Universiteit Leiden

nl en

Ontdekking handschrift met Leidse opera uit 1787

Recent heeft Universitaire Bibliotheken Leiden voor de collectie van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde een handschrift uit 1787 verworven, met daarin de tekst voor een nog onbekende opera over het Oranjeoproer in Leiden in 1784.

Apotheker
Het handschrift De Vrijheijdt. Vaderlands Opera (LTK 2315) is rond 1786 geschreven door de apotheker Jacob Osdorp de Hase, die tussen 1783 en 1798 in Leimuiden woonde. Het beschrijft de strijd tussen de prinsgezinden (orangisten) en de staatsgezinden (patriotten) in de Republiek en specifiek de Oranjeoproer in Leiden in 1784. In juni van dat jaar kwamen de orangisten in opstand tegen de patriotten die in Leiden de overhand hadden. Zij gooiden winkelruiten in en bedreigden openlijk wie hen tegenstond. Uiteindelijk wisten de patriotten het oproer de kop in te drukken.

Melodieën
Voor de tekst heeft de apotheker zich hoogstwaarschijnlijk gebaseerd op zijn eigen ervaringen – hij was openlijk patriot – en de verschillende drukwerkjes over het onderwerp die in die tijd wijd verspreid werden. Voor de muziek heeft hij gebruik gemaakt van bestaande melodieën, hoofdzakelijk van volksliedjes. Zodoende wist de apotheker de politieke gebeurtenissen in de Republiek en Leiden te verbinden aan de populaire cultuur van die tijd.

Onderzoek en opvoering
De opera is bestudeerd door Olga van Marion (Universiteit Leiden) en Julia Duijvekam (student Universiteit Leiden); er is een transcriptie gemaakt van de tekst en vervolgens zijn de melodieën gevonden die bij de tekst horen. De opera is nooit in druk verschenen en het is maar de vraag of hij ooit is opgevoerd. Het handschrift is nu gedigitaliseerd en beschikbaar via onze catalogus. In een samenwerking tussen de onderzoekers en de UBL wordt gewerkt aan de opvoering van een deel van de opera in de Universiteitsbibliotheek in het voorjaar van 2018.