Cognitieve neurowetenschap geeft ons een inkijkje in onze hersenactiviteit. Daardoor begrijpen we onszelf steeds beter. Of zeggen hersenscans eigenlijk niet zoveel over wie we zijn? Filosofe Annemarie van Stee houdt vier mythes over neurowetenschap en zelfbegrip tegen het licht.

Wat gebeurt er in de hersenen van mensen met een psychiatrische ziekte? Met een zwaartekrachtsubsidie van 23.23 miljoen euro gaan wetenschappers uit verschillende vakgebieden de komende tien jaar op zoek naar biologische oorzaken. ‘Door onze krachten te bundelen hopen we de diagnose en behandeling voor…

Straattheater, toneel, poëzie en heel veel wetenschap: het Leidse Rapenburg was op zaterdag 16 september het decor voor de vijfde Nacht van Kunst & Kennis. Veel universitaire gebouwen – van oude Sterrenwacht tot Hortus – zetten hun deuren wijd open voor kunstenaars, wetenschappers en hun nieuwsgierige…

Dankzij AI een adequatere diagnose en prognose dan ooit, met minder ingrijpend medisch onderzoek? Wetenschappers uit Leiden, Delft en Rotterdam, werkend op het kruispunt van geneeskunde en techniek, zijn hard op weg. Met kunstmatige intelligentie realiseren imaging-hoogleraren Serge Rombouts en…

What are the pressing issues of our time, and how can different disciplines come together to address them? Studium Generale and Leiden University College (LUC) present the Global Challenges series: events that bring together researchers from LUC and experts from other disciplines to tackle a shared…

Binnen dit instituut wordt veel gevangenisonderzoek verricht. Detentie is de strengste sanctie die in de strafrechtstelsels van de Europese landen wordt toegepast.

Loopbaan en solliciteren

Leidse moleculair-celbiologen in de onderzoeksgroep van Annemarie Meijer hebben nieuwe genen ontdekt die specifiek tot expressie komen tijdens de vroege ontwikkeling van macrofagen in de zebravis, waaronder een signaaleiwit dat essentieel is voor de migratie van macrofagen tijdens de immuunreactie op…

Het is met afstand de beroemdste kat uit de wetenschap: Schrödinger's kat die kan verkeren in een superpositie, een toestand van zowel leven als dood. Totdat je kijkt, want dan 'kiest' de kat een van de twee opties. Leidse natuurkundigen rekenden een experiment door waarmee dit raadselachtige keuzemoment…

Baanbrekend werk van een Europees consortium maakt het mogelijk om eenvoudig nieuwe enzymen te ontdekken en te bestuderen. Het consortium publiceert de nieuwe technologie in het gezaghebbende open access tijdschrift ACS Central Science.

De Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderwijs (NWO) kent ruim 17 miljoen subsidie toe aan het verder ontwikkelen van een Nederlands netwerk voor elektronenmicroscopie (NEMI). Het netwerk bestaat uit vijf UMC’s en acht universiteiten, met Utrecht als coördinator. Vanuit de Universiteit Leiden…

Een internationaal team van astronomen, met onder anderen de Leidse promovendus Elia Pizzati, heeft een aantal oude quasars waargenomen die verrassend genoeg in hun eentje lijken te zweven in het vroege heelal (minder dan een miljard jaar na de oerknal). Tot nu toe gingen astronomen er op basis van…

Dr. Claartje Levelt, werkzaam binnen LUCL en LIBC, is een internationaal erkend expert op het gebied van de eerste taalverwerving. Ze onderzoekt hoe het taalsysteem van de grond komt bij baby’s en jonge kinderen, wat daarbij de interactie is tussen taalwaarneming en taalproductie en wat voor leermechanismen…

Een team onderzoekers is erin geslaagd de meest natuurlijk huidcrème die er bestaat, na te maken. Met behulp van de DUBBLE bundellijnen (Dutch Belgian Beamline) bij de European Synchrotron Radiation Facility (ESRF) in Grenoble waren de onderzoekers in staat de samenstelling en de structuur van vernix…

Ook in 2024 waren onze collega's van het Instituut Psychologie op verschillende manieren in de media zichtbaar. Bekijk hun mediaoptredens, van NRC tot de Podcast Psycholoog.

Onderzoekers moeten in een gespecialiseerde omgeving werken zodra ze aan de slag gaan met gevaarlijke bacteriën en virussen. Alleen in laboratoria met een hoog bio-veiligheidsniveau mogen ze deze microben bestuderen. Helaas zijn dure microscopen nodig om de microben goed te bekijken, maar is dat soms…

Ambassadeurs uit elf Latijns-Amerikaanse en Caribische landen maakten op 15 mei kennis met de paradepaardjes van het onderzoek van de Leidse bètafaculteit. Prins Carlos de Bourbon de Parme reikte prijzen uit aan twee jonge wetenschappers die onderzoek doen in Latijns-Amerika.

Een bacterie supersnel bevriezen, om de structuur van buiten en binnen natuurgetrouw in beeld te brengen. Hoogleraar Ultrastructuurbiologie Ariane Briegel kwam speciaal hiervoor naar Leiden: de Universiteit Leiden is een van de weinige instituten wereldwijd waar de benodigde apparatuur beschikbaar is.…

Dove en slechthorende kinderen kunnen, ondanks medische ondersteuning, soms moeilijk meekomen op het schoolplein. Verrassend genoeg vonden twee promovendi bij onderzoek in China en Portugal dat deze kinderen zich emotioneel nauwelijks anders ontwikkelen dan hun horende klasgenootjes.

Team Leiden zit met het project Antibiotica Gezocht! in de finale van de Academische Jaarprijs 2011. Ter ondersteuning van dit project is er door de Universiteit Leiden voor gekozen om een multifunctionele website op te zetten.

‘Wat ik aantrekkelijk vind aan het bodemleven, is dat het stuurbaar is,’ verklapt onderzoeker Martijn Bezemer van het Instituut Biologie Leiden (IBL). ‘Dat je kan zeggen: wat wil je? En dat ik de bodem dan kan omtoveren tot iets wat jij nodig hebt. Ten minste, dat dachten we.’

De zoektocht naar nieuwe antibiotica vergemakkelijken. Gilles van Wezel, hoogleraar moleculaire biotechnologie bij het Instituut Biologie Leiden (IBL), wil dit doen door te kijken naar overeenkomsten in het DNA van antibiotica-producerende bacteriën. Van Wezel heeft voor dit onderzoeksproject een ERC…

Gerrit van Dijk werd op 14 augustus 1939 geboren te Kampen. Hij studeerde Wiskunde in Utrecht waar hij ook promotieonderzoek ging verrichten onder begeleiding van prof. dr. T.A. Springer. Hij verkreeg zijn doctorsgraad in 1969 aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift ‘Spherical functions on the…

Herstel van de natuur op uitgeputte landbouwgrond en in natuurgebieden verloopt moeizaam. ‘Bodemtransplantatie’ kan mogelijk uitkomst bieden. Dat betoogt Martijn Bezemer, hoogleraar Ecologie van Plant-Microbe-Insect interacties. Oratie op 18 december.

Hoe kunnen we ecosystemen in duinen het beste herstellen? Het project TERRA-Dunes onderzoekt daarvoor de rol van bodemmicroben in de ontwikkeling van natuurlijk duingebied. Het project is nu een nieuwe fase ingegaan: het planten van 412 eikenboompjes gekweekt in verschillende soorten bodems.

Op donderdag 27 november 2014 verdedigde Laurens Raijmakers zijn proefschrift

Nieuw gemaakte diepe en zeer scherpe beelden van het vroege heelal laten zien dat er een sterk verband bestaat tussen het stervormingstempo in jonge sterrenstelsels en hun totale massa aan sterren. Leidse wetenschappers werkten mee aan het onderzoek.

Hoe ontwikkelen de hersenen zich van de geboorte tot en met de adolescentie? En waarom worden jongeren zelf zo karig bedeeld met informatie over hun eigen brein in ontwikkeling? Twee nieuwe websites van het Leiden Institute for Brain and Cognition voorzien in een antwoord.

Gaan hersenaandoeningen als Alzheimer of autisme gepaard met specifieke afwijkingen in de onderliggende communicatienetwerken in de hersenen? Als dat zo is kunnen subtiele veranderingen in die netwerken als marker fungeren voor hersenstoornissen. Neurowetenschapper Serge Rombouts gaat het met een landelijk…

Bladetende rupsen blijken hun darmflora sterk te verrijken door het eten van grond. Je ziet zo zelfs effecten van planten die eerder in die grond groeiden als ‘erfenis’ terug in de bacteriën en schimmels in rupsen. Dat schrijven onderzoekers van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en…

‘Door nieuwe technieken voor DNA-analyse op molecuulniveau slim te combineren, kunnen we doorbraken realiseren in onderzoek naar bijvoorbeeld dementie’, voorspelt hoogleraar John van Noort. Hij slaat de handen ineen met vier vooraanstaande biofysica-onderzoeksgroepen en schreef een review in Science…

Minder sporten, feestjes overslaan en worstelen op werk: de verwachting van chronische pijn-, en jeukklachten kan leiden tot vermijdingsgedrag. Maar bij lang niet iedereen met chronische pijn werkt dat zo, ontdekte promovendus Gita Nadinda. Wat betekent dit voor de gezondheidszorg?

Van de 86 Vidi-onderzoekssubsidies die NWO heeft toegekend, gaan er dertien naar Leiden. Dat is circa 15%, een zeer hoge score. Vijf van de dertien laureaten zijn vrouw. Van de dertien Leidse laureaten gaan er vier naar de faculteit.

Zeven jaar brachten onderzoekers van het International Brain Laboratory 279 hersengebieden op celniveau in kaart. Hun bevindingen verschijnen in Nature, data en software worden openbaar gedeeld. Cognitief neurowetenschapper Anne Urai: ‘Elke wetenschapper met een goede onderzoeksvraag kan de data geb…

Een e-coachprogramma helpt mensen met chronische nierziekten, vooral op gebieden waar patiënten zelf graag mee aan de slag willen. ‘Een gezonde leefstijl is belangrijk voor nierpatiënten: dan gaat de nierfunctie minder snel achteruit en komen er minder complicaties’, vertelt Katja Cardol over haar onderzoek…

Een delegatie van de Universiteit Leiden, aangevoerd door vicerector Hester Bijl, was van 9 tot 11 oktober in China. Tijdens het bezoek aan verschillende universiteiten en partnerorganisaties werden bestaande banden aangehaald en nieuwe banden gesmeed. Hiermee wordt de uitwisseling van studenten en…

Kanker is tegenwoordig de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. Ieder jaar wordt op Wereldkankerdag (4 februari) extra stil gestaan bij de gevolgen en mogelijke bestrijding van deze ziekte. Biowetenschappers van de Universiteit Leiden onderzoeken kanker op fundamenteel niveau en staan daarmee aan…

Op donderdag 6 april vond in de Common Room van het Arsenaal de uitreiking van de LUCAS Publieksprijs 2023 plaats. Sinds 2018 kent LUCAS een Impactcommissie, die momenteel bestaat uit Jan van Dijkhuizen, Rick Honings, Casper de Jonge, Angus Mol, Thijs Porck en Aafje de Roest. Zij hebben zich gebogen…

Hoe detecteren bacteriën signalen uit hun omgeving en hoe passen ze zich daaraan aan? Die vraag intrigeert Ariane Briegel, hoogleraar Ultrastructuurbiologie. Met behulp van nieuwe technieken produceert ze driedimensionale beelden, die nieuwe informatie geven over het zintuiglijke systeem van bacteri…

Hoe designers nog creatiever worden met een robot in hun team, hoe Twitter misschien wel de aandelenkoers voorspelt en hoe je een enkele bacterie betrapt terwijl hij een cel infecteert. Kunstmatige intelligentie is diep doorgedrongen in alle hoeken van de Zuid-Hollandse wetenschap. Drie wetenschappers…

Robert Ietswaart doet bij de befaamde Harvard Medical School in Boston onderzoek naar humane genregulatie. Hij ontwikkelde een machine learning-algoritme om beter te kunnen voorspellen of een kandidaatmedicijn bijwerkingen kan gaan vertonen. Ietswaart studeerde wiskunde en natuurkunde in Leiden, en…

Minister Edith Schippers van Volksgezondheid investeert de komende vier jaar ruim 6 miljoen in onderzoek naar nieuwe antibiotica. Het programma wordt opgezet door diverse partijen, waaronder het Leidse Centre for Antimicrobial Research.

De jaarlijkse LION Image award gaat naar de foto van een 30 micrometer lang 3D-geprint bootje dat in oktober viraal ging, ingediend door Rachel Doherty van de groep van Daniela Kraft.

Drie projecten met Leidse onderzoekers ontvangen van NWO een subsidie voor de bouw of vernieuwing van grootschalige onderzoeksfaciliteiten. Zij gaan werken aan elektronenmicroscopie, een X-omics initiatief en een röntgentelescoop. De projecten maken deel uit van de Nationale Roadmap voor Grootschalige…

Politiemensen, soldaten, brandweerlieden, ambulancepersoneel en treinmachinisten maken de meest aangrijpende dingen mee. Dat gaat niemand in de koude kleren zitten, maar toch krijgt maar een minderheid van alle mensen die een traumatische gebeurtenis meemaken last van psychische aandoeningen zoals depressies,…

Lezing, Natuurwetenschappelijk Gezelschap Leiden

Dit was het programma van De Kennisboomgaard 2025:

Lezing

Elf docenten van de Universiteit Leiden ontvangen Comenius-onderwijsbeurzen om samen met hun projectteams in hun eigen onderwijs een vernieuwingsproject realiseren. Het gaat om drie beurzen van 100.000 euro binnen het Senior Fellows-programma en vier beurzen van 50.000 euro binnen het Teaching Fello…