Hoe weet de overheid of wetenschapsbeleid het gewenste effect heeft? Volgens hoogleraar Barend van der Meulen zijn een variëteit aan kennis over de effectiviteit en goed verzamelen ervan belangrijker dan een strikte wetenschappelijke methode. Oratie op 27 maart.

Hoe complexer het voorwerp, des te ingewikkelder het is om op te vouwen. Een ruimtevaartuig heeft al snel vele motortjes nodig om een instrument-arm in elkaar te vouwen en mensen hebben zelfs moeite met een wegenkaart. Natuurkundigen uit Leiden en Amsterdam hebben nu een structuur ontworpen die zichzelf…

Hoeveel steden telde het Romeinse rijk eigenlijk? En waarom ontstonden er in sommige gebieden binnen het rijk maar enkele steden, terwijl andere juist een dicht stedelijk netwerk kenden? Luuk de Ligt, hoogleraar Oude Geschiedenis, wil het allemaal weten. Met de ERC Advanced Grant van 2,5 miljoen die…

Leids onderzoek naar de ontwikkeling van een duurzame brandstofcel heeft per toeval een uitzonderlijk efficiënte katalysator opgeleverd voor de productie van waterstofperoxide. De katalysator, die Dennis Hetterscheid en promovendus Michiel Langerman ontdekten, kan mogelijk leiden tot verduurzaming van…

Vrij rondreizen en fotograferen in Noord-Korea is niet mogelijk. Toeristen en journalisten die het land bezoeken worden altijd begeleid door officiële gidsen die min of meer een standaardprogramma volgen. Zij grijpen in wanneer bezoekers terechtkomen in situaties of op plaatsen die van de autoriteiten…

Embryonische stamcellen hebben het opmerkelijke vermogen om zich door te ontwikkelen tot elk type cel. Tijdens hun metamorfose richting bijvoorbeeld een lever- of hartcel, moeten ze steeds weer kiezen tussen verschillende ontwikkelingspaden. Hoe ze deze beslissingen maken is grotendeels onbekend. Een…

Er is veel mis met de indeling van het plantengeslacht Phyllanthus. Roderick Bouman van de Hortus botanicus Leiden heeft een nieuwe stamboom voor Phyllanthus ontwikkeld en legt de evolutie van het plantengeslacht bloot. Publicatie in TAXON.

In veel grote steden kan klimaatverandering tot een watercrisis leiden. Een goede omgang met erfgoed kan dit tegengaan, betoogt Fokke Gerritsen. De directeur van het Nederlands instituut in Turkije (NIT) gebruikte seed money van het Impact Support Netwerk om dit aan de hand van een Istanbuls aquaduct…

Hoeveel steden telde het Romeinse rijk eigenlijk? En waarom ontstonden er in sommige gebieden binnen het rijk maar enkele steden, terwijl andere juist een dicht stedelijk netwerk kenden? Luuk de Ligt, hoogleraar Oude Geschiedenis, wil het allemaal weten. Met de ERC Advanced Grant van 2,5 miljoen die…

Per 1 maart is Mariken Teeuwen gestart als bijzonder hoogleraar schriftcultuur in de middeleeuwen bij het Instituut voor Geschiedenis. ‘Ik kijk ernaar uit om samen met studenten onderzoek te doen.’

Grafeen houdt een grote belofte in voor toepassingen sinds het in 2004 voor het eerst werd geïsoleerd. Toch gebruiken we het nog steeds niet in grootschalige technologie, omdat we geen methode kennen om grafeen op industriële schaal te produceren. Leidse natuurkundigen hebben nu als eersten in beeld…

Informatici Yu Liu, Yanming Guo en Michael Lew van de Universiteit Leiden zijn een stap dichterbij hun ultieme doel: zoekmachines met visuele herkenning. Hun publicatie van een nieuw algoritme voor het samenvoegen van multi-scale deep learning representaties is met groot enthousiasme ontvangen. Geen…

Leids natuurkundige Sense Jan van der Molen heeft met zijn groep de eerste schakelbare moleculaire diode ontwikkeld. Deze is aan en uit te schakelen via luchtvochtigheid. Omgekeerd is dit een luchtvochtigheidssensor die werkt op de nanoschaal. Publicatie op 4 december in Nature Nanotechnology.

In Rijksmuseum Boerhaave opent op 29 mei 2019 de pop-up tentoonstelling 'Alle Einsteins'. Voor de allereerste keer presenteert het museum de gehele verzameling handgeschreven brieven en documenten van Einstein. De tentoonstelling verschijnt onder meer naar aanleiding van de publicatie van de foto van…

Leidse natuurkundigen en internationale collega's in Genève en Barcelona hebben het mechanisme bevestigd waardoor magic-angle grafeen supergeleidend wordt. Dit is een flinke stap naar het ophelderen van het mechanisme achter hoge-temperatuur-supergeleiding, een decennia oud mysterie voor natuurkundigen,…

Nanodeeltjes die medicijnen op een specifieke plek in het lichaam moeten brengen, worden meestal te vroeg afgebroken in de lever. Jeroen Bussmann van de Universiteit Leiden ontdekte een nieuwe manier om dat te voorkomen. Publicatie in ACS Nano.

Leidse onderzoekers hebben een enzym ontdekt dat bacteriën helpt plastic af te breken én erop te groeien, een veelvoorkomend enzym dat mogelijk bijdraagt aan duurzamere plasticverwerking. De bevindingen zijn gepubliceerd in Nature Communications.

Theoretisch natuurkundigen onderzoeken een bijzondere klasse van deeltjes; Weyl-fermionen. Die blijken nu paradoxaal gedrag te vertonen, in tegenspraak met een dertig jaar oude fundamentele theorie over elektromagnetisme. Een mogelijke toepassing hiervan is een nieuw soort elektronica—spintronica. Publicatie…

Drie sterrenkundigen van de Universiteit Leiden hebben aangetoond dat er tussen bekende, ongevaarlijk geachte planetoïden toch ruimterotsblokken zitten die in de toekomst met de aarde kunnen botsen. Ze deden hun onderzoek met behulp van een kunstmatig neuraal netwerk. De resultaten zijn geaccepteerd…

Voor het eerst hebben natuurkundigen het ‘smelten’ in beeld gebracht van elektronen binnen een speciale soort isolator. Het stelt elektronen in staat om vrij te bewegen en verandert de isolator in een metaal of eventueel zelfs een superconductor. Publicatie in Nature Physics.

Poëzie is een vorm van literatuur waarin in het onzegbare in woorden kan worden gevat. Ook in Nederlands-Indië werden er veel gedichten geschreven. Inmiddels is er een generatie woord- en beeldkunstenaars opgestaan die op een nieuwe manier omgaan met het koloniale verleden. Zij gebruiken de oude teksten,…

Hoewel Ebola nog altijd veel dodelijke slachtoffers maakt, is er geen effectieve manier om het virus te bestrijden. Om hier verandering in te brengen, ontwikkelden Alireza Mashaghi en zijn collega’s van het Leiden Academic Centre for Drug Research een model dat de gevaarlijkste symptomen van Ebola nabootst…

Nederlandse boeren uit de 19de eeuw hadden regelmatig botafwijkingen, blijkt uit onderzoek van Leidse en Canadese bio-archeologen. De afwijkingen zijn mogelijk veroorzaakt door het dragen van klompen. Publicatie in het International Journal of Paleopathology.

Op 2 november jongstleden overleed, na een kort ziekbed, op 72-jarige leeftijd onze collega en goede vriend Jan Cornelisse.

Leidse natuurkundigen hebben aanwijzingen gevonden voor de Berry-kracht, een tot nu toe niet aangetoonde kracht die mogelijk nanomotortjes kan aandrijven. Nanomotoren worden onder andere ontwikkeld om medicijnen op de juiste plek in het lichaam af te leveren. Publicatie in Beilstein Journal of Nanot…

Zo’n 5000 jaar geleden deelden de mensen van de corded ware-cultuur ideeën over de dood op continentale schaal. Daarin zaten sterke genderverschillen: mannen werden in een internationale stijl begraven, vrouwen lokaal. Dat ontdekte archeoloog Quentin Bourgeois.

Auto’s zijn uitgerust met katalysatoren om giftige uitlaatgassen onschadelijk te maken. Platina speelt hierin een belangrijke rol. Leidse fysici en chemici hebben nu voor het eerst op atomair niveau gezien hoe platina als katalysator werkt. Deze kennis helpt om efficiënter om te gaan met deze zeldzame…

Onderzoekers hebben een materiaal ontwikkeld dat ingaat tegen een van de basisprincipes van de natuurkunde. Reguliere materialen die ingedrukt worden, verspreiden de druk gelijkmatig, ongeacht waar die vandaan komt. Het nieuwe materiaal breekt met deze wetmatigheid en dat kan interessant zijn voor toepassingen…

Een bijzonder project van tweedejaarsstudenten Moleculair Science and Technology (MST) leidde tot de publicatie van twee wetenschappelijke artikelen in de Journal of Chemical Education. Het project was onderdeel van het vak Leren Onderzoeken.

Natuurkundigen, waaronder de Leidse onderzoeker Sanli Faes, hebben een techniek ontwikkeld om snel en precies processen te bestuderen op de allerkleinste schaal. De nieuwe techniek draagt bij aan de ontwikkeling van antivirale medicatie. En er is meer mogelijk. Publicatie in ACS Nano.

De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen heeft veertien nieuwe leden gekozen, waaronder vier Leidse en twee daarvan zijn van de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen.

Leidse fysici zijn erin geslaagd om een enkel molecuul genaamd dibenzoterrylene te detecteren in een nieuw kristal, en hebben ontdekt dat het een kandidaatbouwsteen is voor een kwantumnetwerk. Toekomstige kwantumcomputers hebben zo’n netwerk nodig om samen te werken zonder hun uitzonderlijke eigenschappen…

‘De prikkels in de wetenschap zijn net zo pervers als bij de banken’, vindt UMC-bestuurder en immunoloog Frank Miedema. Staan andere belangen goed wetenschappelijk onderzoek inderdaad in de weg? Op maandag 24 maart geeft prof. Miedema een openbare lezing over ‘Science in Transition’.

Een internationaal team van sterrenkundigen onder Leidse leiding heeft een wervelwind van stof en gruis ontdekt in een baan rond een jonge ster. In het gruis is zich mogelijk een planeet aan het vormen. Het team van wetenschappers deed de ontdekking in de tijd die bouwers en bedenkers van een astronomisch…

Het kolonialisme was niet uniek voor Nederland. Ook andere Europese landen koloniseerden gebieden buiten Europa. Dat leverde Franse, Duitse, Spaanse, Portugese, Italiaanse en Deense, maar vooral veel Engelstalige, koloniale literatuur op.

Van etsen met vergroeide ruggenwervels en fraaie gestoffeerde anatomische atlassen tot kleurige tekeningen van allerlei organen, zowel oud als modern. De topcollectie anatomische tekeningen van de Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL) biedt een overzicht van drie eeuwen medische tekenkunst. In de…

Torenhoge schoolkosten, energienota’s en zorgverzekeringen: veel mensen worstelen met de rekeningen maar maken geen gebruik van toeslagen waar ze recht op hebben. Onderzoekers van het Kenniscentrum Psychologie en Economisch Gedrag onderzochten wat deze mensen belemmert. Wat zijn de aanbevelingen?

Dr. Erik Kwakkel staat met het ene been in de wereld van middeleeuwse boekproductie en met het andere stevig in de moderne sociale media. Hij is co-auteur van Author, Reader, Book, een werk over middeleeuws schrijverschap, en hij twittert dagelijks over het onderwerp.

Geert Jan van Gelder, emeritus Laudian professor, Oxford University, spreekt in de derde Leiden-Aramco Lecture op 8 oktober over grappige anekdotes uit een dertiende-eeuwse Arabische medische tekst.

‘Voor mij was het een volkomen verrassing,’ zegt Natascha van der Zwan, ‘om de oorkonde voor een Emerald Citation of Excellence in mijn postvak vinden.’ Haar artikel ‘Making sense of Financialization’ krijgt de eervolle vermelding van de Emerald Publishing omdat het over de hele wereld gebruikt wordt…

Het is de groep van Daniela Kraft gelukt om een netwerk van microdeeltjes te maken dat zowel sterk als volledig flexibel is. Dat klinkt misschien simpel, maar toch zijn ze wereldwijd de eersten die hierin geslaagd zijn. Een heuse doorbraak in de natuurkunde van zachte materie.

Patiënten die ongeneeslijke borstkanker hebben, onthouden meer informatie over hun behandeling als hun arts meer empathie toont in het gesprek. Dat blijkt uit onderzoek van psychologen van de Universiteit Leiden, in samenwerking met onderzoeksinstituut Nivel. Publicatie in Patient Education and Coun…

Voedselgewassen worden calorierijker, minder voedzaam en mogelijk ook giftiger door de toename van CO2 in de atmosfeer.

Leidse onderzoekers hebben 120 jaar aan wetenschappelijke informatie gebundeld in een database van plant-schimmel-interacties. Deze belangrijke biologische data is nu vrij beschikbaar voor onderzoekers en natuurbeschermers. Publicatie in New Phytologist.

NWO heeft landelijk vier TOP subsidies toegekend voor wetenschappelijk onderzoek, drie daarvan gingen naar Leiden. In totaal zijn er landelijk 24 voorstellen ingediend. Naast de gehonoreerde subsidie van professor Ad IJzerman, waarover eerder werd gepubliceerd, zijn ook de voorstellen van professor…

De bewaker van ons genoom, het eiwit MutS, struint het DNA af op zoek naar spelfouten en zorgt ervoor dat deze hersteld worden. Een essentieel proces voor onze gezondheid. Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) hebben ontdekt hoe dit eiwit precies werkt door MutS zichtbaar te…

Zijn om elkaar heen draaiende zwarte gaten langzaam naar elkaar toegedreven? Of zijn ze bij elkaar in de buurt ontstaan? Leids astronoom Simon Portegies Zwart berekende samen met twee Amsterdamse collega's dat het tweede scenario behoorlijk waarschijnlijk is.

Door kinderen op jonge leeftijd enthousiast te maken voor scheikunde, kan het imago van het vak in de maatschappij verbeteren, denkt Lies Bouwman, hoogleraar Anorganische Chemie. Het is één van de speerpunten in haar oratie op 20 mei.

Voor het eerst is de aanstekelijkheid van gapen nu ook aangetoond in een dier dat voornamelijk alleen leeft en niet zo vaak sociaal is met soortgenoten, namelijk de orang-oetan. Publicatie van een internationale groep van onderzoekers met de Leidse psycholoog Evy van Berlo als hoofdauteur in Nature…

In de Caribische literatuur is de doorwerking van het kolonialisme en slavernij een alomtegenwoordig thema. Bij gebrek aan historische bronnen zijn schrijvers van zowel fictie als non-fictie aangewezen op mondelinge overlevering. Onderzoek doen naar deze geschiedenis en erover schrijven gaat altijd…