Universiteit Leiden

nl en

Auteursrecht voor docenten

Boeken en artikelen binnen het auteursrecht beschikbaar maken voor studenten in de digitale leeromgeving of in een reader.

Wanneer u teksten en afbeeldingen wilt gebruiken in uw onderwijs krijgt u te maken met auteursrecht. Voor het beschikbaar maken van auteursrechtelijk beschermd werk aan uw studenten via de digitale leeromgeving (of een ander platform) of een gedrukte reader is namelijk vooraf toestemming nodig van de auteursrechthebbenden. 

De collectieve administratie hiervan wordt verzorgd door de Stichting UvO (Uitgeversorganisatie voor Onderwijslicenties, voorheen Stichting PRO). UvO heeft hierover afspraken gemaakt met de VSNU. Stichting UvO is door veel uitgevers gemachtigd toestemmingsverzoeken tegen standaardvoorwaarden af te handelen.

De afspraken tussen VSNU en UvO zijn vastgelegd in de zogenaamde Readerovereenkomst Deze overeenkomst geldt voor:

  • gedrukte readers
  • digitale readers (één bestand waarin twee of meer artikelen zijn opgenomen)
  • losse overnames aangeboden in een elektronische leeromgeving, zoals Blackboard of een andere (onderwijs)applicatie.

Aanbevolen: Kosteloze overnames

Als u materiaal wilt hergebruiken in het onderwijs, houd dan rekening met de regels van het auteursrecht en met (eventuele) kosten. Gebruik indien mogelijk een van de hieronder beschreven vier manieren om kosteloos materialen in het onderwijs in te zetten. Voor alle mogelijkheden geldt dat u altijd verplicht bent een correcte bronvermelding te geven.

Er zijn vier gevallen waar u zonder kosten materialen in het onderwijs kunt hergebruiken. We vragen u deze zoveel mogelijk te gebruiken.

  1. Linken naar artikelen, boeken etc. is altijd toegestaan (mits het werk rechtmatig toegankelijk is gemaakt) en wordt daarom geadviseerd als alternatief voor het plaatsen van een pdf in Blackboard. Een link is namelijk geen overname en valt daarmee buiten de Readerregeling.  
  2. Gebruik bronnen die onder een licentie van de Universiteit Leiden vallen. Een aantal uitgevers geeft via de licentie toestemming voor het gebruik van artikelen in de elektronische leeromgeving of een papieren reader. U kunt het beleid van de uitgever nagaan in de module Gebruiksvoorwaarden gelicentieerde digitale bronnen. Bij het gebruik van materialen uit deze lijst hoeft niet gelet te worden op het aantal woorden of afbeeldingen en kunnen artikelen zonder problemen worden hergebruikt in het onderwijs.
    Let op! Het beleid van uitgevers kan veranderen. Controleer dus regelmatig of opname in Blackboard nog is toegestaan, anders riskeert u hoge boetes! Wij adviseren u dan ook om zoveel mogelijk te kiezen voor linken in plaats van overnemen. 
  3. Open Access publicaties die met een Creative Commons-licentie zijn gepubliceerd, kunnen kosteloos op Blackboard worden gebruikt. Met een Creative Commons-licentie geeft een maker expliciet toestemming voor hergebruik, soms onder een bepaalde voorwaarden. Welke voorwaarden hangt af van het type Creative Commons-licentie. De oorspronkelijke auteur moet in ieder geval altijd worden vermeld. Via de website van Creative Commons kunt u ook auteursrechtvrije bronnen vinden: van tekst en afbeeldingen tot en met muziek en video.
  4. Onbewerkte overheidspublicaties en jurisprudentie zijn vrijgesteld van auteursrechten. Het gaat hier om jurisprudentie zoals ze in oorspronkelijke staat door de rechterlijke macht openbaar is gemaakt. Dus niet door een uitgever verzamelde uitspraken. Hetzelfde geldt voor wetgeving: alleen uit de Staatscourant, het Staatsblad en het Tractatenblad mag vrij worden overgenomen. 

Korte overnames: tot 50 pagina’s en met een max. van 25% van het werk (Easy Access-regeling)

Indien het gewenste materiaal niet kosteloos kan worden hergebruikt en er geen kosteloos alternatief beschikbaar is, dan moet u uitwijken naar een werkelijke overname: het plaatsen van de tekst (bijvoorbeeld als pdf) in Blackboard of een reader. Overnames tot 50 pagina’s en met een maximum van  25% van het werk vallen onder de Easy Access-regeling van Stichting UvO. Dit is een afkoopregeling voor ‘korte en middellange’ overnames. Voor deze overnames is geen toestemming en aparte betaling nodig.
Er wordt niet zoals voorheen gekeken naar het aantal woorden. De regeling is inclusief literaire geschriften, bladmuziek, grafieken, tabellen, schema's, foto’s en illustraties.

Ook al is toestemming niet nodig, ook hier geldt het advies om overnames indien mogelijk te voorkomen en gebruik te maken van de hierboven genoemde vier opties. Houd in gedachte dat de Universiteit Leiden via een afkoopsom toch betaalt voor deze overnames. In de Easy Access-regeling hebben VSNU en Stichting UvO (toen nog PRO) afgesproken het aantal overnames jaarlijks met vijf procent omlaag te brengen. Gebeurt dit niet, dan volgen boetes voor de universiteiten.

Niet-korte ofwel langere overnames (meer dan 50 pagina’s of 25% van het werk)

Voor overnames van meer dan 50 pagina’s of 25% van het werk (‘niet-korte overnames’) gelden een aantal gradaties (zie hieronder). Het loont de moeite om na te gaan of het werk waaruit u wilt overnemen onder een licentie van de UL valt (zie punt 2 hierboven). Indien de uitgever via de licentie namelijk al toestemming heeft gegeven, hoeft u bij UvO geen toestemming te vragen.

Voor niet-korte overnames is de volgende procedure van toepassing:

  • Voorafgaand aan de overname vraagt u toestemming aan. De Stichting UvO heeft hiervoor een portal ingericht. Inloggen gaat via een registratienummer dat beschikbaar is via het UFB (readers@ufb.leidenuniv.nl).
  • U vermeldt de gegevens voor de overname duidelijk (gegevens van de bron, aantal pagina’s, aantal studenten in de cursus).
  • U ontvangt een factuur voor de overname volgens de gehanteerde tarieven.
  • U houdt een bewijsexemplaar van de reader of course in de leeromgeving beschikbaar voor eventuele controle.

U dient dus éérst een toestemmingsaanvraag in en betaalt daarna een vergoeding. De vergoeding wordt als volgt berekend:

(Aantal pagina’s) X (paginatarief) X (oplage =aantal studenten dat deelneemt aan het vak)

Zie de tarieven op de website van UvO. De bedragen voor niet-korte overnames kunnen hoog oplopen en zijn voor rekening van het instituut. Deze kunnen niet worden doorberekend aan studenten. Daarom wordt ten zeerste aanbevolen in deze gevallen te kiezen voor een gedrukte reader. De Service Desk van het UFB regelt dan de afdracht aan de Stichting UvO en de kosten worden via de readerprijs doorberekend aan de studenten.

Voor niet-korte overnames gelden de volgende gradaties:

  • Meer dan 25%, maar tot ⅓: u ontvangt na uw aanvraag via de portal direct toestemming.
  • Meer dan ⅓ tot 50%: Stichting UvO bemiddelt voor u met de uitgever, tenzij het boek uit de handel is, dan kunt u dat direct met UvO regelen op de portal van Stichting UvO.
  • Meer dan 50%: Stichting UvO faciliteert de aanvraag namens u.

Meer informatie vindt u in de overeenkomst.

Wijzigingen ten opzichte van oude regeling

Klopt het dat ik:

  • Geen bewijsexemplaren meer hoef up te loaden? Ja!
  • Geen woorden meer hoef te tellen? Ja!
  • Meer kan gebruiken dan de vorige regeling? Ja!

Beeld en geluid

  1. Het citaatrecht staat toe datafbeeldingen, kunstwerken, foto’s en korte video- of audiofragmenten mogen worden geciteerd of hergebruikt. Het citaat moet echter wel functioneel zijn, en dus niet alleen maar ter versiering of opleuking.
  2. Geef bij elk soort materiaal altijd een goede bronvermelding. De bron, waaronder de naam van de maker, moet altijd op duidelijke wijze worden vermeld, tenzij dit redelijkerwijs niet mogelijk is.
  3. Linken mag altijd. Linken naar plaatjes, filmpjes of ander materiaal online is, indien de afbeelding legaal is, altijd toegestaan.
  4. Geef bij elk soort materiaal altijd een goede bronvermelding. De bron, waaronder de naam van de maker, moet altijd op duidelijke wijze worden vermeld, tenzij dit redelijkerwijs niet mogelijk is.
  5. Het embedden van materiaal, zoals filmpjes, in Blackboard is toegestaan, indien de bron vrij en legaal toegankelijk is.
  6. Gebruikt u eigen materiaal dan kunt dit plaatsen in zowel een besloten elektronische omgeving als daarbuiten.

Heeft u vragen stuur dan een email naar auteursrecht@library.leidenuniv.nl of bel ++ 31 71 527 2814

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie