Vier vrije toegankelijkheid: Public Domain Day 2026
Aan het begin van het nieuwe jaar vieren wij de vrijgave van een nieuwe selectie collectiestukken in het Publiek Domein. Ook dit jaar maakt de Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL) weer zo’n achthonderd collectiestukken vrij downloadbaar via Digital Collections.
De bovenstaande werken en auteurs zijn slechts een selectie van de volledige in het publiek domein gekomen gedigitaliseerde werken uit de Bijzondere Collecties van de UBL. Na het invoeren van een zoekopdracht kan binnen Digital Collections onder “use and reproduction” worden gefilterd op Publiek Domein om alleen objecten met die status weer te geven. Bekijk voor meer informatie over gebruik van Digital Collections onze instructievideo’s.
Prenten en tekeningen
Vreemde portretten van Jaap Nieweg die geïnspireerd werd door Vincent van Gogh, naargeestige landschappen van Dirk Nijland die een fascinatie had voor de relatie tussen mens en water, en een wilde paardenrace van Frans de Nocker; zomaar een greep uit de veertig gedigitaliseerde tekeningen die nu door alle gebruikers van Digital Collections overal voor gebruikt mogen worden. In deze categorie zijn de enkele werken van de Nederlandse kunstschilder Anna Kerling en Charley Toorop, de getalenteerde dochter van de beroemde Jan Toorop (1858-1928) zeker ook het benoemen waard.
Brieven
In de Leidse Bijzondere Collecties worden verschillende bijzondere briefwisselingen bewaard. Enkelen hiervan zijn digitaal beschikbaar via Digital Collections. Christiaan Snouck Hurgronje correspondeerde met wetenschappers, ambtenaren en publieke figuren. Vijftien briefwisselingen uit dit archief zijn nu vrij in te zien: bijvoorbeeld brieven van de hand van John Raleigh Mott (Nobelprijswinnaar, evangelist en leider van de YMCA), J.H. Vernhout (bioloog) en C.H. de Goeje (cartograaf en cultureel antropoloog). Vier in het Publiek Domein beschikbare stukken uit het Snouck Hurgronje-archief bevatten correspondentie van de baanbrekende Hongaars-Joodse Islamwetenschapper Ignaz Goldziher met de beroemde Leidse Arabist. Verschillende brieven van Ada Geertruida Went-Beets (1872-1955) aan haar vader Nicolaas Beets zijn nu ook vrij beschikbaar voor inzage. Verder zijn enkele briefwisselingen uit de archieven van Willem Lodewijk de Vreese en De Gids nu beschikbaar in het publiek domein.
Fotografie
Van de in 1955 overleden fotografen in de collecties van de UBL waren de meesten portretfotograaf. Het is duidelijk te zien dat de ene meer vooruitstrevend werkte dan de andere. Zo is bijvoorbeeld de meer klassieke portretfotografie van Cornelis Leijenaar, Marten Bolkestein, Jan Bouman en Johan H. Holm nu vrij te bekijken en te downloaden. Uitzonderingen op dit genre zijn drie zeer modern ogende gedigitaliseerde werken van de jong overleden Amerikaanse fotograaf Sid Grossman en de picturalistische werken van de eveneens Amerikaanse G.H. Seeley.
-
Dieng. Tjandi Puntodewo dan Tjandi Sembodro. Sebelum diperbaiki. Keadaan pada bulan Oktober 1955, dilihat dari Barat Laut, [OD-20066] -
Sadjen, Patjet. Prasedjarah. Megalithen, [OD-20340] -
Sadjen, Patjet. Prasedjarah. Megalithen, [OD-20346] -
Randuagung, Lumadjang. Penjelidikan achir bulan Djuli 1955, dilihat dari Tenggara, [OD-19977] -
Batusangkar. Medan bapaneh, tachta-tachta megalithikum, [OD-20204] -
Tjirebon, [OD-20299] -
Tengkulak, Bedulu. Pura Gandalangu. Artja-artja lepas dihalaman pura, [OD-20313]
Archeologie
Voor mensen met interesse in Archeologie in Zuidoost-Azië gaat dit jaar wederom een ware schatkamer open. Tientallen foto’s gemaakt door de Oudheidkundige Dienst in Nederlandsch-Indië, die deel zijn van de fotografiecollectie van het Kern Instituut, komen in het Publiek Domein. Bijna vijfhonderd foto’s van archeologische opgravingen, tempels en andere cultuurhistorisch belangrijke plekken in Indonesië, gecatalogiseerd in het Bahasa Indonesia, zijn nu beschikbaar in het Publiek Domein.
Publiek Domeindag 2026
Publiek Domeindag 2026 is helaas verplaatst naar een nader te bepalen datum wegens de verwachte weersomstandigheden op vrijdag 9 januari.
Op 9 januari verwelkomen wij iedereen die vrij gebruik van media in het Publiek Domein een warm hart toedraagt in het Academiegebouw van Universiteit Leiden voor Publiek Domeindag 2026. Deze bijeenkomst is een initiatief van de werkgroep Publiek Domein van Vereniging Open Nederland en wordt georganiseerd door o.a. Netwerk Digitaal Erfgoed, Beeld & Geluid, KB, Nationale Bibliotheek Nederland, het Rijksmuseum Amsterdam, Wikimedia Nederland, Universitaire Bibliotheken Leiden, Open Nederland, en copyclear.
Publiek Domein en gebruik
In Nederland vervalt het auteursrecht op een creatieve uiting meestal 70 jaar na de dood van de maker. Dat betekent dat vrijwel alle werken van makers die overleden in 1955 beschikbaar komen voor publiek gebruik. Als een erfgoedinstelling ervoor kiest om digitale reproducties van collectiestukken publiekelijk beschikbaar te maken na die datum, kunnen die beelden door iedereen vrij worden gebruikt voor ieder denkbaar doel zonder toestemming van de maker of deze erfgoedinstelling. Van de ruim 560.000 objecten in de Leidse Digital Collections zijn nu meer dan 306.000 objecten in het Publiek Domein beschikbaar gemaakt.