelsoorten zingen ook de vrouwtjes. Dit is opmerkelijk omdat dankzij Darwins evolutietheorie vogelzang wordt beschouwd als eigenschap van de mannetjes om vrouwtjes te lokken in competitie met andere mannetjes. Dit publiceerde de Leidse biologe Katharina Riebel samen met…

Niet alleen bij pubers lijken hormonen de baas. Ook bij insecten spelen ze een cruciale rol in het afstemmen van gedrag, groei en voortplanting op externe omstandigheden. Zo heeft voortplanten weinig zin in een seizoen van voedselschaarste, omdat dan nakomelingen een slechte start zullen maken. Een…

Twee onderzoekssamenwerkingen waarbij de Universiteit Leiden betrokken is hebben een grote Europese subsidie, een zogenaamde ERC Synergy Grant, gekregen. Het gaat om onderzoek naar de ontwikkeling van membranen die bijvoorbeeld water en medicijnen kunnen zuiveren en onderzoek naar de biologische klok…

Handvatten van pannen, stekkers, remblokken. In tegenstelling tot andere plastics kunnen we deze ‘thermoharders’ niet eenvoudig smelten en opnieuw vormen. Dat maakt ze lastig te recyclen. Chemicus Roxanne Kieltyka en haar team onderzoeken nu een manier om deze materialen wél recyclebaar te maken.

Een CT-scanner voor de behandeling van oogkanker, energiezuinige software voor de toekomst en een test om mannelijke kuikeneieren te identificeren. Drie projecten van wetenschappers van de Universiteit Leiden krijgen geld vanuit het Open Technologieprogramma van wetenschapsfinancier NWO, waaraan ook…

Het bleek tot nu toe heel lastig om de beloftes van het wondermateriaal grafeen om te zetten in praktische toepassingen. Amedeo Bellunato, promovendus aan het Leiden Institute of Chemistry, ontwikkelde een methode om grafeen met een diamantmes op te knippen, en daar nanostrucuren mee te bouwen. Promotie…

Grafeen drijvend op water stoot geen water af, zoals veel wetenschappers denken, maar trekt juist water aan. Dit hebben de chemici Liuba Belyaeva en Pauline van Deursen en hun begeleider Grégory Schneider aangetoond. Publicatie in Advanced Materials.

Microplastics zitten overal: in de oceaan, in keukenzout en zelfs in dieren. Moeten we dat erg vinden? ‘Ja’, zegt milieuwetenschapper Thijs Bosker op 8 september tijdens een pop-up college in Den Haag. ‘We moeten niet afwachten tot het een nog veel groter probleem wordt, maar er nu iets aan doen.’

Het grootschalige project NanoInformatics gaat de risico’s inventariseren die nanodeeltjes met zich mee brengen. Het krijgt daarvoor een financiering van 6,8 miljoen euro van de EU en ging begin dit jaar van start. Drie Leidse wetenschappers zijn aan het project verbonden. ‘Dit project combineert voor…

Aseksuele voortplanting bij vrouwtjeswespen leidt tot een ophoping van genetische mutaties, waardoor hun seksorgaan verschrompelt. De Leidse bioloog Ken Kraaijeveld publiceerde deze ontdekking in Evolution. Zijn onderzoek is een van de eerste experimentele studies naar de gevolgen van aseksuele voor…

Het bestrijdingsmiddel thiacloprid blijkt gevaarlijker dan gedacht. Het tast het leven van ongewervelde waterdieren en hun gemeenschappen aan en verstoort de balans van zoetwaterecosystemen. Dit blijkt uit onderzoek van ecoloog Henrik Barmentlo en zijn collega's dat dinsdag verscheen in Ecology Lett…

Nederlandse onderzoekers hebben een nieuwe ‘gereedschapskist’ ontwikkeld om DNA te labelen voor het bestuderen van chromosomen. Hun tool is geschikt voor onderzoek naar cellen in kweek, maar ook in levende organismen zoals zebravisembryo's. Het team heeft zijn bevindingen gepubliceerd in het tijdschrift…

Een team onder leiding van bioloog prof.dr. Raaijmakers (buitengewoon hoogleraar, NIOO) met prof.dr. Gilles van Wezel gaat onderzoeken welke micro-organismen een gunstige werking hadden op gewassen, voordat de landbouw grootschalige veredeling en bemesting ging toepassen. Deze micro-organismen kunnen…

Nanomaterialen kunnen veel verder doordringen in onze voedselketen dan tot nu toe werd gedacht. Dat komt doordat de deeltjes in elk organisme in de keten van vorm en grootte blijken te veranderen. Onderzoekers van het Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden ontdekten dit bij toeval, toen zij een door…

De schatkamers van de Leidse Universiteitsbibliotheek en Naturalis hebben prachtige historische collecties met gedroogde planten en botanische tekeningen. Bijzonder hoogleraar Tinde van Andel gaat ze onderzoeken. Oratie op 6 januari.

Duurzaamheidsvraagstukken vragen niet alleen om milieuwetenschappers, maar ook om experts uit andere disciplines. Thijs Bosker en Paul Behrens hebben het universitaire docenten makkelijker gemaakt om duurzaamheid in hun vakken te integreren. Met kant-en-klare lespakketten biedt hun initiatief Local…

Hoe vergelijk je de leefomgeving van Nederlandse koeien met de koeien van de Masai in Oost-Afrika? Hoe kunnen we het verlies van biodiversiteit omdraaien? Daarover gaat CurveBend; een internationaal onderzoeksconsortium waar ecoloog Michiel Veldhuis deel van uit maakt.

Wolven in Nederland eten vooral wilde hoefdieren zoals reeën, wilde zwijnen en edelherten. In gebieden waar deze dieren minder beschikbaar zijn, zoals in Drenthe, voeden wolven zich ook met in het wild levende runderen die worden ingezet voor natuurbeheer. Dat blijkt uit een onderzoek naar de ontlasting…

Drie Leidse fundamentele onderzoeken binnen de natuurkunde, chemie en medische wetenschap krijgen geld van wetenschapsfinancier NWO. Het gaat om onderzoek naar het magnetisch veld van het heelal, de rol van myeloïde cellen bij kankerimmunotherapie en de evolutie van oereiwitten.