De Braziliaanse president Jair Bolsonaro noemde COVID-19

Zo’n 4500 jaar geleden verspreidde een nieuwe aardewerkstijl zich over West- en Centraal-Europa: de klokbeker. Archeologen vragen zich al tijden af of deze klokbekercultuur gepaard ging met grootschalige verhuizingen, of dat het enkel de ‘modegril’ was die zich over het continent verspreidde. Een internationale…

Welke invloed had de lockdown op jongeren? Leidse wetenschappers startten al in het eerste jaar van de covid-pandemie een onderzoek hiernaar. Ze ontdekten een effect op de ontwikkeling van de hersengebieden die betrokken zijn bij sociaal gedrag. De onderzoekers publiceerden hun ontdekking in Scientific…

Een dunne goudlaag is praktisch ondoorzichtig, maar met een rooster van minuscule gaatjes erin laat hij verrassend veel licht door. Het mechanisme hierachter stond bijna een decennium ter discussie. De Leidse onderzoekers dr. Martin van Exter en Frerik van Beijnum MSc, en student Chris Smiet, werkten…

50 jaar geleden publiceerde Lauterburhet basisprincipe van MRI. Sindsdien is MRI steeds duurder geworden. Hoogleraar Andrew Webb beschrijft wat er nodig is om iedereen te laten profiteren van MRI.

Astronomen hebben zeven aardachtige planeten ontdekt rondom een dwergster in onze Melkweg. Drie van deze planeten bevinden zich in de leefbare zone van deze ster en kunnen vloeibaar water bevatten. ‘De volgende stap is om de atmosferen te onderzoeken naar aanwijzingen voor leven. In Leiden zijn we expert…

Hoge-temperatuur-supergeleiding is een van de grootse raadsels in de natuurkunde. Milan Allans onderzoeksgroep gebruikte een Josephson Scanning Tunneling Microscope om voor het eerst beelden te maken van de ruimtelijke variatie van supergeleidende deeltjes. Het leverde ze een Nature-publicatie op.

Paarden werden voor het eerst getemd in Zuidwest-Rusland, concludeert een internationaal team van wetenschappers in het gerenommeerde tijdschrift Nature. Daarmee lossen zij een oud archeologisch vraagstuk op. Maar die domesticatie heeft opvallend genoeg niet bijgedragen aan de snelle verspreiding van…

Leidse biologiestudenten hebben de herkomst van exotische Alpenwatersalamanders in Nederland bepaald met een speciale DNA-techniek.

Waarnemingen met ESO’s Very Large Telescope (VLT) onder leiding van Ignas Snellen hebben, voor het eerst, de rotatiesnelheid van een exoplaneet opgeleverd. Gebleken is dat een dag op Bèta Pictoris b slechts acht uur duurt – veel korter dan de dagen op de planeten van ons zonnestelsel. Het onderzoek…

Geen rekening houden met de verzadiging van medicijnendoelwitten kan leiden tot verkeerde conclusies over de werkingsduur van een medicijn. Dat schrijft voormalig promovendus Wilbert de Witte samen met de Leidse hoogleraren farmacologie Meindert Danhof, Piet van der Graaf en Liesbeth de Lange in Nature…

Een internationaal team onder leiding van Leidse astronomen heeft diverse moleculen gevonden in ruimte-ijs op de donkerste en koudste plekken van een grote stervormende wolk. Ze deden dit met behulp van de Webb-telescoop. De ontdekking laat zien dat de chemische ingrediënten voor grotere en complexe…

De zoektocht naar betere katalysatoren voor chemische reacties wordt eenvoudiger door het werk van scheikundigen uit Leiden en Lyon. Federico Calle-Vallejo en collega's ontwikkelden een computermodel dat helpt voorspellen hoe de atomen van katalysatoren gerangschikt moeten worden voor het beste resultaat.…

Wetenschappers hebben in een laboratorium van de Universiteit Leiden laten zien dat methaan kan ontstaan op ijzige stofdeeltjes in de ruimte. Ze publiceren hun bevindingen in het tijdschrift Nature Astronomy.

Tegen 2050 kunnen we 40 procent van onze behoefte aan schaarse aardmetalen uit oude smartphones, batterijen en windturbines halen. Hard nodig, want anders hebben we waarschijnlijk niet genoeg om de energietransitie te volbrengen. Dat beschrijft een internationaal onderzoeksteam met de Leidse Tomer Fishman…

Niet alleen evolutie stuurt verandering in soorten, het bouwplan van embryo’s bepaalt welke variaties echt ontstaan. Dat tonen Leidse biologen aan in een Nature-publicatie over de evolutionaire ontwikkeling van reptielpoten en vogelvleugels.

De prehistorische bewoners van de Lage Landen volgden duizenden jaren hun eigen koers in vergelijking met de rest van Europa. De uitzonderlijke regio speelde later juist een sleutelrol in ingrijpende Europese veranderingen. Een internationaal team publiceerde deze ontdekking in Nature.

Vier door Geesteswetenschappen getrokken projecten hebben een KIEM-beurs gekregen. De onderzoekers ontvangen 10.000 euro om hun plannen uit te voeren.

Waar aan het oppervlak van een katalysator vinden precies de chemische reacties plaats? Tot voorheen bleef het altijd een uitdaging om de exacte locaties van deze ‘actieve sites’ te identificeren. In een nieuw artikel in Nature onthullen Leidse scheikundigen en hun internationale collega’s nieuwe inzichten…

Een internationaal team van laboratorium-astrofysici en astrochemici heeft aangetoond dat glycine, het eenvoudigste aminozuur en een belangrijke bouwsteen van het leven, kan ontstaan onder de barre omstandigheden die in de ruimte heersen. De resultaten worden maandagavond gepubliceerd in Nature Astr…

Een Leidse ontdekking helpt om van CO2 aardgas te maken én om duurzame energie op te slaan. Onderzoek van professor Marc Koper en promovenda Jing Shen maakt duidelijk hoe dit proces goedkoop en controleerbaar kan verlopen. Nature Communications 1 september 2015.

Via een open oproep zocht Museum De Lakenhal creatieve oplossingen voor het probleem van groeiverslaving. Uit ruim 500 inzendingen zijn 15 kunstwerken geselecteerd voor de expositie 'If things grow wrong'. Ook de creaties van de Leidse wetenschappers Peter van der Putten en Evert Jan van Leeuwen zijn…

Zeventien Leidse wetenschappers verschijnen in de Highly Cited Researchers-lijst van 2019, op 19 november bekend gemaakt door Clarivate Analytics.

Bacteriën evolueren in een onvoorspelbare omgeving eenzelfde strategie als die aandelenhandelaren toepassen om zich in te dekken tegen onvoorspelbare schommelingen van de beurskoersen. Over deze ontdekking publiceert experimenteel evolutiebioloog dr. Bertus Beaumont op 5 november een coverartikel in…

Leidse bioloog Suzanne Lommen heeft met een internationaal team van wetenschappers onderzocht hoe een kever hooikoorts kan verminderen in Europa. De kever blijkt lokaal de pollenproductie zelfs te kunnen stoppen van een plantensoort die allergische reacties opwekt. Publicatie in Nature Communications…

Wetenschappers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en het Antoni van Leeuwenhoek hebben ontdekt hoe gespecialiseerde immuuncellen in staat zijn tot het opsporen en verwijderen van tumoren, die ‘onzichtbaar’ zijn voor de conventionele verdedigingsmechanismen van het immuunsysteem. Deze…

Wetenschappers waaronder Leidse biologen ontdekten op de berg Gunung Kinabalu op Borneo 160 nog onbekende soorten planten en dieren. Een deel daarvan blijkt relatief jong. De vondsten van deze expeditie van Naturalis Biodiversity Center zijn op 12 augustus in Nature gepubliceerd.

Van het filteren van uv-licht in zonnebrandcrème tot het voorkomen van zweetgeur in sokken en het steriliseren van koelkasten en wasmachines. Steeds vaker gebruiken producenten nanodeeltjes in producten. Maar wat is het effect van deze miniscule deeltjes op het milieu?

De Honours Academy biedt vanaf maart twee nieuwe Master Honours Classes aan. Gemotiveerde masterstudenten kunnen daarin onderzoek doen naar de relatie tussen mens en natuur of werken aan een innovatie voor de gezondheidszorg. ‘Studenten van verschillende achtergronden kunnen zo kennismaken met uitdagingen…

We kunnen bijna 100 miljard ton CO₂ uit de atmosfeer halen nog voor de eeuw om is. Dat wil zeggen, als hoge-inkomenslanden overschakelen op een plantaardig dieet. Landbouwgrond voor veeteelt terugbrengen in zijn oorspronkelijke staat levert dubbele koolstofwinst op: gelijk aan ongeveer 14 jaar agrarische…

Kleine boerenbedrijven in tropische gebieden kunnen hun productie tegen 2030 verdubbelen ten opzichte van 2015, blijkt uit onderzoek waaraan José Mogollón (Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden) heeft bijgedragen. Maar daarvoor moeten de boeren de fosforbemesting meer verhogen dan voorzien. Het onderzoek…

Een internationaal team van onderzoekers onder leiding van Alice Booth (Universiteit Leiden) heeft methanol ontdekt in het warme gedeelte van een planeetvormende schijf. Het methanol kan daar niet ontstaan zijn en moet uit de koude gaswolken komen waaruit de ster en de schijf zijn gevormd. Het methanol…

Een coronavaccin dat het afweersysteem specifiek instrueert om T-cellen aan te maken in plaats van antistoffen, geeft goede bescherming in een muismodel. Dat schrijven onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) in Nature Communications. Volgens de onderzoekers biedt zo’n vaccin mogelijk…

Een internationaal team van onder meer Leidse onderzoekers heeft aangetoond dat er een verfijndere methode is om oude microbiomen te bestuderen. Dat helpt archeologisch onderzoek naar de effecten van Europese kolonisatie in de Caraïben. Publicatie in Nature Scientific Reports op 13 november.

Het is onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) gelukt om menselijke hartspiercellen massaal te kweken. Dat is een bijzondere prestatie omdat hartspiercellen zich zeer moeilijk laten vermenigvuldigen buiten het lichaam. Door een speciale techniek hebben de onderzoekers nu een vrijwel…

Een belangrijke puzzel in de astrochemie is opgelost: theoretisch chemici en astronomen zijn erin geslaagd te bepalen hoe ze met methanol magneetvelden in de ruimte kunnen meten. Dit geeft een nieuwe methode om de geboorte van sterren en planeten te onderzoeken. De onderzoekers, onder wie Leids hoogleraar…

Draadvormige bacteriën maken cellen die geen celwand meer hebben onder invloed van osmotische stress. Een opvallende ontdekking, aangezien de celwand als bescherming dient voor bacteriën. Het zou kunnen verklaren hoe ziekteverwekkende bacteriën zich in ons lichaam kunnen schuilhouden voor ons immuunsysteem.…

Het oppervlak van platina elektroden verandert tijdens gebruik veel sterker dan tot nu werd aangenomen. In een samenwerking tussen de Leidse Instituten voor Scheikunde en Natuurkunde, hebben de chemici Leon Jacobse, Yi-Fan Huang en Marc Koper, en de fysicus Marcel Rost dit voor het eerst zichtbaar kunnen…

Mechanische metamaterialen blijken nog meer verrassingen in petto te hebben bovenop hun ongebruikelijke eigenschappen zoals vormtransformatie en programmeerbaarheid. Als de materialen een slag groter zijn, gelden er nieuwe spelregels. Dit ontdekten onderzoekers van AMOLF en de universiteiten van Leiden…

Hoe breng je de vouwen op een vel papier zó aan dat het op twee, precies voorgeprogrammeerde manieren gevouwen kan worden? Onderzoekers uit Leiden en Amsterdam laten zien hoe dat kan met hulp van een ‘alfabet’ van 140 elementaire vouwpuzzelstukjes, dat ze op 14 oktober beschrijven in Nature Physics.…

Waterdruppels zweven in een hete pan vanwege het zogenoemde Leidenfrost-effect. Nu hebben natuurkundigen een variatie ontdekt: het Elastische Leidenfrost-effect. Het verklaart waarom hydrogel balletjes op een hete plaat rondspringen en hoge piepgeluidjes maken. Publicatie in Nature Physics op 24 jul…

Leids fysicus Sander Otte heeft samen met een onderzoeksteam van IBM in Californië een doorbraak bereikt in het begrijpen van een fascinerend fundamenteel wetenschappelijk fenomeen: het Kondo-effect. De onderzoekers beschrijven de resultaten van hun onderzoek deze maand in het tijdschrift Nature Phy…

Topologie is in opkomst binnen veel wetenschappelijke disciplines. Het stond zelfs aan de basis van de Nobelprijs voor de Natuurkunde in 2016. Leids fysicus Marcello Caio en zijn collega's hebben nu het bestaan ontdekt van topologische stroom, naar analogie met elektrische stroom. Publicatie op 14 januari…

Oogst na oogst binnenhalen van rijstveld, zonder nieuwe rijstplanten te zetten? Door een ontdekking komt dit scenario misschien wel dichterbij. Leidse wetenschappers hebben een gen ontdekt waarmee ze eenjarige planten na het bloeien opnieuw laten groeien, in plaats van dat de planten sterven. Publicatie…

Boeren die zich committeren aan natuurvriendelijk werken, zetten zich in de praktijk ook daadwerkelijk in voor agrarisch natuurbeheer – vooral wanneer dit niet gefinancierd wordt door de overheid. Dit blijkt uit onderzoek van Anne Marike Lokhorst, waarop ze 17 september promoveert.

Schimmels zijn te gebruiken voor het maken van bouwmaterialen en vleesvervangers. Arthur Ram legt uit hoe schimmels ons kunnen helpen verduurzamen.

Vooral neerslag en bodemzuurgraad bepalen welke microben in een bepaalde habitat overleven en welke niet. Deze kennis is van belang om de biodiversiteit in stand te houden. Leidse milieukundigen werkten mee aan het onderzoek. Publicatie in Nature op 1 augustus.

Als een kind ongeveer vier is, begint het ineens te begrijpen dat andere mensen denken en dat hun kijk op de wereld vaak anders is dan die van onszelf. Onderzoekers in Leipzig en Leiden zochten uit hoe dat in zijn werk gaat. Publicatie in Nature Communications op 21 maart.

Hoe complexer het voorwerp, des te ingewikkelder het is om op te vouwen. Een ruimtevaartuig heeft al snel vele motortjes nodig om een instrument-arm in elkaar te vouwen en mensen hebben zelfs moeite met een wegenkaart. Natuurkundigen uit Leiden en Amsterdam hebben nu een structuur ontworpen die zichzelf…

Hoog boven de zuidpool van de Saturnus-maan Titan verscheen in 2012 plotseling een geheimzinnige wolk. Planeetonderzoekers hebben nu ontdekt dat deze wolk verrassend genoeg bestaat uit zeer giftig blauwzuurijs, dat zich waarschijnlijk heeft gevormd na een snelle en extreme afkoeling van gassen in de…