Universiteit Leiden

nl en

Over de Vrienden

De Stichting Vrienden van de Universitaire Bibliotheken Leiden is opgericht om de activiteiten van de Universitaire Bibliotheken Leiden te ondersteunen. Belangrijk daarbij is om een bijdrage te kunnen leveren aan de aanwas en het behoud van de Bijzondere collecties van de bibliotheken.

Stichting Vrienden UBL

'Het is niet zozeer in nood dat men zijn vrienden kent; een echte vriend verheugt zich in je voorspoed' Godfried Bomans De Stichting Vrienden van de Leidse Universiteitsbibliotheek en de Stichting Vrienden van het Prentenkabinet hebben hun krachten gebundeld als de Stichting Vrienden van de Universitaire Bibliotheken Leiden. De naam is veranderd maar de doelstelling is dezelfde gebleven: het leveren van een bijdrage aan de instandhouding, uitbreiding en digitalisering van de bijzondere collecties van de UBL. De Vrienden hebben vele malen bijgedragen aan de aankoop van belangrijke objecten voor onderwijs en onderzoek. Of het nu gaat om een middeleeuws muziekhandschrift, een negentiende-eeuws album amicorum, een hedendaagse tekening of een complete collectie foto’s: het zijn altijd bijzondere stukken waarvoor het geld van de Vrienden wordt ingezet.

De stichting heeft een ANBI status; Fiscaal nummer: 851757649

De universiteitsbibliotheek in vroeger dagen

Oude UB; jonge vrienden

Met de oudste universiteitbibliotheek van Nederland voorziet de Universiteit Leiden sinds 1587 de eigen studenten en medewerkers van de noodzakelijke wetenschappelijke literatuur. Daarnaast maken ook afgestudeerden, wetenschappers van zusterinstellingen, buitenlandse onderzoekers royaal gebruik van de schatten die opeenvolgende bibliothecarissen in de loop der eeuwen hebben weten te verwerven.

De eerste jaren van de universiteitsbibliotheek waren bepaald niet gemakkelijk, maar gaandeweg groeide de verzameling. Van een magere vijfhonderd boeken aan het eind van de zestiende eeuw was de collectie aan het begin van de achttiende eeuw al gegroeid tot ruim 25.000 titels. Tegenwoordig heeft de gebruiker via de digitale catalogi toegang tot circa drie miljoen boeken, 87.000 tijdschriften, 40.000 elektronische tijdschriften, 500 databases, 1 miljoen elektronische boeken en meer. Daaronder bevinden zich kostbare en vaak unieke objecten, zoals middeleeuwse handschriften, incunabelen, oude drukken, brieven, kaarten, tekeningen, prenten en foto’s. Veel daarvan zijn door aankoop verworven, maar ook schenkingen van particulieren hebben bijgedragen aan de groei en daardoor de bloei van de bibliotheek.

De stichting verwelkomt elke vriend die een band met de bibliotheek wil onderhouden, maar zet zich vooral in om jonge vrienden aan zich te verbinden. Studenten zijn bijvoorbeeld welkom voor het bescheiden bedrag van € 10 per jaar.

De collecties in de UBL worden dagelijks ingezet voor onderwijs en onderzoek. Daarnaast leent de UBL meerdere keren per jaar objecten uit voor nationale en internationale tentoonstellingen.

Bestuur van de Stichting

  • Drs. F. Duparc (voorzitter)
  • Dr. Maurits van den Boogert (penningmeester, uitgever Brill Publishers)
  • Drs. Steven Hagers (secretaris)
  • Prof.dr. Frans van Lunteren (hoogleraar Teylers leerstoel Geschiedenis van de wis- en natuurwetenschappen UL)
  • Dr. Roelof van Gelder (historicus)
  • Drs. Camée van Blommestein (kunsthistoricus)
  • Drs. Nelke Bartelings (docent oude beeldende kunst, kunstgeschiedenis UL)
  • Drs. Laura Plezier (Promovenda kunstgeschiedenis UL)
  • Hendrik Kerstens (fotograaf)
  • Drs. Kasper van Ommen (externe relaties/coördinator Scaliger Instituut/UBL)

Het bestuur van de Stichting is onbezoldigd en er is verder geen (betaald) personeel werkzaam voor de stichting.

Jaarverslag 2016

 

Stichting Vrienden van de Universitaire Bibliotheken Leiden

Doelstelling

De Vriendenstichting is opgericht om de bekendheid met en de belangstelling voor de UBL onder een breed publiek te bevorderen, en om een bijdrage te leveren aan de instandhouding, uitbreiding en digitalisering van de bijzondere collecties van de UBL. De Vriendenstichting speelt een actieve rol bij het werven van geldmiddelen om de collecties uit te breiden, te digitaliseren en te restaureren en om belangstellenden in de UBL als vriend aan zich te binden. Maar de vriend(inn)en krijgen er ook wat voor terug.

De Vriendenstichting organiseert regelmatig activiteiten, zoals feestelijke openingen van tentoonstellingen over delen van de collecties. Hiervoor krijgen de vrienden een uitnodiging. Daarnaast worden de vrienden getrakteerd op lezingen door conservatoren of onderzoekers, die hen kennis laten maken met verrassende bijzondere collecties en de rol die deze spelen in onderzoek.

De stichting heeft een ANBI status; Fiscaal nummer: 851757649

Het aantal vrienden in 2016 bedroeg 254.

In 2016 werd een nieuwe folder gedrukt ter ondersteuning van de werving van vrienden.

Bestuur van de Stichting

In 2016 trad het bestuurslid Ingrid Tieken terug. Het bestuur van de Stichting wordt gevormd door:

  • Drs. F. Duparc (voorzitter)
  • Dr. Maurits van den Boogert (penningmeester) (uitgever Brill Publishers)
  • Drs. Steven Hagers (secretaris)
  • Prof.dr. Frans van Lunteren (hoogleraar Teylers leerstoel Geschiedenis van de wis- en natuurwetenschappen UL)
  • Prof.dr. Ingrid Tieken-Boon van Ostade (hoogleraar sociohistorische taalkunde van het Engels UL) (tot 16 november 2016)
  • Dr. Roelof van Gelder (historicus)
  • Drs. Nelke Bartelings (docent oude beeldende kunst, kunstgeschiedenis UL)
  • Drs. Camée van Blommestein (kunsthistoricus)
  • Laura Plezier (Promovendus Kunstgeschiedenis UL)
  • Hendrik Kerstens (fotograaf)
  • Drs. Kasper van Ommen (externe relaties/coördinator Scaliger Instituut/UBL)

Het bestuur van de Stichting is onbezoldigd en er is verder geen (betaald) personeel werkzaam voor de stichting.

Het bestuur kwam in 2016 3 keer bij elkaar.

In 2016 werden de volgende activiteiten georganiseerd:

Op 16 november organiseerde het bestuur de jaarlijkse Vriendendag. Het middagprogramma was gevuld met drie toespraken rond het thema Correspondentie en brieven. Na een overzicht van de activiteiten van de Stichting Vrienden door voorzitter Frits Duparc, was het woord aan dr. Judith Brouwer (universitair docent bij het onderzoeksinstituut voor geschiedenis en kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht). Zij hield een enthousiaste en levendige voordracht over gekaapte brieven van ‘gewone’ Nederlanders die over het Rampjaar 1672 schreven. Deze documenten bevonden zich op Nederlandse schepen die door de Engelsen destijds zijn gekaapt. In Engeland belandden de in beslag genomen stukken in archieven, waar ze eeuwen later zijn herontdekt.

Vervolgens was het woord aan dr. Sylvia van Zanen (Project Carolus Clusius and sixteenth century botany in the context of the new cultural history of science, networks and exchange van NWO ism de Universiteit Leiden) promoveerde in 2015 op een proefschrift over de planten, vrienden en boeken van Carolus Clusius (1526-1609. Zij sprak over de vele brieven die Carolus Clusius, botanicus en stichter van de Leidse Hortus Botanicus, stuurde aan zijn geleerde en minder geleerde correspondenten.

Tenslotte gaf dr. Mart van Duijn (conservator handschriften en brieven van na de middeleeuwen en beheerder van de archieven bij de UBL) een overzicht van een aantal soorten correspondentie onder de titel In alle staten. Beweende, gedeelde, onverstuurde en andere brieven in de collecties van de UB Leiden.

Na de lezingen trokken de vrienden naar de Heinsiuszaal waar een aantal aanwinsten was te bewonderen die met steun van de Vrienden aan de collectie zijn toegevoegd. Verschillende conservatoren verzorgden een toelichting bij de aanwinsten.

Openingen van tentoonstellingen

De vrienden ontvingen uitnodigingen voor de opening van drie tentoonstellingen in de Universiteitsbibliotheek Leiden. Er werd op 13 november een extra openingsbezoek georganiseerd voor de Vrienden aan de tentoonstelling ‘Hedendaagse grafiek en tekenkunst uit het bezit van de Universiteit Leiden’ in kunstenaarsvereniging Ars Aemula Naturae n.a.v. het verschijnen van de publicatie For Study and Delight. Drawings and Prints from Leiden University bij LUP.

Themanummer De Boekenwereld

Eind 2016 ontvingen alle vrienden het jaarlijkse themanummer van het De Boekenwereld. Tijdschrift voor Bijzondere Collecties, dat ditmaal aan het Azië-jaar in Leiden is gewijd. Dit nummer verschijnt als smaakmaker ter gelegenheid van de feestelijke opening van de Azië-bibliotheek op 14 september 2017.

Schenkingen aan de Stichting Vrienden

Een aantal vrienden heeft het bezit van de UBL verrijkt met genereuze schenkingen.

Begin 2016 ontving de Stichting Vrienden van de UBL een aanzienlijk legaat van een anonieme schenker. Het legaat stelt de stichting in staat om in de toekomst ruime ondersteuning te bieden aan het verwerven van gehele collecties of enkele bijzondere objecten voor de Universitaire Bibliotheken Leiden.

De schenker onderhield nauwe banden met de Leidse Universiteit en bleef na zijn promotie een trouwe bezoeker van de universiteitsbibliotheek. De Stichting is zeer vereerd met het legaat en kan door het ruimhartige geschenk haar activiteiten aanzienlijk uitbreiden.

De door de Stichting Vrienden ondersteunde aankopen

Met hulp van de Vrienden van de UBL heeft het Prentenkabinet van de Universitaire Bibliotheken Leiden een ontwerp voor een affiche met een Leids tintje door de bekende kunstenaar Leo Gestel (1881-1941) aangeschaft. De tekening die kon worden aangekocht is bijzonder omdat zij te maken heeft met het kunstleven in Leiden. Kunsthandel Sala was gevestigd aan de Breestraat en had behalve een kunsthandel ook een lijstenmakerij, in dezelfde straat. De kunsthandel hield geregeld tentoonstellingen en ook Gestel exposeerde er. Het affiche is niet voorzien van een naam en zal niet bedoeld zijn geweest als uithangbord voor zijn eigen werk, eerder als een affiche waarin willekeurig welke naam kon worden ingevuld. Ook het prentenkabinet, nu deel van de Bijzondere Collecties van de UBL, kocht in de jaren twintig van de vorige eeuw geregeld werk aan bij Sala. Zo werd er bijvoorbeeld werk van Pieter Dupont en Richard Roland Holst verworven. Met de aankoop van deze tekening is Leiden niet alleen een fraaie tekening van Leo Gestel rijker maar ook een stukje Leidse historie.

Ook werd de aankoop van een zeldzame veilingcatalogus van de inventaris van de Leidse drukker Johannes Heiligert uit 1792 met steun van de Vrienden mogelijke gemaakt. Deze catalogus is deels een letterproef van Oosterse lettertypen. Het is het enige complete exemplaar van de catalogus dat we kennen; een uniek object dus dat in leiden thuishoort.

De collectie Bodel Nijenhuis kon worden uitgebreid met de aanschaf van een grote, figuratieve manuscriptkaart van het zuidoostelijk gedeelte van Sumatra, bevattende Palembang, Benkoelen en de Lambongs, getekend door W.L. de Sturler te Batavia in 1839.

De ondersteuning die de vrienden aan de Oosterse collecties gaven ,maakte de aanschaf van een collectie islamitische magie en populaire devotie mogelijk. Het betreft  een set van circa 25 plano-objecten op papier met amuletten en korte devotionele teksten en daarnaast 35 metalen stempels, gegoten of gegraveerd, met Arabische bezweringsformules en bedoeld voor het in grote aantallen afdrukken van amuletten tegen het Kwaad.

Nieuwe website Vrienden

De UL nam in 2016 een nieuwe website in gebruik, die overzichtelijker en dynamischer is dan de vorige versie. De Vrienden van de UBL hebben op de website van de UBL een eigen plek gekregen onder het prominente kopje Steun ons https://www.bibliotheek.universiteitleiden.nl/steun-ons

Daar wordt informatie verstrekt over de stichting en hoe men zich als begunstiger kan opgeven. Er werd in maart en oktober 2016 een nieuwsbrief aan de vrienden gestuurd.

Financieel overzicht

         
Winst-en-verliesrekening Vrienden UBL 2016  
begin saldo 1-1-16 153200,48 vd Lem/Candidus 4500  
contributie 9.270,00 Storms.Sumatra 2250  
Drewes schenking 10000 Vrolijk/Magie 4500  
van Diggelen VVL 3000 Betalingsverkeer 156,93  
    vDuijn/Wiskunde 725  
    Naar spaarrekening 146.000,00  
    Overige uitgaven 1293,72  
    Batig saldo 16044,83  
         
Totaal 175470,48 Totaal 175470,48