Hoe heeft de evolutie onze nieuwsgierigheid gevormd? En hoe zorgt die nieuwsgierigheid ervoor dat we inmiddels het technologische vermogen hebben om te ontdekken of we alleen zijn in het heelal? Het kwam allemaal aan bod tijdens de viering van de 449ste dies natalis van de Universiteit Leiden.

Van de 86 Vidi-onderzoekssubsidies die NWO heeft toegekend, gaan er dertien naar Leiden. Dat is circa 15%, een zeer hoge score. Vijf van de dertien laureaten zijn vrouw. Van de dertien Leidse laureaten gaan er vier naar de faculteit.

Janna Marie Bas-Hoogendam, Stefanie Meeuwis en Eliška Procházková delen mee in de Aspasia diversiteitsbeurs van Mariska Kret. De drie jonge talentvolle psychologen krijgen 10.000 euro als opstap voor een carrière in de wetenschap. Ze hebben drie maanden om een subsidieaanvraag te schrijven voor een…

De Leidse taalwetenschapper Lisa Cheng spreekt zelf twee Chinese talen, Engels en Nederlands. Zij is een groot voorstander van de wens van de Europese Commissie dat iedere Europese burger meerdere talen goed leert spreken. ‘Drie talen kan gemakkelijk.’

Angststoornissen worden niet altijd herkend bij kinderen. Toch behoren angststoornissen tot de meest voorkomende problemen in de kindertijd. In het project Kinderen bedwingen angst (KibA) wil kinderpsycholoog en orthopedagoog Anke Klein zoveel mogelijk kinderen met een specifieke angst helpen.

Op 5, 6 en 7 oktober 2015 wordt bekend wie de Nobelprijzen krijgen voor fysiologie/geneeskunde, natuurkunde en chemie. Wat betekenen de ontdekkingen van de winnaar voor toekomstig onderzoek en voor de maatschappij? Wat voor onderzoek wordt in Leiden gedaan op het betreffende gebied? Leidse wetenschappers…

Macrofagen – de frontlinie van ons afweersysteem – beschermen ons tegen infecties. Maar bij de tuberculosebacterie gaat dat vaak mis. De groep van Annemarie Meijer van het Instituut Biologie Leiden heeft nu ontdekt dat macrofagen in zebravissen beter in staat zijn tuberculose uit te schakelen als ze…

Planten houden van gunstige microben zoals bacteriën en schimmels: ze groeien beter en worden er gezonder van. Hoogleraar Microbiële Ecologie Jos Raaijmakers speurt naar de juiste microben die gebruikt kunnen worden door de landbouw. Oratie 13 november.

Bijna vijftig wetenschappers en twintig bedrijven gaan werken aan de ontwikkeling van nieuwe antibiotica en alternatieven voor antibioticagebruik. NWO investeert samen met het ministerie van VWS bijna 7 miljoen euro in het onderzoeksprogramma. Ook wetenschappers van de Universiteit Leiden en het LUMC…

Als jongeren een toename in vriendschappen ervaren, stijgt ook hun mentale weerbaarheid. Dat blijkt uit onderzoek van Anne-Laura van Harmelen, hoogleraar Brein, veiligheid en veerkracht aan de Universiteit Leiden.

Vanwege zijn grote aanpassingsvermogen maakt de cholerabacterie veel slachtoffers. Hoogleraar Ariane Briegel van het Institute of Biology heeft nu ontdekt dat deze kunst is toe te schrijven aan snelle zintuiglijke veranderingen in de bacterie. Publicatie in PNAS.

Ziekenhuisbacteriën die ongevoelig zijn voor antibiotica vormen een groeiend probleem. De Leidse antibiotica-expert Gilles van Wezel gaat samen met collega Michael Richardson en met experts van het LUMC en Naturalis op zoek naar nieuwe antibiotica in het gif van slangen en schorpioenen. Daarvoor krijgt…

Vooral neerslag en bodemzuurgraad bepalen welke microben in een bepaalde habitat overleven en welke niet. Deze kennis is van belang om de biodiversiteit in stand te houden. Leidse milieukundigen werkten mee aan het onderzoek. Publicatie in Nature op 1 augustus.

Bodemleven sturen en daarmee beïnvloeden wat er boven de grond groeit: dat is de expertise van de Leidse bioloog Martijn Bezemer en zijn collega Wim van der Putten (NIOO-KNAW). Hun onderzoek naar bodemtransplantaties is genomineerd voor de Huibregtsenprijs 2023. Deze prijs gaat naar vernieuwend onderzoek…

Bodembacteriën kunnen een schat aan antibiotica maken die nieuw voor ons zijn, stelt Gilles van Wezel. Zijn groep ontwikkelde een methode om die onbekende verbindingen snel te identificeren en te produceren. In Chemistry & Biology laten de onderzoekers zien dat de aanpak werkt.

De uitdrukking ‘zingen als een nachtegaal’ moet misschien wel letterlijker worden genomen dan gedacht. Gedragsbioloog Verena Ohms toont in haar promotieonderzoek aan dat menselijke spraak en vogelzang meer overeenkomsten hebben dan eerst werd aangenomen. Ohms promoveert dinsdag 3 mei.

Boeren zijn er niet dol op. Microben kunnen de hele oogst verpesten. Alleen al de aanwezigheid van één ziekteverwekkende schimmel of bacterie kan desastreuse gevolgen hebben. Toch blijken er uitzonderingen te zijn. De pathogene microbe is dan wel aanwezig, maar richt geen schade aan. Adam Ossowicki…

Vanaf 17 mei kunnen bezoekers van Museum Boerhaave op MicroSafari. Met een interactieve audiotour hoort en ziet de bezoeker allerlei bijzonderheden aangaande infectieziektes, antibiotica en antibiotica-resistentie. Wat is een bacterie? Hoe werken antibiotica? Wat is resistentie, hoe ontstaat het en…

Autisme en schizofrenie worden tegenwoordig beschouwd als twee verschillende psychiatrische diagnoses. Voor de jaren ’70 waren de termen nog synoniemen van elkaar. Beide diagnoses komen ook vaker samen voor dan op basis van bevolkingsonderzoek verwacht zou mogen worden. Bovendien zijn er gedragskenmerken…

Onlangs verwelkomde het ICLON zo'n 75 collega's uit 15 Europese landen voor een bijeenkomst over Content and Language Integrated Learning (CLIL) in onderzoek en de praktijk. Gedurende deze week stonden leren, uitwisselen van ideeën en ontwikkelen van nieuwe tools centraal.

De Nobelprijs voor Scheikunde 2017 is uitgereikt aan Jacques Dubochet, Richard Henderson en Joachim Frank, voor hun ontwikkeling van de cryo-elektronenmicroscopie. Met deze techniek kunnen biomoleculen in 3D in beeld gebracht worden, legt hoogleraar Ultrastructuurbiologie Ariane Briegel uit.

Naarmate kinderen in de schoolse leeftijd komen, worden ze steeds zelfstandiger. De interacties die kinderen hebben met hun ouders, hebben een belangrijke invloed op deze ontwikkeling. Het promotieonderzoek van orthopedagoog Andrea Spruijt suggereert dat adaptief ouderlijk gedrag gerelateerd is aan…

Het Europese PhD-programma Algant is een belangrijke stimulans voor de internationale samenwerking tussen wiskundigen. De meerderheid van de deelnemers heeft een Leidse promotor. De Vietnamese wiskundige Dung is de eerste die promoveert. Hij keert terug naar Vietnam met een missie.

De kleine kwantumwereld en onze belevingswereld hebben andere natuurwetten. Leidse natuurkundigen zoeken naar de grens tussen beide werelden. In een artikel dat binnenkort verschijnt in Physical Review Letters stellen ze nu een bovenlimiet vast.

De Els Witte Prijs Jaarprijs Politicologie 2023 gaat naar Charlotte de Roon. Als ‘buitenpromovendus’ aan de Universiteit Leiden schreef zij een proefschrift over politieke jongerenorganisaties in Nederland. Daarmee leverde zij een ‘indrukwekkende bijdrage aan het onderzoeksveld, zowel op analytisch,…

Meisjes presteren op school beter dan jongens, maar dat ligt niet aan een verschil in ontwikkeling van de hersenen. Die conclusie trekt psychobioloog Lara Wierenga. Publicatie in Journal of Cognitive Neuroscience.

Hoe weet een bacterie waar er voedsel is in zijn omgeving? En hoe beweegt die bacterie vervolgens naar dat voedsel toe? Hoogleraar Ultrastructuurbiologie Ariane Briegel nam het publiek mee op een microscopische reis tijdens haar lezing ‘Zooming in on bacterial behaviour’ voor het Natuurwetenschappelijk…

Op donderdag 26 januari 2017 verdedigt Anouk Bosma haar proefschrift ‘Targeting recidivism: An evaluation study into the functioning and effectiveness of a prison-based treatment program’. De verdediging begint om 15.00 uur, in het Academiegebouw van de Universiteit Leiden, Rapenburg 73. Promotor is…

Een team onder leiding van bioloog prof.dr. Raaijmakers (buitengewoon hoogleraar, NIOO) met prof.dr. Gilles van Wezel gaat onderzoeken welke micro-organismen een gunstige werking hadden op gewassen, voordat de landbouw grootschalige veredeling en bemesting ging toepassen. Deze micro-organismen kunnen…

Er worden veel goede afstudeerscripties geschreven door de studenten die hun Leidse geschiedenisopleiding ermee afronden. Alleen de allerbeste scripties worden voorgedragen voor de Fruinprijs: de jaarlijkse prijs voor de beste onderzoeksmaster-, master- of Europaeumscriptie van de Opleiding Geschied…

Hoe leren we taal? Er valt veel te leren van zangvogels, zo is gebleken. Maar nog nooit zijn baby’s en zangvogels direct met elkaar vergeleken terwijl ze een niet-bestaande taal leren. Taalkundige Claartje Levelt, bioloog Carel ten Cate en informaticus Jelle Zuidema gaan het uitvoeren.

Stress op zeer jonge leeftijd, veroorzaakt door bijvoorbeeld verwaarlozing en sociale isolatie, vergroot de kans op het krijgen van schizofreniesymptomen bij ratten met genetische aanleg. Dat blijkt uit onderzoek van Nikos Daskalakis bij de afdeling Medische Farmacologie van het Leiden/Amsterdam Centre…

Studievoorlichting

Wat doet het opgroeien in een muzikale omgeving of tijdens de coronapandemie met de hersenontwikkeling van tieners? Dat onderzocht psycholoog Lina van Drunen bij honderden tweelingen tijdens haar promotieonderzoek. Ze ontdekte: muziek beoefenen vertraagt de hersenontwikkeling, en dat biedt kansen.

De Leidse onderzoekers Arko Ghosh en Enea Ceolini analyseerden de gebruiksgegevens van honderden mobiele telefoons en ontdekten dat ons lichaam cycli kent van 7 tot 52 dagen. Deze cycly beïnvloeden hoe we ons gedragen. Hun onderzoek leidde tot een artikel in npj Digital Medicine journal, een publicatie…

“Er komt heel veel op je af, maar het is razend interessant.” Serge Rombouts, hoogleraar Methoden van Cognitieve Neuroimaging, heeft het over zijn nieuwe functie in het bestuur van het Instituut Psychologie. Zijn aanstelling als bestuurslid is nog pril. Pas sinds februari van dit jaar heeft hij een…

“Laten we de kracht van oprechte betrokkenheid niet vergeten”, benadrukte decaan Sarah de Rijcke tijdens de Nieuwjaarsreceptie op 7 januari 2025, waar ook Rector Magnificus Hester Bijl bij aanwezig was en de Faculteit der Sociale Wetenschappen toesprak.

Mensen en bonobo’s tonen opvallende overeenkomsten én verschillen als ze foto’s van soortgenoten zien. Beiden zijn meer geïnteresseerd in foto’s van soortgenoten die emoties vertonen. Maar mensen letten vooral op foto’s van bekenden en bonobo’s op die van onbekende soortgenoten. Dat blijkt uit onderzoek…

Problemen in het brein beperken al snel de communicatie met anderen. Daarom kijken Leidse taalonderzoekers met bijzondere interesse naar dementie, autisme, dyslexie en vergelijkbare stoornissen en aandoeningen.

Van fluctuerende hormoonspiegels bij vrouwen, via de inwendige structuur van reuzenplaneten tot de voorgeschiedenis van talen: zes Leidse wetenschappers krijgen een ERC Consolidator Grant.

Cognitief psycholoog Jop Groeneweg is gekozen in de Leiden University Teachers’ Academy. Als fellow ontvangt Groeneweg €25.000,- om de komende vijf jaar een evaluatiemethode te ontwikkelen voor het nieuwe vak Perspectief op Carrière-Planning. ‘Bij gebleken succes is deze nieuwe evaluatiemethode breder…

Hanneke Hulst is recent benoemd tot voorzitter van de Wetenschappelijke Adviescommissie van het Europees MS Platform. Deze commissie ondersteunt de Europese koepelorganisatie bij het versterken van de wetenschappelijke onderbouwing van het beleid en begeleidt specifieke projecten.

Matheus Mendes ontving op 13 december 2024 de 12e Jaap Doek Scriptieprijs voor zijn scriptie over het recht van elk kind om te kunnen lezen. De prijs wordt uitgereikt aan uitmuntende masterscripties op het gebied van kinderrechten.

NWO beloont vier projecten waar Leidse onderzoekers wetenschap en samenleving dichter tot elkaar brengen. Wat zijn dat voor projecten?

Hoogleraar Neuropsychologie in Gezondheid en Ziekte Hanneke Hulst vertelt in haar oratie hoe zij de kloof tussen wetenschap en zorg probeert te overbruggen. ‘Om als neurowetenschapper daadwerkelijk bij te dragen aan oplossingen voor patiënten, moet je interdisciplinair werken.’

Ouderen ervaren vaak een hoge drempel om hulp te vragen. Dat is zonde want een paar gesprekjes in de huisartsenpraktijk helpen angstige ouderen al. Dat blijkt uit onderzoek van psycholoog Maartje Witlox: Promotie 12 januari.

Een orang-oetan lacht niet gauw hard om een video waarin een soortgenoot dat ook doet. Een peuter doet het meer dan een volwassene, een Japanner weer iets minder. Chris Riddell leerde uit zijn vele experimenten ook dat geduld loont. Hij promoveert 16 september.

Vergeten en vergissen zijn kenmerken van de ziekte van Alzheimer. Natuurkundigen Serge Rombouts en Martina Huber ontwikkelen nieuwe technieken die de medische wetenschap helpen deze sluipende aandoening beter te doorgronden.

Drie docenten van de Universiteit Leiden hebben elk 50.000 euro uit het Comenius Teaching Fellows-programma toegekend gekregen voor een onderwijsvernieuwingsproject. Het zijn Carlijn Bergwerff (Pedagogiek), Francesco Ragazzi (Politicologie) en Krista Murchison (Engels).