Universiteit Leiden

nl en

Auteursrecht voor docenten

Boeken en artikelen binnen het auteursrecht beschikbaar maken voor studenten in de digitale leeromgeving of in een reader.

Wanneer u teksten en afbeeldingen wilt gebruiken in uw onderwijs krijgt u te maken met auteursrecht. Voor het beschikbaar maken van auteursrechtelijk beschermd werk aan uw studenten via de digitale leeromgeving (of een ander platform) of een gedrukte reader is namelijk vooraf toestemming nodig van de auteursrechthebbenden. 

De collectieve administratie hiervan wordt verzorgd door de Stichting UvO (Uitgeversorganisatie voor Onderwijslicenties, voorheen Stichting PRO). UvO heeft hierover afspraken gemaakt met de VSNU. Stichting UvO is door veel uitgevers gemachtigd toestemmingsverzoeken tegen standaardvoorwaarden af te handelen.

De afspraken tussen VSNU en UvO zijn vastgelegd in de zogenaamde Readerovereenkomst Deze overeenkomst geldt voor:

  • gedrukte readers
  • digitale readers (één bestand waarin twee of meer artikelen zijn opgenomen)
  • losse overnames aangeboden in een elektronische leeromgeving, zoals Blackboard of een andere (onderwijs)applicatie.

Bij gedrukte en digitale readers besteld via Reader Online geldt dat de verkoopprijs voor de readers het auteursrecht bevat en niet voor rekening komt van de Universiteit Leiden.

Ondersteuning bij online readers wordt geboden via: http://www.readeronline.leidenuniv.nl/.

Aanbevolen: Kosteloze overnames

Als u materiaal wilt hergebruiken in het onderwijs, houd dan rekening met de regels van het auteursrecht en met (eventuele) kosten. Gebruik indien mogelijk een van de hieronder beschreven vier manieren om kosteloos materialen in het onderwijs in te zetten. Voor alle mogelijkheden geldt dat u altijd verplicht bent een correcte bronvermelding te geven.

Er zijn vier gevallen waar u zonder kosten materialen in het onderwijs kunt hergebruiken. We vragen u deze zoveel mogelijk te gebruiken.

  1. Linken naar artikelen, boeken etc. is altijd toegestaan (mits het werk rechtmatig toegankelijk is gemaakt) en wordt daarom geadviseerd als alternatief voor het plaatsen van een pdf in Blackboard. Een link is namelijk geen overname en valt daarmee buiten de Readerregeling. Hoe u kunt linken naar artikelen vindt u hier. 
  2. Gebruik bronnen die onder een licentie van de Universiteit Leiden vallen. Een aantal uitgevers geeft via de licentie toestemming voor het gebruik van artikelen in de elektronische leeromgeving of een papieren reader. U kunt het beleid van de uitgever nagaan in de module Gebruiksvoorwaarden gelicentieerde digitale bronnen. Bij het gebruik van materialen uit deze lijst hoeft niet gelet te worden op het aantal woorden of afbeeldingen en kunnen artikelen zonder problemen worden hergebruikt in het onderwijs.
    Let op! Het beleid van uitgevers kan veranderen. Controleer dus regelmatig of opname in Blackboard nog is toegestaan, anders riskeert u hoge boetes! Wij adviseren u dan ook om zoveel mogelijk te kiezen voor linken in plaats van overnemen. 
  3. Open Access publicaties die met een Creative Commons-licentie zijn gepubliceerd, kunnen kosteloos op Blackboard worden gebruikt. Met een Creative Commons-licentie geeft een maker expliciet toestemming voor hergebruik, soms onder een bepaalde voorwaarden. Welke voorwaarden hangt af van het type Creative Commons-licentie. De oorspronkelijke auteur moet in ieder geval altijd worden vermeld. De website van Creative Commons biedt ook een mogelijkheid om te zoeken naar auteursrechtvrije bronnen: van tekst en afbeeldingen tot en met muziek en video.
  4. Onbewerkte overheidspublicaties en jurisprudentie zijn vrijgesteld van auteursrechten. Het gaat hier om jurisprudentie zoals ze in oorspronkelijke staat door de rechterlijke macht openbaar is gemaakt. Dus niet door een uitgever verzamelde uitspraken. Hetzelfde geldt voor wetgeving: alleen uit de Staatscourant, het Staatsblad en het Tractatenblad mag vrij worden overgenomen.

Niet kosteloze overnames

Indien het gewenste materiaal niet kosteloos kan worden hergebruikt en er geen kosteloos alternatief beschikbaar is, dan adviseren wij u het materiaal in een reader op te nemen. Bij gedrukte en digitale readers besteld via Reader Online geldt namelijk dat de verkoopprijs voor de readers het auteursrecht bevat en niet voor rekening komt van de Universiteit Leiden. Is dat geen optie, dan kunt uitwijken naar een werkelijke overname: het plaatsen van de tekst (bijvoorbeeld als pdf) in Blackboard. Voor ‘korte en middellange’ overnames geldt de Easy Access-regeling van Stichting UvO.

Ook al is toestemming met de Easy Access-regeling niet nodig, hier geldt het advies nog steeds om korte en middellange overnames indien mogelijk te voorkomen en gebruik te maken van de hierboven genoemde vier opties voor kosteloze overnames. Houd in gedachte dat de Universiteit Leiden via een afkoopsom toch betaalt voor deze overnames. In de Easy Access-regeling hebben VSNU en Stichting UvO (toen nog PRO) afgesproken het aantal overnames jaarlijks met vijf procent omlaag te brengen. Gebeurt dit niet, dan volgen boetes voor de universiteiten.

Korte overnames (Easy Access-regeling)

Korte overnames zijn overnames van maximaal 8.000 (voor tijdschriften) tot 10.000 woorden (voor boeken) per bron. Dit mag maximaal een derde van de totale brontekst zijn. Voor het overnemen van afbeeldingen geldt hierbij een maximum van 25 afbeeldingen. Deze cijfers gelden per coursID. De korte overnames zijn afgekocht met een jaarlijkse afkoopsom.

Middellange overnames: tot 50 pagina’s en met een max. van 25% van het werk (Easy Access-regeling)

Middellange overnames zijn niet korte overnames tot 50 pagina’s en met een maximum van 25% van het werk. Voor deze overnames is geen toestemming en aparte betaling nodig. Een middellange overname is voor de Universiteit Leiden duurder dan een korte overname. Dus probeer dit te voorkomen. Er wordt voor middellange overnames niet zoals voorheen gekeken naar het aantal woorden. De regeling is inclusief literaire geschriften, bladmuziek, grafieken, tabellen, schema's, foto’s en illustraties.

Lange overnames (meer dan 50 pagina’s of 25% van het werk)

Voor overnames van meer dan 50 pagina’s of 25% van het werk gelden een aantal gradaties (zie hieronder). Het loont de moeite om na te gaan of het werk waaruit u wilt overnemen onder een licentie van de UL valt (zie punt 2 hierboven). Indien de uitgever via de licentie namelijk al toestemming heeft gegeven, hoeft u bij UvO geen toestemming te vragen.

Wanneer er geen licentie is met de uitgever raden wij u ten zeerste aan om te kiezen voor een gedrukte reader. De bedragen voor lange overnames kunnen hoog oplopen en zijn voor rekening van het instituut. Deze kunnen niet worden doorberekend aan studenten. Bij een gedrukte reader regelt de Service Desk van het UFB de afdracht aan de Stichting UvO en worden de kosten via de prijs van de gedrukte reader doorberekend aan de studenten.

Is er geen alternatief, dan geldt voor de lange overname de volgende procedure:

  • Voorafgaand aan de overname vraagt u toestemming aan. De Stichting UvO heeft hiervoor een portal ingericht. Inloggen gaat via een registratienummer dat beschikbaar is via het UFB (readers@ufb.leidenuniv.nl).
  • U vermeldt de gegevens voor de overname duidelijk (gegevens van de bron, aantal pagina’s, aantal studenten per course ID)
  • U ontvangt een factuur voor de overname volgens de gehanteerde tarieven.
  • U houdt een bewijsexemplaar van de reader of course in de leeromgeving beschikbaar voor eventuele controle.

U dient dus éérst een toestemmingsaanvraag in en betaalt daarna een vergoeding. De vergoeding wordt als volgt berekend:

(Aantal pagina’s) X (paginatarief) X (oplage =aantal studenten dat deelneemt per course ID

De tarieven staan op de website van UvO.

Voor niet-korte overnames gelden de volgende gradaties:

  • Meer dan 25%, maar tot ⅓: u ontvangt na uw aanvraag via de portal direct toestemming.
  • Meer dan ⅓ tot 50%: Stichting UvO bemiddelt voor u met de uitgever, tenzij het boek uit de handel is, dan kunt u dat direct met UvO regelen op de portal van Stichting UvO.
  • Meer dan 50%: Stichting UvO faciliteert de aanvraag namens u.

Meer informatie vindt u in de overeenkomst.

Beeld en geluid

  1. Het citaatrecht staat toe dat afbeeldingen, kunstwerken, foto’s en korte video- of audiofragmenten mogen worden geciteerd of hergebruikt. Het citaat moet echter wel functioneel zijn, en dus niet alleen maar ter versiering of opleuking.
  2. Geef bij elk soort materiaal altijd een goede bronvermelding. De bron, waaronder de naam van de maker, moet altijd op duidelijke wijze worden vermeld, tenzij dit redelijkerwijs niet mogelijk is.
  3. Linken mag altijd. Linken naar plaatjes, filmpjes of ander materiaal online is, indien de afbeelding legaal is, altijd toegestaan.
  4. Afbeeldingen met een licentie die hergebruik toestaat (bv. Creative Commons) zijn zonder problemen op te nemen in Blackboard. Zoek via Google Afbeeldingen > Geavanceerd zoeken en selecteer bij Gebruiksrechten de optie gelabeld voor hergebruik. Voor meer informatie over Creative Commons licenties vindt u hier meer uitleg. 
  5. Het embedden van materiaal, zoals filmpjes, in Blackboard is toegestaan, indien de bron vrij en legaal toegankelijk is.
  6. Gebruikt u eigen materiaal dan kunt dit plaatsen in zowel een besloten elektronische omgeving als daarbuiten.

Heeft u vragen stuur dan een email naar auteursrecht@library.leidenuniv.nl of bel +31 71 527 2871.

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie