Een nieuw community en kennisdelingsplatform rond Oud-Egyptische teksten
Een projectgroep van het Papyrologisch Instituut, de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden, het Centre for Digital Scholarship van de Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL) en het Département des Antiquités Égyptiennes Louvre (DAEL), heeft een online platform gecreëerd om Abnormaal Hiëratisch schrift te kunnen tonen, vertalen en annoteren. Hierdoor wordt het doceren en bestuderen van Abnormaal Hiëratisch schrift een stuk makkelijker en kan er gebouwd worden aan een community rond studie van Abnormaal Hiëratische schrift-bronnen.
Het Oudegyptische Abnormaal Hiëratische handschrift staat bekend als zeer ingewikkeld en is moeilijk onder de knie te krijgen. Experts in het veld zijn mede daardoor vrij zeldzaam en slechts enkelen binnen de academische gemeenschap publiceren over het schrift. Door de schaarste aan gekwalificeerde docenten bestaat het probleem dat in de cursus van de Universiteit Leiden, de enige cursus op academisch niveau, vaak de persoonlijke aandacht mist die bij oefening van dit schrift noodzakelijk is. Met een nieuwe web-portaal is de internationale gemeenschap van experts nooit ver weg en kan worden gewerkt aan het uitbreiden van deze gemeenschap. Het biedt studenten en experts de mogelijkheid te oefenen met het Abnormaal Hiëratische schrift zonder uitsluitend te steunen op persoonlijke aandacht van experts.
Het Abnormaal Hiëratisch werd rond de 7e eeuw v. Chr. in het zuiden van Egypte gebruikt als handschrift naast het veel arbeidsintensievere officiële Hiërogliefen schrift. Dit handschrift werd gebruikt om alledaagse zaken te noteren, voor administratie, boekhouding en het schrijven van officiële brieven. Kennis van andere Egyptische schriftvormen is een vereiste voor het leren van het Abnormaal Hiëratisch, in combinatie met – naar wat Leids universitair docent Koenraad Donker van Heel schrijft in zijn A Very Easy Crash Course in Abnormal Hieratic – ‘Wat talent, geduld, flexibiliteit (en bij voorkeur een gevoel voor humor).’
De lancering van het nieuwe platform is primair gericht op het ontwikkelen van een grotere gemeenschap rond Abnormaal Hiëratische schrift-bronnen uit collecties over de hele wereld. Deze gemeenschap zal echter niet alleen bestaan uit experts in het veld. Enthousiastelingen van verschillende niveaus kunnen participeren. Relatieve beginnelingen kunnen hun leerproces snel beginnen door middel van introductievideo’s, waarna ze kunnen doorstromen naar online cursussen en de studie van voorbereid primair bronmateriaal. Binnen de academische gemeenschap wordt discussie tussen experts gefaciliteerd. Zo kan men elkaar ondersteunen en helpt men elkaar de samenleving in Egypte tijdens de 7e eeuw v. Chr. beter te begrijpen.
De kleine maar ijverige academische gemeenschap in het papyrologische veld heeft over de jaren al een significante hoeveelheid informatie verzameld over Abnormaal Hiëratische bronnen. In eerdere publicaties zijn veel van de beschikbare teksten al getranscribeerd en getranslitereerd. Het nieuwe portal, gecreëerd door het Centre for Digital Scholarship van de Universitaire Bibliotheken Leiden, maakt het mogelijk deze teksten te bekijken in een op maat gemaakte online omgeving. De transcripties en transliteraties en andere informatie uit eerdere publicaties zijn in te zien en bruikbaar, naast de digitale weergave van de originele bron. Deze verzamelde informatie was eerder slechts beperkt beschikbaar en slechts voor een kleine groep. Naast deze academische informatie gebruikt het platform informatie van Trismegistos, een platform dat zich specialiseert in het verzamelen van metadata over bronnen uit de antieke wereld. Op die manier is alle informatie die een student van het Abnormaal Hiëratisch schrift nodig heeft verzameld op één makkelijk bereikbare plaats.
Het online platform is gebouwd in een WordPress-omgeving. Deze omgeving is uitermate geschikt voor een project zoals dit vanwege de flexibiliteit en momenteel al brede implementatie. Toevallig is het ook relatief gemakkelijk om met WordPress te werken. Dit zorgt ervoor dat de kern van het platform, dat nu ingezet wordt om onderzoek en onderwijs van één schrift aan de hand van één set primaire bronnen te faciliteren, ingezet zou kunnen worden om andere platforms te bouwen met eenzelfde doel voor andere oude en nieuwe schriftvormen.
Een van de recente innovaties die dit project mogelijk heeft gemaakt is het International Image Interoperability Framework, of IIIF. De meeste bronnen die werden gedigitaliseerd door hun respectievelijke culturele instellingen, waren lange tijd niet beschikbaar via andere platforms. Dat wil zeggen, de afbeeldingen en metadata die door een instituut werden gecreëerd, konden niet worden getoond door een andere instelling. Zoals de naam doet vermoeden is het creëren van dit soort interoperabiliteit het doel van IIIF. Met het gebruik van IIIF kunnen onderzoekers op het Abnormaal Hiëratische platform teksten van andere instellingen bekijken, annoteren, en andere vormen van extern onderzoek doen op bronnen van bijvoorbeeld het Louvre en hopelijk vele andere instellingen. Enkele bronnen van het Louvre zijn momenteel al beschikbaar op het platform. Het project was niet mogelijk geweest zonder de aangename samenwerking met collega’s van het Département des Antiquités égyptiennes van het Louvre, die zo genereus waren hun unieke gedigitaliseerde bronnen te delen. Naar mate er meer Abnormale Hiëratische bronnen worden gedigitaliseerd, zal er ook meer digitaal materiaal beschikbaar komen op het platform. Deze welvaart aan bronmateriaal zal dan beschikbaar zijn op één plaats met de garantie van een relatief eenvoudige en stressvrije ervaring.
Door de toepassing van verschillende recente innovaties in het veld van management van digitale middelen en gemeenschappen heeft het Centre for Digital Scholarship van de Universitaire Bibliotheken Leiden een geheel nieuwe, gedeelde lesomgeving gecreëerd. Het platform is live, bekijk het nu.