Universiteit Leiden

nl en

Auteursrecht voor docenten

Boeken en artikelen binnen het auteursrecht beschikbaar maken voor studenten

Wanneer u teksten en afbeeldingen wilt gebruiken in uw college krijgt u te maken met auteursrecht. Voor het openbaar maken of verveelvoudigen van werk van anderen is namelijk vooraf toestemming nodig van de auteursrechthebbenden. In de Readerovereenkomst zijn afspraken vastgelegd tussen de VSNU en, gemachtigd door een groot aantal uitgevers, de Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (Stichting PRO) over het opnemen van bronnen in onderwijsmateriaal. De overeenkomst geldt voor:

  • gedrukte readers
  • digitale readers (één bestand waarin twee of meer artikelen zijn opgenomen)
  • losse overnames aangeboden in een elektronische leeromgeving zoals Blackboard

Geen toestemming van Stichting PRO nodig

Voor alle mogelijkheden geldt dat u verplicht bent een correcte bronvermelding te geven.

  • Linken naar artikelen, boeken of boekdelen (mits rechtmatig toegankelijk) is altijd toegestaan. 
  • Een aantal uitgevers heeft toestemming gegeven voor het gebruik van tijdschriftartikelen in papieren readers en de elektronische leeromgeving. U kunt het beleid van de uitgever nagaan in de module Gebruiksvoorwaarden gelicentieerde digitale bronnen. Bij het gebruik van materialen uit deze lijst hoeft niet gelet te worden op het aantal woorden of afbeeldingen en kunnen artikelen zonder problemen worden gebruikt in gedrukt onderwijsmateriaal.
    Let op! Het beleid van uitgevers kan veranderen. Controleer dus regelmatig of opname in Blackboard nog is toegestaan, anders riskeert u hoge boetes! Wij adviseren u dan ook om zoveel mogelijk te kiezen voor linken in plaats van opnemen. 
  • Open Access publicaties, zoals artikelen zonder embargo uit het Leids Repositorium, mogen zonder problemen worden overgenomen.
  • Onbewerkte overheidspublicaties en jurisprudentie zijn vrijgesteld van auteursrechten. Het gaat hier om jurisprudentie zoals ze in oorspronkelijke staat door de rechterlijke macht openbaar is gemaakt. Dus niet door een uitgever verzamelde uitspraken. Hetzelfde geldt voor wetgeving: alleen uit de Staatscourant, het Staatsblad en het Tractatenblad mag vrij worden overgenomen. 

Het is ook niet nodig toestemming aan te vragen wanneer u de overname beperkt tot:

  • Boek: maximaal 10.000 woorden èn niet meer dan een derde van het oorspronkelijke werk [gebaseerd op het aantal pagina’s]

    of: maximaal 50 pagina’s èn ten hoogste 25% van de inhoud van het boek.

  • Tijdschrift: maximaal 8000 woorden òf: maximaal 50 pagina’s èn ten hoogste 25% van de inhoud van het tijdschrift.

  • Literaire geschriften: maximaal 100 regels poëzie of 2500 woorden proza, mits niet meer dan een tiende deel van het gehele oorspronkelijke werk. 
  • De uitgave van een in het kader van een plechtigheid van een onderwijsinstelling gehouden mondelinge voordracht (bijvoorbeeld een oratie).
  • Bladmuziek: een liedtekst: maximaal één couplet en één refrein; notenschrift: maximaal vijf notenbalken.
  • Grafieken, tabellen, schema's, foto’s en illustraties: ten hoogste 25 uit dezelfde oorspronkelijke uitgave. In geval van overname van een combinatie van tekst en afbeeldingen wordt een afbeelding geteld als 200 woorden.

Een gemiddelde boekpagina omvat maximaal 400 woorden. Hulpmiddelen bij het tellen van woorden in digitale bestanden zijn Microsoft Word (via Tools - Wordcount) en sites als Woordenteller, dat het aantal woorden in pdf-bestanden telt.

Wel toestemming van Stichting PRO nodig

Wilt u een materiaal opnemen in Blackboard dat niet aan bovenstaande voorwaarden voldoet dan kunt u een verzoek indienen bij Stichting PRO. Stichting PRO is door veel uitgevers gemachtigd een groot deel van de toestemmingsverzoeken tegen standaardvoorwaarden af te handelen. Hierbij geldt dat het aantal studenten dat deelneemt aan het vak, gelijk is aan het aantal readers. Bij Stichting PRO moet u éérst een toestemmingsaanvraag indienen en daarna een vergoeding betalen. Voor de toestemmingsaanvraag heeft Stichting PRO een portal ingericht. Inloggen op de portal van Stichting PRO gaat via een registratienummer dat beschikbaar is via het UFB (readers@ufb.leidenuniv.nl). De portal beschikt eveneens over een digitale woordenteller waarmee uw overnames beoordeeld kunnen worden op lengte. Indien Stichting PRO het toestemmingsverzoek niet zelf kan afhandelen, wordt het toestemmingsverzoek doorgestuurd naar de betreffende uitgever, of teruggestuurd naar de aanvrager. 

De kosten van toestemming voor overnames kunnen hoog oplopen en zijn voor rekening van het instituut. Het wordt ten zeerste aanbevolen in deze gevallen te kiezen voor een gedrukte reader. De Service Desk regelt dan de afdracht aan de Stichting PRO en de kosten worden doorberekend aan de studenten in de readerprijs.

Beeld en geluid

  1. Linken mag altijd. Linken naar plaatjes, filmpjes of ander materiaal online is altijd toegestaan.
  2. Afbeeldingen met een licentie die hergebruik toestaat (bv. Creative Commons) zijn zonder problemen op te nemen in Blackboard. Zoek via Google Afbeeldingen > Geavanceerd zoeken en selecteer bij Gebruiksrechten de optie gelabeld voor hergebruik. Voor meer informatie over Creative Commons licenties vindt u hier meer uitleg
  3. Het citaatrecht staat ook toe dat afbeeldingen, kunstwerken, foto’s en korte video- of audiofragmenten mogen worden geciteerd of hergebruikt in Blackboard. Het citaat moet echter wel functioneel zijn, en dus niet alleen maar ter versiering of opleuking. 
  4. Het embedden van materiaal, zoals filmpjes, in Blackboard is toegestaan, indien de bron vrij en legaal toegankelijk is. 
  5. Geef bij elk soort materiaal altijd een goede bronvermelding. De bron, waaronder de naam van de maker, moet altijd op duidelijke wijze worden vermeld, tenzij dit redelijkerwijs niet mogelijk is.
  6. Gebruikt u eigen materiaal dan kunt dit plaatsen in zowel een besloten elektronische omgeving als daarbuiten.

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie