Het jaar begon zoals alle andere jaren, maar in maart veranderde de hele wereld door het coronavirus. Het werd een jaar dat zeker de geschiedenisboeken ingaat. We vatten het jaar voor je samen in website highlights én in Instagram highlights.

Hoe gevaarlijk zijn micro- en nanoplastics? Hebben ze invloed op het milieu? Zijn ze schadelijk voor ons lichaam? Deze vragen kunnen we dankzij Fazel Abdolahpur Monikh eindelijk gaan beantwoorden. Samen met zijn collega’s ontwikkelde hij een methode om plasticdeeltjes van nanoformaat te detecteren en…

De theoretische wereld van wiskunde en informatica naar meer toegepaste onderzoeksgebieden brengen. Dat is wat Daan Pelt, universitair docent bij het Leiden Institute of Advanced Computer Science (LIACS) probeert te bereiken met de methodes die hij ontwikkelt als oplossing voor uitdagingen in beeldv…

Bernet Elzinga (Klinische psychologie) ontvangt met de Vici-beurs uit de Vernieuwingsimpuls van de nationale wetenschapsorganisatie NWO een van de grootste subsidies voor individuele onderzoekers. Deze subsidie heeft ze gekregen voor haar project 'Unravelling the Impact of Emotional Maltreatment on…

Astronomen bij ASTRON hebben met de LOFAR-radiotelescoop een 'bruine dwerg' ontdekt – een zwak object massiever dan Jupiter, maar significant minder zwaar dan de Zon. De ontdekking van het object genaamd Elegast, opent een nieuw pad voor het gebruik van radiotelescopen, namelijk om zwakke objecten in…

De toeslagenaffaire onthulde dat er nog veel te verbeteren valt aan het gebruik van algoritmen door de overheid. Volgens universitair docent Melanie Fink moeten empathie en waardigheid terugkeren bij bestuursorganen. Zij kreeg een Veni-subsidie om dit te onderzoeken.

Het nieuwe project INFLANET gaat jonge wetenschappers in Europa opleiden tot experts in onderzoek naar ontstekingen. Professor Annemarie Meijer van het Instituut Biologie Leiden coördineert de training.

Hoe gaan mensen om met spanningen en stress, veroorzaakt door sociale veranderingen? Om dat te onderzoeken heeft de nationale wetenschapsfinancier NWO het project van de Leidse onderzoeker Daan Scheepers en Naomi Ellemers (Universiteit Utrecht) gehonoreerd. Scheppers: 'Ons ultieme doel is om polarisatie…

Aan drie Leidse wetenschappers, werkzaam op het snijvlak van bètawetenschap en geneeskunde, heeft NWO een VICI-subsidie toegekend. Zij ontvangen 1,5 miljoen euro om de komende vijf jaar een eigen onderzoekslijn te ontwikkelen.

Vier onlangs gepromoveerde Leidse onderzoekers ontvangen een Rubiconfinanciering van NWO om onderzoek te doen in het buitenland. In totaal hebben 22 wetenschappers een Rubiconbeurs ontvangen. Deze beurs is bedoeld om jonge, veelbelovende wetenschappers internationale onderzoekservaring op te laten d…

Klinisch psycholoog dr. Bernet Elzinga is bij de Faculteit der Sociale Wetenschappen benoemd tot hoogleraar. Met haar persoonlijke leerstoel versterkt zij zowel nationaal als internationaal de bredere profilering van de Universiteit Leiden op het terrein van stress en psychopathologie.

Waterdruppels zweven in een hete pan vanwege het zogenoemde Leidenfrost-effect. Nu hebben natuurkundigen een variatie ontdekt: het Elastische Leidenfrost-effect. Het verklaart waarom hydrogel balletjes op een hete plaat rondspringen en hoge piepgeluidjes maken. Publicatie in Nature Physics op 24 jul…

Universitair docent Gerlov van Engelenhoven zou te gast zijn in één podcast van cultuurmaker en antropoloog Yanise Zijlstra over immaterieel erfgoed. De samenwerking beviel zo goed dat ze inmiddels samen een korte film voor jongeren maken.

Natuurkundige John van Noort en taalkundige Marian Klamer hebben van NWO een Vici toegekend gekregen. Met deze subsidie van anderhalf miljoen kunnen ze een eigen onderzoeksgroep opzetten en promovendi aanstellen. Scheikundige Huib Ovaa en farmacoloog Jos Jonkers (werkzaam bij het NKI) hebben ook een…

Hoog boven de zuidpool van de Saturnus-maan Titan verscheen in 2012 plotseling een geheimzinnige wolk. Planeetonderzoekers hebben nu ontdekt dat deze wolk verrassend genoeg bestaat uit zeer giftig blauwzuurijs, dat zich waarschijnlijk heeft gevormd na een snelle en extreme afkoeling van gassen in de…

Sinds 1 augustus 2013 is Damian Pargas als UD economische en sociale geschiedenis verbonden aan het Instituut voor Geschiedenis. Hieronder stelt hij zich voor.

Leidse wetenschappers ontvangen dit jaar twee van de vijf Heineken Young Scientists Awards. De tweejaarlijkse prijs wordt toegekend aan biomedicus Mariëtte Boon en historicus Karwan Fatah-Black.

Met haar Veni-onderzoek wil onderzoeker Rosanne Baars van het Instituut voor Geschiedenis aantonen dat vrouwen meetelden in de achttiende-eeuwse diplomatieke kringen van het Osmaanse Rijk. ‘Van één vrouw is bekend dat zij de hele ambassade leidde.’

Wanneer het gaat over mensen tot slaaf maken, gaat het vaak over Afrikanen die gedwongen naar Zuid-Amerika werden verscheept. Onderzoeker Timo McGregor schijnt met een nieuw Veni-onderzoek licht op een onbekendere methode, waarbij de inheemse bevolking via het huishouden van kolonisatoren in slavernij…

Geneesmiddelen voor volwassenen worden doorgaans gedoseerd per kilo lichaamsgewicht. Deze benadering voldoet niet voor vroeggeborenen, jonge kinderen of mensen met extreme obesitas. Daar is maatwerk nodig. Dat was op 3 december de leidraad van Catherijne Knibbes oratie 'Voorspelbare variatie'. Knibbe…

Je onderzoek in 24 seconden uitleggen en het in 7 woorden samenvatten. En dat in competitite met andere jonge Leidse onderzoekers. Wessel Valkenburg won op 7 juli de tweede halve finale van Ig Nobel 24/7.

Zo’n 5000 jaar geleden deelden de mensen van de corded ware-cultuur ideeën over de dood op continentale schaal. Daarin zaten sterke genderverschillen: mannen werden in een internationale stijl begraven, vrouwen lokaal. Dat ontdekte archeoloog Quentin Bourgeois.

Veel leden van de P’urhepecha-gemeenschap in Chicago wisten niet eens dat ze op een steenworp afstand van hun eigen historische erfgoed woonden. Onderzoeker Kate Bellamy organiseerde een meeting om ze kennis te laten maken met honderden jaren oude boeken.

Onderzoeker Daniel Curtis van het instituut voor Geschiedenis ontving een VIDI subsidie voor zijn onderzoek ‘Positively Shocking: The Redistributive Impact of Mass Mortality through Epidemic Diseases and Violent Conflict in Early Modern Northwest Europe’. Hij wil weten of ongelijkheid binnen samenlevingen…

Mensen met beperkingen vinden dat hun expertise over bijvoorbeeld het locked-in-syndroom onvoldoende wordt gehoord. 'Zonde', stelt psycholoog Femke Nijboer, 'want zo missen zorg en industrie een kans op betere producten.'

De publieksdag van het Leiden Institute of Brain and Cognition (LIBC) is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de meest geliefde populairwetenschappelijke evenementen van Leiden. Ook voor de aankomende publieksdag op vrijdag 11 oktober in de Leidse Stadsgehoorzaal lopen de aanmeldingen weer als…

Met haar spannende onderzoek naar strafrechtelijke waarheidsvinding in Europa sleept Linda Geven dit jaar de Gratama Wetenschapsprijs voor jonge talentvolle wetenschappers in de wacht.

Niet alleen de ‘klik’ van een geneesmiddel met het doelmolecuul in het lichaam bepaalt de werking ervan, maar ook de tijd die het geneesmiddel op het molecuul doorbrengt. Leidse onderzoekers gaan met 15 miljoen euro een Europees consortium leiden om vanuit dit nieuwe concept betere medicijnen te mak…

Dr. Lies Bouwman is bij de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen benoemd tot hoogleraar Anorganische Chemie. Zij werkte al bij het Leids Instituut voor Chemisch onderzoek (LIC) als universitair hoofddocent.

Anne-Laura van Harmelen ontvangt een Vidi-financiering van NWO. Met dit talentprogramma gaat Van Harmelen onderzoeken wat de sociale en neurobiologische mechanismen van veerkracht bij jongeren met jeugdtraumatische ervaringen zijn.

Vrouwen zijn nog steeds ondervertegenwoordigd in academische topposities. Dat komt mogelijk door het toegenomen belang van het binnenhalen van onderzoeksfinanciering. Vrouwen scoren hierop vaak slechter dan mannen. Psychologisch onderzoekers Romy van der Lee en Naomi Ellemers onderzochten of dit verschil…

Martina G. Vijver is met ingang van 1 december 2017 benoemd tot hoogleraar Ecotoxicologie aan het Centrum voor Milieuwetenschappen van de Universiteit Leiden.

Het betreft een leerstoel voor één dag in de week. Daarnaast blijft hij als universitair hoofddocent straf(proces)recht verbonden aan de Vakgroep Strafrecht en Criminologie van de Rijksuniversiteit Groningen.

Na 7,5 jaar neemt Jan Kolen afscheid als decaan van de Faculteit Archeologie. Voor hem voelt het niet als een dramatisch moment. ‘Het hoort bij de functie: je geeft het stokje door aan een ander.’ Lachend voegt hij toe: ‘En ik blijf gewoon aan de faculteit gebonden, dus het is geen afscheid.’

Leidse natuurkundigen hebben de systematiek ontdekt achter isolerende materialen waarin collectief kwantumgedrag van elektronen ongestoord kan blijven bestaan. Het gaat om zogenoemde topologische isolatoren. Met het Leidse ‘recept’ wordt het eenvoudiger materialen te zoeken waarmee supersnelle elektronica…

Wat doe je als overheid als je het even niet meer weet? Je vraagt een expert om hulp. In de zeventiende-eeuwse Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden dook de een na de ander op om een van de vele deeloverheden van advies te voorzien. Onderzoeker Anna-Luna Post gaat in haar Veni-project achterhalen…

Grafeen en andere laagjesmaterialen vormen samen compleet nieuwe stoffen. Leidse natuurkundigen leggen de basisregels vast voor het ontwerpen van zulke materialen door te meten hoe de lagen in een stapel met elkaar wisselwerken. Publicatie op 29 november in Nature Communications.

Aseksuele voortplanting bij vrouwtjeswespen leidt tot een ophoping van genetische mutaties, waardoor hun seksorgaan verschrompelt. De Leidse bioloog Ken Kraaijeveld publiceerde deze ontdekking in Evolution. Zijn onderzoek is een van de eerste experimentele studies naar de gevolgen van aseksuele voor…

Onderzoeker Femke Reidsma heeft een prestigieuze Rubiconsubsidie ontvangen. Met deze beurs zal zij twee jaar onderzoek doen aan Harvard University, waar zij aansluit bij een toonaangevend paleoecologisch laboratorium.

The main aim of this project is to reveal and unravel the invisible histories of the UN, transcending the dominant Western perspective to recover the historical agency of Global South actors. The research will investigate how the UN has both facilitated and limited their role in shaping global order…

Simon Portegies Zwart, hoogleraar Computationele Sterrenkunde, gebruikt de rekenkracht van computers om de evolutie van sterren te simuleren. We praten met hem over zijn vakgebied en over de uitdagingen van het werken met enorme hoeveelheden complexe data.

Tijdens een symposium ter ere van zijn 60ste verjaardag ontving statisticus Aad van der Vaart de koninklijke onderscheiding Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Collega’s vertellen over zijn betekenis voor de statistiek en over hoe zij hem leerden kennen. ‘De samenwerking met Aad hoort tot de…

Marc Koper onderzoekt hoe je elektrische energie kunt inzetten om chemische verbindingen te maken of te breken. Voor zijn fundamentele onderzoek naar de werking van deze zogeheten elektrolyse ontvangt de hoogleraar nu een Spinozapremie, de belangrijkste persoonsgebonden wetenschapsprijs van Nederlan…

Betrokken studenten, docenten, onderzoekers en alumni van de Faculteit Geesteswetenschappen stonden in 2025 opnieuw midden in de samenleving. Met baanbrekend onderzoek, betekenisvol onderwijs en sterke samenwerkingen maakten zij zichtbaar hoe geesteswetenschappen ertoe doen.

Dit was het programma van De Kennisboomgaard 2025:

Ontdek een centrum van diversiteit, onderzoek en onderwijs in talen, cultuur en geschiedenis in Leiden én Den Haag. Leer meer over onze missie, visie en impact en de inrichting van onze faculteit.

Vijf wetenschappers van de Universiteit Leiden krijgen een Starting Grant van de European Research Council (ERC). Met zo’n beurs van gemiddeld 1,5 miljoen euro kunnen onderzoekers met veel potentie eigen project lanceren, een onderzoeksteam leiden en hun beste ideeën uitvoeren.

Eiwitten in de membranen van een cel laten zich notoir moeilijk onderzoeken. Vandaar dat oppervlaktefysicus Tjerk Oosterkamp en collega’s hard werken aan een nieuwe techniek om ze zichtbaar te maken. Vandaag publiceren de fysici in Nature over het ‘eerste licht’ van hun nieuwe microscoop.

Hoe voer je als docent een genuanceerd gesprek in je klas over migratiebeleid, asielzoekers, of etnische discriminatie op de arbeidsmarkt? Sociale wetenschappers van de Universiteit Leiden hebben met een internationaal team lesmodules gemaakt over migratie. De lesmodules zijn vanaf nu gratis te downloaden…

Veel studenten en de medewerkers van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid hebben het afgelopen kalenderjaar een prijs gewonnen, een mooie subsidie binnengehaald of zijn vanwege hun kwaliteit benoemd in een academisch genootschap. Allemaal redenen om hen op te nemen in onze Eregalerij 2020, want we zijn…