Universiteit Leiden

nl en

Onderdrukking en vrijheid

De Universiteit Leiden heeft als haar devies: Bolwerk der vrijheid, 'Libertatis praesidium'. Deze spreuk refereert aan grondbeginselen waarvoor prins Willem van Oranje, haar stichter en de leider van de opstand tegen Spanje, met grote inzet heeft gestreden: vrijheid van godsdienst en geweten; recht op zelfbeschikking; recht op representatie en medezeggenschap.

Deze grondbeginselen waren en zijn allerminst vanzelfsprekend. Zo werden de vrijheidsstrijders in de Nederlandse Republiek weldra overheersers in hun koloniën en namen deel aan de slavenhandel. De geschiedenis van Europa kent bloedige godsdienstoorlogen, successieoorlogen, revolutieoorlogen en wereldoorlogen. Ook in de koloniën (en elders) bracht onafhankelijkheid niet altijd vrijheid voor iedereen, zeker wanneer staten ontstonden waarbinnen naties of bevolkingsgroepen zich achtergesteld voelen en naar hun eigen specifieke vrijheid blijven streven.

Deze Nederlandse, Europese en koloniale conflicten zijn in de Leidse collecties rijk gedocumenteerd, met archiefmateriaal, manuscripten, oude boekwerken, kaarten, efemeer drukwerk en een schat aan beeldmateriaal. Van meet af aan verzamelde de bibliotheek materiaal over de Opstand. Maar ook in latere eeuwen verwierf zij collecties en stukken van vrijdenkers, geleerden, dissidenten en studenten die vanwege hun geloof of levensovertuiging naar de tolerante Republiek kwamen om hier een veilige haven te vinden.

Sprekende voorbeelden zijn de manuscripten van de in Leiden geschoolde Hugo Grotius (1583-1645), wiens studies over het recht van oorlog en vrede en over de vrijhandel op zee essentieel waren voor het internationaal publieksrecht; de collecties van uit Frankrijk gevluchte hugenoten – zoals het legaat van Prosper Marchand (1678-1756) en de Bibliothèque Wallonne; of  het illegaal en clandestien drukwerk uit de Tweede Wereldoorlog, verzameld door Dirk de Jong. De recent verworven bruikleencollecties van het KIT en KITLV – waarin de Nederlandse (post)koloniale geschiedenis domineert – geven weer een heel ander beeld van onderdrukking en vrijheid.

Nieuws

Deze website maakt gebruik van cookies.