Universiteit Leiden

nl en

Online tentoonstelling Keuzes in oorlogstijd

In de Tweede Wereldoorlog kwamen studenten en hoogleraren voor moeilijke keuzes te staan: het al dan niet tekenen van de loyaliteitsverklaring, meewerken met de bezetter, in het verzet gaan, of noodgedwongen onderduiken. Aan de hand van stukken uit de Leidse collecties worden hun keuzes en dilemma’s in de tentoonstelling Keuzes in oorlogstijd belicht. In de tentoonstelling zijn naast origineel beeldmateriaal verschillende video’s te zien, waaronder straatinterviews en mini-documentaires.

Keuzes

Conflicten tussen morele en praktische overwegingen waren aan de orde van de dag in de Tweede Wereldoorlog. Daar waar historici direct na de oorlog nog duidelijk schreven in termen van ‘goed’ of ‘fout’ is er inmiddels meer ruimte voor de grijstinten in de persoonlijke verhalen van betrokkenen. De tentoonstelling Keuzes in oorlogstijd zoekt aansluiting bij ontwikkelingen in het denken over de oorlog door dit beeld van de Tweede Wereldoorlog met persoonlijke verhalen van context, nuance en gelaagdheid te voorzien. Door het lot van het individu centraal te stellen wordt de complexiteit van hun keuzes geïllustreerd. Vaak blijken de dilemma’s een stuk ingewikkelder te zijn dan ze op het eerste gezicht lijken.

Deze video kan niet worden getoond omdat u geen cookies heeft geaccepteerd.

Verlaat onze website om deze video te bekijken.

‘Och ja, ik zal het maar tekenen. (…) Ik wens hier niet de dupe van te worden, dit stelletje is het me niet waard dat ik er mijn studie voor opgeef. Ik weet het wel, het is misschien niet nobel, maar och, het zou een beetje de-martelaar-spelen worden.’

Dit schrijft een 22-jarige student in zijn dagboek als hij door de Duitse bezetter voor de keuze wordt gesteld om de loyaliteitsverklaring te tekenen. Het ondertekenen van die verklaring was noodzakelijk om tijdens de Duitse bezetting door te kunnen studeren. Het was één van de vele moeilijke keuzes in oorlogstijd, waarbij morele en praktische overwegingen met elkaar in conflict raakten.

Tentoonstelling

Aan de hand van persoonlijke stukken uit de Leidse Bijzondere Collecties kunnen bezoekers zich verplaatsen in de keuzes en dilemma’s van mensen in oorlogstijd. Waarom kozen sommige studenten ervoor om in het verzet te gaan, en anderen om te collaboreren met de bezetter? En kun je altijd spreken van een keuze? Bijvoorbeeld wanneer je gedeporteerd wordt naar een kamp en vervolgens moet ‘kiezen’ of je je kinderen meeneemt of bij onbekenden laat onderduiken. Dat laatste overkwam de Leidse hoogleraar en latere rector magnificus Sem Dresden. Sommige mensen hadden geen keuzes, zoals de miljoenen slachtoffers van deportaties door de nazi’s naar de vernietigingskampen.

Deze website maakt gebruik van cookies.